VOV4.Bahnar – Năr ‘nâu, ‘năr 22/5 te\h đak bơ\n mât lơ\m năr lêh tih, đ^ đăng bơ ngai tăh hla vang năm pôk rơih Bơ ngai tang măt Kuo#k ho#i jăl 14 păng Bơ ngai tang măt Jơ nu\m pơ gơ\r kon pơ lei jơ\p tơ ring jăl jang đơ\ng 2016 – 2021. Mât hơ dai hăm tơ drong chơt hơ iă ‘no\h, bơ ngai tăh hla păng kon pơ lei dôm hơ dre\ch kon kông tơ\ tơ ring Tây Nguyên vang năm tăh hla, che\p vei kơ jăp tơ drong pơm tơm đơ\ng kơ dih, rơih đei bơ ngai rơ gei, đei đon ‘lơ\ng vă tang măt ăn kơ bơ\n vang bơ\ jang tơ iung pơ jing te\h đak, pơ lei pơ la pơ dro\ng, ‘lơ\ng ro\.

Tây Nguyên năr ‘nâu [ru\ng [răng hla kơ hơ iă kơ năr pôk rơih. Mă bu mă bu ku\m [ôh tôch hơ iă hăm năr lêh kơ te\h đak. Đơ\ng tơ ring kơ drâm tơ\ pơ lei tơm truh tơ\ jơ\p jang pơ lei pơ la tơ ring atăih yăih đei hơ met pơ ro\, hơ tol hla kơ, chư chih tơ băt găh năr pôk rơih Bơ ngai tang măt Kuo#k ho#i jăl 14 păng Jơ nu\m pơ gơ\r kon pơ lei jăl jang 2016- 2021. Tơ\ jơ\p jăl trong, tơ\ yơ ku\m hơ nơ\ng tơ [âp lơ khul gru\p chông băl năm tơ\ an^h tăh kơ ph^u vă chă rơih dôm bơ ngai tang măt tơ găl hlo\h.

Gơ\t le# ‘mơ\i tơ drong jang mir na, đơ\ng pơ gê hrôih, bơ ngai tăh hla tơ\ plei Nui, xăh Tâm Thắng, apu\ng Cư Jut, dêh char Dak Nông đ^ đei măt tơ\ an^h pôk rơih vă tăh hla. Đơ\ng ro\ng kơ lêh chao kơ tơ\ an^h tăh hla păng mơ\ng đe tơ roi găh tơ drong pôk rơih, dôm bơ ngai tăh hla pơ tơm bơ\ jang tơ drong jang đơ\ng kơ dih. J^ 1 lơ\m dôm bơ ngai tăh hla blu\ng a, Y Thanh Buôn Krông tơ\ plei Nui chơt hơ iă ăn tơ băt: “Năr ‘nâu ‘năr 22/5 năr pôk rơih bơ ngai tang măt Jơ nu\m pơ gơ\r kon pơ lei jơ\p tơ ring păng Bơ ngai tang măt Kuo#k ho#i. U|nh hnam nhôn păng dôm bơ ngai lơ\m plei năm pôk rơih dôm bơ ngai che\p kơ\l lơ\m Kuo#k ho#i, dêh char, xăh. Năr ‘nâu j^ năr lêh tih kơ te\h đak. Inh hơ pơi ‘me\h đ^ đăng u\nh hnam năm tăh hla ngăl, đo\k hơ len năng tơ drong erih xa, bơ\ jang kơ dôm bơ ngai le\ch pơ jei. Hmach ăn đ^ đăng pơ lei pơ la hiôk chơt vang năm pôk rơih.”

Tơ\ an^h pôk rơih kơ plei U ba, th^ trơ\n Ea Tling, apu\ng Cư Jut, dêh char Dak Nông, tơ drong chơt hơ iă kơ năr pôk rơih đei đơ\ng hrôih. Kiơ\ nơ\r kon pơ lei tơ\ âu, mă đơ\ng 7 jơ pơ gê pơ tơm tăh hla, mă lei kon pơ lei năm truh tơ\ âu tôch kơ hrôih, chă tơ ge\ch đo\k hơ len năng tơ drong erih, bơ\ jang đơ\ng dôm bơ ngai le\ch pơ jei tang măt Kuo#k ho#i păng Jơ nu\m pơ gơ\r kon pơ lei jơ\p tơ ring vă rơih đei bơ ngai tang măt tơ găl hlo\h. Bơ ngai tăh hla H’Oanh Buôn Krông, tơ\ plei U ba, th^ trơ\n Ea Tling chơt hơ iă tơ roi truh jơ hngâm đon kơ dih đơ\ng ro\ng kơ tăh hla, pôk rơih đang: “Năr ‘nâu inh tôch hơ iă đei che\p kơ ph^u năm pôk rơih bơ ngai tang măt Kuo#k ho#i, bơ ngai tang măt Jơ nu\m pơ gở\ kon pơ lei dêh char, apu\ng păng tơ\ tơ ring, inh hơ iă dêh, păng lui dôm bơ ngai inh pôk rơih đơ\ng ro\ng kơnh tơ re\k truh tơ drong erih xa kơ đ^ đăng kon pơ lei lơ\m dêh char Dak Nông pơ ma adro# păng lơ\m te\h đak pơ ma atu\m vă jang ato\k tơ iung mu\k drăm, chinh tr^, jo\h ayo\ kơ do\ xoang tơ pôl mă ‘lơ\ng păng tơ drong erih xa kơ kon pơ lei gơ\h ph^ tơ no\, huei pă kơ [ăh kơ [ôch dơ\ng bơih.”

