VOV4.Bahnar - {lep [ât tơ băt 40 sơ năm tơ blăh jơ nei Buôn Ma Thuột, io\k rơ ngei dêh char Dak Lak, pơih blu\ng ăn tơ drong tơ blăh tih pơ yan phang 1975, io\k rơ ngei đ^ đăng tơ ring pơ băh, pơ jing đei 1 te\h đak kơ jăp ‘lơ\ng, tơ\ Dak Lak ‘nao pơ gơ\r pôk pơ ư dôm bơ ngai đei kon pơ lei kon kông lui yom păng đe [ok pơ tho tơ drong lui, khop rơ gei tơ\ tơ ring Tây Nguyên. ‘Nâu đei năng j^ dôm bơ ngai “che\p kơ\l” tơ\ pơ lei pơ la Tây Nguyên, dôm bơ ngai hlôi păng to\k bo\k io\k đ^ jơ hngâm tơ iung vei lăng tơ drong tơ guăt đ^ đăng hơ dre\ch hơ drung hăm lơ tơ drong jang tôch đei yoa, tơ iung tơ drong juăt ‘mêm kơ te\h đak, jơ hngâm đon jang tơ năp, vang tơ gu\m ăn kon pơ lei kon kông to\k klăih đơ\ng tơ nuh hin, kơ hlôh kơ vao, vei lăng ‘lơ\ng chinh tr^ păng jang to\k pran kơ jăp tơ\ Tây Nguyên.

Năm tơmang plei tơm Buôn Ma Thuột, [ok kră pơlei A BLong tơ\ xăh xơlam teh Mang Mơrai, apu\ng Sa Thầy, dêh char Kon Tum tơhăt oei jo# rim tăl hnam tơje# trong hơnglăh 6 ăh tong ane# plei tơm. {ok tơroi, Buôn Ma Thuột ato\k tơ iung tenh kuăng dêh, rim tơdrong adoi chrih chrai, yă kiơ adoi lu\ lăp. Bngai Rơ Măm kơ [ok, minh lơ\m dôm bngai kon kông to\ xe\t măt bngai tơ\ Việt Nam, dang ei đei 110 unh hnam hăm 412 ‘nu bngai eriht ơ\ tơring xơlam teh xăh Mang Mơrai, apu\ng Sa Thầy, dêh char Kon Tum, dang ei pơtơm pơhrăm yua gre choh vă pơchoh teh. Oei plei tơm Buôn Ma Thuột hơdăh unh pơchră, gre vih vơ\t ke\t keng, hnam man kjung tăl ti ti, chre\ng kơ măt hloh kơ um ru\p mă [ok [ôh lơ\m ti-vi.

Lơ\m đon kơche\ng kơ [ok kră pơlei A BLong, Buôn Ma Thuột lơ\m dôm xơnăm pơtơm đei rơngei adoi hin dơnuh, pơxe\l pă pha kiơ pơlei pơla [ok. {ơ\t khei năr noh, [ok jing hdrung bngai Rơ Măm adro# đei năm ho\k tơ\ Buôn Ma Thuột, đang kơ noh vih pơtho tơ\ Plei Le. dang ei kon hơ ioh bngai Rơ Mâm adoi đei năm ho\k pơhrăm, păng hlôi đei 7 ‘nu oh ho\k cao đẳng đăi ho\k. Gơnơm đei tơdrong tơgu\m đơ\ng teh đak, pơlei pơla pă đei hli pơngot rơve\t, păng duh đei unh hơyuh ang hơdăh. Tơring ataih yaih xơlam teh hlôi tơplih lơ bơih, mă lei ưh kơ ê Buôn Ma Thuột tơplih tenh thoi âu. {ok kră pơlei A BLong tơroi, đơ\ng ro\ng kơ ‘măng năm apong âu, [ok athei hơvơn kon pơlei ho\k pơhrăm lơ hloh, roi oei tơ\ tơring ataih yaih roi tơnap tap noh athei ho\k, ho\k đơ\ng tơdrong ie\ hloh, thoi noh pơtơm ke\ ato\k tơ iung: Đei Đảng jơnu\m pơgơ\r teh đak tơgu\m lơ noh dang ei kon pơlei băt jang [a na, băt choh pơtăm..., găh tơdrong erih mu\k drăm dang ei xđơ\ng [iơ\ bơih. Tơdrong kiơ mă ba ke\ jang noh athei ho\k [oi, pơtih nhen mu\k drăm noh athei ho\k trong pơm jang, đang kơ noh oei xa athei xo\ng xa x^n kơdơ\k, hơvơn pơtho kon pơlei pơm kiơ\ [lep tơdrong pơkăp kơluơ\t đơ\ng teh đak, ato\k mu\k drăm, đang kơ noh dôm tơdrong đei [ôh ưh kơ hơ iă dăh mă pơm glăi ‘nâu nai noh kră pơlei athei xek tơlang pơ ‘lơ\ng vă rơho\ rơho\m lơ\m pơlei pơla.

