VOV4.Bahnar - Hnam ‘nho\ng Rơ Chăm Tih tơ\ plei Jút, xăh Ia Dêr, apu\ng Ia Grai, de#h char Gia Lai năr ‘nâu ơ ơ\r ơ ăr, dôm j^t ‘nu bơ ngai ho\k pơm bơ\n tơ mam tôn re\h kră sơ\ năm ako\m hmach têt ăn [ok thây pơ tho kơ lu sư. Dôm tơ dra joăt joe đơ\ng T^ng n^ng, Ch^ng klơk, Klông Pút…re jơ va tơ\ mum cham đơ\ng tơ pang ti kơ dôm bơ ngai ho\k hơ gei hlo\h tôn re\h. Vă je# 1 puăt năr, pơ đ^ [ok thây păng ho\k tro no\ng kơ hưch hanh hăm tơ mam tôn re\h kră sơ\, hăm dôm tơ ley Ting Ning, Ch^ng klơk ka\l athei hơ met ming, hăm dôm tơ dra kăl kơ hơ met ming boa re, nhen hiơt le# akhan, năr ‘nâu rim ‘nu bơ ngai ako\m vă chơt hơ iă kơ sơ năm ‘nao. Bơ\n măt, hla đon đơ\ng dôm bơ ngai ho\k ku\m ling lang lăng, mơ\ng kiơ\ ti tôn re\h đơ\ng ‘nho\ng Rơ Chăm Tih. ‘Nho\ng Siu Tết, tơ\ plei Jút 1, xăh Ia Dêr, 1 ‘nu ho\k tro kơ ‘nho\ng Rơ Chăm Tih pơ ma: “&nh ho\k re\h Ting Ning đei 6 khei bơ\ih.  {ok thây pơ tho tơ [o#h ăn kơ ^nh hơ len de#h, ^nh ku\m vei răk đei lơ. &nh ‘me\h vă ho\k va\ vei răk tơ [a\k mong jo\h ayo\ kră sơ\. {lep lơ\m sơ năm ‘nao, ^nh hmach ăn kơ rim ‘nu bơ ngai pran jăng grăng akâu, jang sa đei [o#h hăm m^h ma duch nă bơ ngai Jarai ‘no\h ling lang vei răk păng tơ [a\k mong ‘lơ\ng tơ drong joăt kră sơ\ jo\h ayo\ kơ lu nhôn”.    

‘Nho\ng Rơ Chăm Tih tơ roi, tơ drong hưch hanh hăm tơ mam tôn re\h kră sơ\ hlôi hrơm lơ\m ‘nho\ng io\k đơ\ng oei tôch kơ ‘lơ\p. Kơ plăh do\h sơ\, [o#h đe [ok kră lơ\m pơ lei s^t chroch bơ\n kram, ‘lao pơm T^ng n^ng, ‘nho\ng Tih hlôi ho\k s^t chroch kiơ\, [o#h bơ ngai ‘lo\ hlôm, ‘nho\ng Tih ku\m hlôm. Tơ drong kiơ ư\h kơ hlo#h ‘no\h ap^nh. No\ng kơ pơ nam dru\h kiơ\ tơ drong hơ pơi ‘me\h, tru\h 12 sơ năm, ‘nho\ng Tih hlôi gơ\h pơm 1,2 tơ mam tôn re\h hmă bơ\ih.

Păng ding tru\h 24 sơ năm, hơ năn păng tơ drong hơ gei tôn re\h đơ\ng  Rơ Châm Tih tơ pă đei rim bơ ngai băt tru\h. ‘No\h j^ lơ\m pơ yan to\ ‘mi sơ năm 1997, tơ\ ‘măng pơ long jo\h ayo\ kơ do\ soang tơ pôl lơ\m te\h đak tơ\ Huế, Rơ Châm Tih io\k mê đai măih ăn kơ khu\l Gia Lai hăm tơ drong hơ gei pơm ăn kơ rim ‘nu bơ ngai ư\h kơ ê găh tơ drong gơ\h pơm pơ che\h păng tôn re\h bơ\n t^ng n^ng ch^ng klơk. Io\k đơ\ng no\h tru\h dang ei, Rơ Chăm Tih đei pơm hơ [ơ\r mê đai đơ\ng kơ d^h sư hăm 10 mê đai măih păng 1 mê đai hu lơ\m rim ‘măng Pơ long jo\h ayo\ kơ do\ soang tơ pôl. ‘Nho\ng Rơ Chăm Tih pơ ma:“Kơ d^h kâu ^nh ‘me\h vang tơ roi hăm kon pơ lei bơ ngai Jarai pơ ma hơ dro#, lơ\m te\h đak pơ ma atu\m, jo\h ayo\ joăt joe kơ bơ ngai Jarai, yua đơ\ng me\ [a\ yă [ok pơ sư\ ăn đei tôch kơ lơ păng tôch kơ kăp g^t. Pơ t^h gia nhen rim kơ loăi tơ mam tôn re\h nhen ting ning, kơni, đing pơng…adoi jing dôm tơ mam tôn re\h tôch kơ hiôk, pơm ăn kơ jơ hngơ\m ^nh hưch hanh păng nă hal mư\h kơ tơ\ng re jơ va đei re\h.

