Tây Nguyên tŏk bŏk lơ̆m jơ ‘năr tŏ phang pơđang, mălei bri ‘long tơ̆ kông Ia Cor, găh tơring Gào, dêh char Gia Lai oei bluh vơ̆ ƀlĭk ƀlăk. Đak tơ̆ thoong hơboong ia Cor đơ̆ng tu ro, rim ‘long pơtăm tơ̆ tơring Gào oei bluh vơ̆ jing ‘lơ̆ng, ‘năr rơngơp. Chro tơ̆ bri să sap, kră pơlei Puih Long oei tơ̆ pơlei De Chí hưch hanh hơmanh bơnê adoi tang măt kon pơlei lơ̆m pơlei chă soi tơbeh kơ bri gĭt kăl.Lơ̆m chăl sơnăm tơblăh vang, ‘nou jĭ kăn kư̆ kĕch mang Khu 9, “bri rong ƀô̆ đô̆i, bri pơvang ayăt”.
Hloh 50 sơnăm đơ̆ng rŏng năr rơngei. Kră pơlei Kpuih Long tang măt kon pơlei chă soi tơbeh ăn yang bri ‘long vei lăng năng tông kon pơlei tơ̆ hơnăp tŏ ‘mi kial pơrăm, hơnhăk ba đei đak măh mai, ‘long pơtăm jing ‘lơ̆ng, tơdrong hơrih phĭ tơtŏ dơnŏ ‘lơ̆ng dơ̆ng kơjăp. Ưh khan lăp “hơvơh hơvơi” kră pơlei Kpuih Long oei pơtho khan ăn kon pơlei hơtŏk jơhngơ̆m đon băt vei lăng năng tông bri; ưh kơ koh pơrăm bri ‘long, hơdrin chă pơtăm ‘long, hơrih sa, oei sa gơh găt hăm bri.“Đơ̆ng sơ̆ bơih bơngai Jarai nhôn, đơ̆ng mĕ ƀă yă ƀok hlôi băt akhan: ‘meh vă ƀa hơƀo jing ‘lơ̆ng ‘noh gơnang kơ bri kông păng hơvơh hơvơi hơpơi yang lăng tông nông gia. Bri jei tơpơng ăn kon pơlei đei đak măh mai. Hrei ou, bri ‘long hlôi bluh vơ̆ jing ‘lơ̆ng glơch glach. Ba hơvơh hơvơi hơpơi kơ yang tơpơng ăn ‘mi rŏ tŏ hơlăng jang ƀa hơƀo jing ‘lơ̆ng, pơtăm tiu, chehphe, ksu đei jing ‘lơ̆ng; kon pơlei đei phĭ tơtŏ dơnŏ ‘lơ̆ng dơ̆ng kơjăp”.
Ƀok Rmah Ngo - Bơngai chĕp kơl Khul vei lăng bri pơlei De Chĭ, tơring Gào tơbăt, pơlei De Chí iŏk vei lăng 400ha bri kơdrơ̆ng, găh pơlei O Grang ‘noh iŏk vei lăng dang 300ha. ‘Ngoăih kơ ‘noh, mĭnh ƀar ŭnh hnam lơ̆m pơlei oei pơtăm kơ mơjĭt hektar ‘long bri, hơnhăk đei iok yua kơjăp. Kon jên iŏk đei rim sơnăm ‘noh tơlĕch ăn dôm tơdrong pơgơ̆r kơ pơlei, mă lei tơdrong đei iŏk yoa sa hơpăh đơ̆ng bri tơpơng ăn tơdrong hơrih sa kơ kon pơlei jĭ tôch tih tên:“Khul vei lăng bri chă pơrô̆ pơrôp pơtho khan kon pơlei băt hơdăh găh tơdrong đei iok yoa ‘lơ̆ng hơ iă tih tên đơ̆ng bri păng trong vei lăng năng tông bri kơjăp ‘lơ̆ng ăn kôn mon kon sou đơ̆ng rŏng. Nhôn tôch hưch hanh hơmanh bơnê đei jang dôm tơdrong jang pơyoa ăn kon pơlei pơla, tơgŭm ăn rim bơngai băt hlôh dơ̆ng mưh đei bri ‘noh tơdrong hơrih sa gô đei lơ liơ. Nhôn vei lăng bri ling lang đei vang iung jang đơ̆ng kon pơlei, mă kăl Kră pơlei ling lang hơlêm. Lơ̆m bơ̆ jang tang găn ŭnh sa bri, kon pơlei ling lang yak hơdoi hăm nhôn chă chong tơnglăng, pơm tơnglăng tang găn ŭnh sa păng pơtho khan ăn kon pơlei ‘nĕ chă muih roh choh mir. Mă kăl kon pơlei hlôi hlôh vao tơdrong git kăl lơ̆m vei lăng năng tông bri ‘noh vei lăng năng tông đak; đak chă pơro tơruih ăn chehphe, tiu, ‘long pơtăm anai. Vei lăng bri ‘noh vei lăng năng tông tơdrong hơrih sa bơ̆n”.