Hăm tơdrong ang bang kơ Buôn Ma Thuột, păng dôm tơdrong tơplih lơ\m erih xa kơ kon pơlei tơ\ rim pơlei pơla Tây Nguyên, yă Her, minh ‘nu yă kră pơlei bngai Bahnar bơ\n đơ\ng xăh A Yun, apu\ng Mang Yang, dêh char Gia Lai, chơt hơ iă [ôh Tây Nguyên ato\k tơ iung nhen dang ei, nhôn roi hran jru\ kjă plang xe\ch pham lơ\m khei năr tơblăh vang: Kon pơlei kon kông adrol ki tơguăt hăm Đảng, kơchăng plang tôm đơ\ng ao hru\k, go\ ge, ching chêng... adoi tơgu\m ăn Cách mạng vă tơblăh jơnei ayăt Mih tơgar, vă pơ rơngei keh kong teh đak ke\ đei nhen dang ei. Noh jing tơdrong jang ba athei vei xđơ\ng, pơjing pơlei pơla roi năr roi ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng; pơtho kon hơ ioh athei băt vei lăng xđơ\ng teh đak, vei lăng xđơ\ng tơring tơrang, ưh kơ đei le# tơxu\l tơxa\l lơ\m tơpôl, ưh kơ đei chere tơklăh oei xa.

Tơjra#m băl lơ\m hop ako\m pôk hơpăh hăm bngai mă kon pơlei lui ngeh lơ\m tơpôl pơlei pơla bngai kon kông, kdră pơgơ\r dôm tơdrong khop gơh rơgei, dôm tơdrong tơkuăr rôp ti kơhret tơguăt dih băl dôm bngai rơgei kơ bri kông Tây Nguyên. Rim bngai jing minh um ru\p ang hơdăh lơ\m tơdrong hơvơn pơtho kon pơlei kon kông, dôm bngai kiơ\ tơdrong khop hăt hot pơlong pơm jang vă pơjing tơring pơxe\l ‘nao, ato\k mu\k drăm tơpôl, che\p vei tơdrong juăt joe joh ayo\ kon kông, vang vei lăng xđơ\ng tơpôl ch^nh tr^ tơ\ tơring Tây Nguyên. {ok Y Dhun Hmôk, oei tơ\ xăh Đur Kmăn, apu\ng Krông Ana, dêh char Dak Lak tơri, che\p vei đon lui kơ minh kơtum kơto\ng tih pran lơ\mt ơpôl bngai Ê đê, kơdih po [ok păng unh hnam hơnơ\ng adrin, păng pơma noh jang hloi, noh kon pơlei lui păng jang kiơ\ hloi: Vă đe ye\t lui kơ ba noh ba athei jang adrol, pơtih nhen hơvơn jang mu\k drăm noh ba athei jang adrol, jang cà phê noh ba athei jang adrol mơ\n; păng tôm tơdrong nai dơ\ng, pơtih nhen kon hơ ioh năm ho\k truh tôch, nhen kon inh noh 3 ‘nu jang ko\ng ang, 2 ‘nu jang thây pơtho. Păng pơma noh jang hloi ưh kơ đei pơma plơ\ng ôh, đơ\ng noh mă ba ke\ hơvơn pơtho kon pơlei mơ\ng kiơ\ văi.