Ku\m đơ\ng do\h tru\h dang ei, ‘nho\ng Rơ Chăm Tih ư\h kơ đei pơ dơ\h ho\k pơ hrăm, che\p vei răh tơ drong joăt joe jo\h ayo\ kon kông, vei răk , hơ to\k tơ iung răh tơ drong kăp g^t đơ\ng jo\h ayo\ lơ\m tơ drong ar^h sa tơ pôl Tây Nguyên. ‘Nho\ng  đei tôm tơ mam tôn re\h kơ bơ ngai Jarai dăh mă Barnah, lơ\m no\h, ư\h jo# ch^ng chêng ‘no\h j^ athei răt, oei tơ mam tôn re\h pơm hăm kram, ‘lao, ‘nho\ng Rơ Châm Tih chă pơm kơ d^h ngăl. Vă pơm đei 1 pôm ch^ng klơk ư\h kơ đei [ônh kiơ o#h. 1 pôm ch^ng klơk pơm lơ\m 1 năr ‘no\h đang mă lei tơ mam vă pơm sư athei hơ met ăn hơ drol hlo\h 4 khei.  

Đơ\ng ro\ng dôm ‘măng năm tôn re\h tơ\ rim tơ ring, đei bơ ngai hưch hanh kơ tơ mam tôn re\h kon kông hlôi ap^nh răt ch^ng klơk đơ\ng ‘nho\ng  Rơ Chăm Tih. Ku\m đơ\ng no\h, ‘nho\ng đei tơ che\ng: “ Yua kơ liơ ^nh păng kon pơ lei lơ\m pơ lei ư\h pơm dôm tơ mam tôn re\h kơ hơ dre\ch bơ\n vă te\ch k^h?” Bro\k tơ\ pơ lei, [ok ku\m hăm 1 ‘nu bơ ngai buăl sư pơ jing “ Hơp tak xăh pơm tơ le\ch tơ mam pơ ro\ Tây Nguyên”.  Tơ mam đơ\ng hơp tak xăh pơm đei tru\h dôm yơ, tơ moi năm răt đ^ dang no\h. Dôm bơ ngai jang lơ\m hơp tak xăh ku\m ư\h kơ đei hiong jơ năr, găh lơ tơ ge\ch jơ năr [ơ\t pơ yan rơ hơi mă lei io\k yua ku\m păi mơ\n hăm jo# pơ hlom 1 triệu 500 tru\h 2 triệu hlak jên 1 ‘nu 1 khei. Kon pơ lei lơ\m pơ lei bu bu ku\m chhôk hơ iă yua kơ io\k đơ\ng năr đei hơp tak xăh kơ ‘nho\ng Rơ Chăm Tih, tơ drong ar^h sa đei tơ pl^h ‘lơ\ng [iơ\. ‘No\h j^ tơ drong ‘nho\ng Rơ Chăm Tih chhôk hơ iă hlo\h, yua kơ tơ drong jang đơ\ng kơ d^h sư vei đei jo\h ayo\ joăt joe hai, vang tơ gop  hơ to\k io\k yua ăn kơ kon pơ lei hai: “&nh ‘me\h vă pơ tho dơ\ng ăn kơ rim đe tơ dăm, đe hơ dru\h dôm bơ ngai oei hơ dro# athei băt, athei hlo#h găh sư va\ kơ vei răk tơ drong jo\h ayo\ joăt joe kơ hơ dre\ch nhôn. &nh ư\h kơ đei kiơ hlo\h dơ\ng, sơ năm ‘nao âu ap^nh hmach ăn kơ đ^ đăng rim ‘nu bơ ngai, rim đe hơ dru\h tơ dăm jơ\p lơ\m pơ lei pơ la Plei Ku pơ ma hơ dro# hăm dôm nơ\r kơ ku\h ‘lơ\ng hơ iă păng jơ nei”.

Mă đơ\ng ‘nao tơ\ 43 sơ năm, mă lei so\k ‘nho\ng Rơ Chăm Tih đ^ kok lơ bơ\ih, lăng [ok kră [iơ\ kơ dôm bơ ngai tơ doă sư. Mă đơ\ng thoi ră, ‘nho\ng akhan, ‘no\h lăp jing kră găh akâu jăn đe\ch, oei jơ hngơ\m ‘nho\ng oei mơ lo#h đe\ch. Pơ têng hăm oei ‘lơ\p, tơ drong hơ pơi ‘me\h vei răk tơ [a\k mong dôm tơ drong kăp g^t đơ\ng jo\h ayo\ kon kông, lơ\m ‘nho\ng oei thoi ei ‘năi. ‘Nho\ng oei hơ pơi ‘me\h pơm liơ va\ kơ Ch^ng klơk, Ting Ning jơ va ling lang tơ\ bri kông Tây Nguyên păng jơ va hơ tăih tru\h tơ\ lơ groi te\h. (Thuem tơblang pang pơre nơ\r)