Tơpă yan ou, bri Ia Cor hlôi păng tŏk bŏk hơnhăk đei iok yoa kơjăp ăn kon pơlei tơring Gào, dêh char Gia Lai. Ƀok Rmah Roi – Bí thư Chi bộ jang hloi thôn trơng De Chí tơbăt, bơngai Jarai đơ̆ng sơ̆ hlôi tơklep kơjăp hăm bri, lăng bri ưh khan lăp cham char hơrih mă oei jing tơm a la chă tơdrong oei sa joăt joe păng tơdrong kơ̆m kang kơnang giĕng. Vei lăng năng tông bri brăh ‘noh jĭ vei lăng năng tông đak pơvih pơvăn ăn choh jang sa păng hơrih sa. Ŭnh hnam ƀok Rmah Roi dang ei jang 2ha chehphe, 3 sao ksu, 1ha ‘long găr sơlơ̆k, hloh 100 hơdrơ̆ng tiu, rong kơpô rơmo; jang sa lơ̆m sơnăm đei truh kơ ti hlak jên. Gơnơm pơnam jang sa păng pơkom mong răk, ŭnh hnam hlôi ming man hnam ‘lơ̆ng liĕm, kơjă kơjên 1 ti 200 triu hlak jên. “Sơ̆ ŭnh hnam bơ̆n tôch mơmat tat. Ba hlôi tơplih trong jang sa, pơtăm chehphe jơnei, hơdrin hŏk pơhrăm, tơplih ‘long pơtăm. Mă kăl, mưh kơdră kơpal pơgơ̆r hop akom, tơroi tơbăt tơdrong jang ‘nao, ba vang năm hŏk pơhrăm trong pơtăm ‘long, iŏk yoa phŏng, vei lăng năng tông 'long pơtăm ƀlep hăm khoa hŏk. Truh dang ei, tơdrong choh jang sa hlôi tơplih, hơnhăk đei iŏk yoa kơjăp; tơdrong hơrih sa ŭnh hnam mă sơđơ̆ng, chơt hơ iă dêh. Kơdih ba hơnơ̆ng hơdrin, đei hnam bơih ‘noh kăl đei gre dơ̆ng. Truh ou kơnh pơtăm dơ̆ng 500 dơnơm chehphe, dôm hrĕng hơdrơ̆ng tiu. Pơtho khan ăn kon hơ ‘lơ̆p hŏk pơhrăm truh tơ̆p truh troch, kơđeh hloh ‘noh hok đĭ lăm jĭt ƀar, đơ̆ng rŏng ou hok tơdrong jang mơ̆ng kiơ̆ đe sư kĕ hŏk đĕch”.
Tơring Gào ‘noh tơring jang kĕch mang kơtang. Đang ƀô̆, kon pơlei tơring Gào đei Khul kơdră teh đak pôk pơ ư Hơnăn Khul nuih mơng pran kơtang ăn Hơnih vei lăng sơđơ̆ng tơring Gào sơnăm 1976 păng Hơnăn Khul nuih mơng pran kơtang ăn Dân quân du kích tơring lơ̆m sơnăm 1978. Jang kiơ̆ lơ̆m ‘măng Tơplih ‘nao, tơring Gào hơnơ̆ng iŏk đei jơnei kơtang. Mă kăl, mưh tơlĕch jang kiơ̆ tơdrong tơchơ̆t 03 kơ Hơnih Đảng pơlei tơm Pleiku (so) găh atok tơ iung tôm tong tơring Gào, kon pơlei rim hơdrung hlôi tơlĕch jang kiơ̆ tơdrong tơchơ̆t, đei jing mĭnh lơ̆m dôm tơring choh jang sa ‘nao mă blŭng kơ dêh char Gia Lai. Ƀok Kpă Duan - Kơdră jang lơ̆m Khul kơdră chĕp pơgơ̆r Đảng tơring- Kơdră chĕp pơgơ̆r Hơnih Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tơring Gào, dêh char Gia Lai sơkơ̆t hơdăh, đei đăi nhen dang ei, kon pơlei ling lang ƀlŏk hơdơ̆r nơ̆r pơtho đơ̆ng Ƀok Hô ‘mêm kơ eng:“jang kiơ̆ nơ̆r krao hơvơn tơgoăt tơgoăl hơdrĕch hơdrung lơ̆m kơthơ Ƀok Hô pơtruh ăn Hop akŏm tih rim hơdrung kon kông tơring Pơbăh tơ̆ Pleiku, đunh kơ ou 80 sơnăm, rim hơdrung Tây Nguyên, ưh kơ chă jô̆ Yuăn-Jarai, Bahnar dăh mă Sêdang, adoi nhen hơdrĕch hơdrung ‘nhŏng oh anai; chăl tơblăh sơ̆ hlôi vang tơgop jơhngơ̆m, iung tơblăh nuih mơng, tơblăh pơrăm Phalăng păng ayăt Mi pơjei iŏk. Gơnơm tơgoăt pôm nơ̆r ƀơ̆r đon ‘noh hlôi iŏk đei jơnei păng pơm rơngei ăn hơdrĕch hơdrung. Lăp đơ̆ng rŏng teh đak rơngei, Đảng păng Teh đak hơnơ̆ng pơrô̆ pơrôp rim hơdrĕch hơdrung Tây Nguyên tơgoăt tơgoăl lơ̆m chăl hle ‘noh chăl choh jang sa, atoưk tơ iung mŭk drăm, pơm hơtŏk tơdrong hơrih sa ‘lơ̆ng rŏ kơ kon pơlei. Đảng păng teh đak ling lang yak hơdoi hăm kon pơlei, pơtho khan ăn tơ iung pơjing hơrih sa ‘nao, mŭk drăm sơđơ̆ng păng tơ iung pơjing tơring atum lơ̆m teh đak atok tơ iung kơtang”..
Viết bình luận