Yă Hà Thị La, bngai hdrung Thái, 72 xơnăm, đei 20 xơnăm jang B^ thư chi bộ dôm thôn Dak Thanh, Phú Sơn (tơ\ xăh Ea Pô, apu\ng Chư Jút, dêh char Dak Nông), yă hlôi pơjing jơnu\m jang pơtru\t ho\k pơhrăm tơ\ tơring, pơjing dôm jơnu\m ako\m unh hnam ưh kơ đei teh tôn băl, tơpuh hu\t le# tơdrogn tơ oei unh om đơ\ng ‘la#p, hơvơn jơhngơ\m jang lơ\m kon pơlei vă ming man tơdrong kăl ăn tơpôl nhen hnam ako\m kơ pơlei, trong nơnăm... Mă dang ei pă đei vang jang tơdrong jang tơpôl, mă lei yă duh jing anih tơm lơ\m tơdro xek pơ ‘lơ\ng dôm tơdrong tơh^l lơ\m tơring kon pơlei, jing bngai yuk trong hơlâu lơ\m tơdrong pơjing tơring pơxe\l ‘nao. Yă Hà Thị La tơroi:  Mưh gơnơm lơ\m teh đak hơnơ\ng noh ưh kơ [lep ôh, dang ei kon pơlei bơ\n kơdih tơ iung pơm jang, yuơ teh đak oei lơ tơnap tap hloh kơ bơ\n. Inh noh jơhngơ\m pă đei grăng bơih, ưh kơ ke\ glơng rim tơdrong jang, mă lei tơdrong jang ie\ hloh lơ\m pơlei noh athei adrin ato\k tơ iung vă kon xâu [oi kiơ\ ba.

Tây Nguyên to\k bo\k ato\k tơ iung pran, mă lei adoi oei đei lơ tơdrong tơhlăk tơhl^n tam mă jang keh lơ\m minh [ar năr, [ơ\t tơdrong hlôh vao đơ\ng kon pơlei kon kông tam mă tơnăp, trong jang tơplih adar, erih xa tơnap tap. Lơ\m đon kơche\ng păng tơdrong jang kơ po, Ni cô trưởng Thích nữ Như Tịnh, Kdră jơnu\m jang ‘mêm bơnat kơ Jơnu\m pơgơ\r khop Phật giáo dêh char Lâm Đồng hơpơi, tơpôl atu\m jơhngơ\m vă bngai hin dơnuh ke\ ato\k tơ iung: Tơring pơxe\l ataih yaih, tơring bngai kon kông oei đei lơ tơnap tap noh nhôn duh tơgop jơhngơ\m, rim xơnăm thoi noh tơgop truh kơ tih hlak jên. Nhôn ‘meh vă ba adro# tơgu\m phe xa [a xo\ng noh ưh kơ x^ tơm ôh, mă pơm thoi yơ vă pơjing tơdrong erih ăn kon pơlei, đe ye\t kơdih ato\k tơ iung noh mă xđơ\ng đunh đai.

Truh đơ\ng lơ tơdrong khop, lơ hdrung bngai phara băl, dôm tơ ‘ngla jang rơgei lơ\m tơpôl bngai kon kông, dôm tơdrong khop tơ\ Tây Nguyên, hăm đon lui xơnong jang kơ po, hăm dôm tơdrong jang kăp g^t hơdăh, to\k bo\k oei tơ iung tơdrong juăt joe băt ‘mêm kơ teh đak, xơnong jang đơ\ng kon pơlei, tơgop tơpuh pơngot rơve\t hin dơnuh kơtul chơ dư, vei xđơ\ng tơpôl ch^nh tr^ păng ato\k tơ iung Tây Nguyên kjăp xđơ\ng ling lang. (Lan chih păng rapor)