Tơ\ Pơlei Sar, tơring Ia Chim, pơle\i tơm Kon Tum jơ ‘năr năr pôk rơ\ih roi năr roi rơ ông rơ ang vang vơch hăm jơva aloa, băng rôn, nơ\r tơbăt, mă kăl tơ\ an^h tăh hla. ‘Nao tăh hla kơ ph^u lơ\m kơthu\ng, bơngai tăh hla A Khoan tơbăt: “ Kon pơle\i chơt hơ iă ‘nă hal nhen le\ năr pơm le#h kơ bơ\n đe\ch. Kon pơle\i chhôk hơ iă dêh. Kon pơle\i ‘me\h vă yak hơdrol vă rơ\ih dôm bơngai lăng tông nông gia kon pơle\i hlo\h”.

Vă dôm tơdrong tơbăt găh pôk rơ\ih tru\h hăm kon pơle\i, mă kăl ‘no\h hăm kon pơle\i kon kông, kơdră che\p pơgơ\r dêh char Kon Tum hlôi tơle\ch lơ ‘măng pơro# pơ rôp, tơroi tơbăt, pơgơ\r hop ako\m tơ [ơ\p pơma dơnu\h hăm bơngai tăh hla. ‘Ngoăih kơ ‘no\h, dêh char Kon Tum oe\i chă pơro# pơ rôp, hơvơn đe kră pơle\i, thôn trơng chă năm tru\h tơ\ rim u\nh hnam, năm tru\h tơ\ mir vă chă pơro# tơbăt ăn kon pơle\i. Bơngai tăh hla A Th^k oe\i tơ\ pơle\i Sar tơbăt: Kon pơle\i đe\i bơngai ư\h kơ băt chư, ư\h kơ gan hlo#h vao nơ\r Yoăn, mir na atăih ư\h kơ gan v^h tơ\ pơle\i kơna aloa chă rapor, hla bơar ch^h anăn bơngai vă pôk tơmơ\t pơm kơdră tang măt ư\h kơ tơ\ng, ư\h kơ [o#h. Gơnang kră pơle\i, thôn trơng yak tru\h tơ\ hnam, năm tru\h tơ\ mir chă pơma tơroi hăm nơ\r bơ\n kơna [ônh kơ hlo#h, [ônh kơ chăm. Kơna kon pơle\i băt hlo\h dơ\ng găh tơdrong kăl kơ ‘măng pôk rơ\ih adoi nhen sơnong jang kơpo, kơna năr au kon pơle\i vang năm pôk rơ\ih tôch chơt hơ iă, tôm bơngai. “ Tơ\ au thôn trơng pơma nơ\r kon kông kơna đe kră ư\h kơbăt kơ chư hlo#h vao ngăl. Pôk tơmơ\t bơngai đe\i jơhngơ\m đon  ‘lơ\ng, hơge\i ve\i lăng năng tông kon pơle\i tơnăp. Kon pơle\i kon kông pơma atu\m tơnap tap dêh, nhen sơnăm au phang pơđang kơtang, pơm lơ liơ vă kon pơle\i sơng io\k đe\i trong tơgu\m djru đơ\ng Te\h đak”.

Ôn ‘mơ\i dôm tơ drong mơ mat tat yoa đơ\ng to\ phang pơ đang, bơ ngai tăh hla tơ\ dêh char Gia Lai truh hăm năr lêh tih hăm [e\nh jơ hngâm đon lui tơ\ hơ năp kơnh sơ đơ\ng ‘lơ\ng păng jang xa roi to\k.

Băt hơ dăh tơ drong jang g^t kăl đơ\ng kơ dih lơ\m năr pôk rơih âu, kơ na mă đơ\ng hlôi io\k đei hla ar chih tơ roi đei in hăm 3 nơ\r, yoăn, Bahnar păng Jarai adrol kơ ‘no\h loi kơ khei, mă lei pơ gê ‘nâu, mo\ Xuân tơ\ xăh Biển Hồ, pơ lei tơm Pleiku oei năm tơ\ an^h tăh hla đơ\ng hrôih vă đo\k hơ len tơ drong erih xa, bơ\ jang đơ\ng dôm bơ ngai le\ch pơ jei tang măt Kuo#k ho#i păng Jơ nu\m pơ gơ\r kon pơ lei. Yoa kiơ\ kơ mo\ Xuân, mưh năm tăh hla bơih ‘no\h athei tơ [ôh hơ dăh đon tơ năp đơ\ng kơ dih, athei rơih đei bơ ngai rơ gei, đei đon ‘lơ\ng vă tơ iung pơ jing te\h đak, vei lăng pơ lei pơ la. Mo\ Xuân ăn tơ băt: “Pôk rơih ‘măng mă âu vă rơih dôm bơ ngai rơ gei, đei đon ‘lơ\ng, dôm bơ ngai tơ păt, bơ ngai ho\k jru\, jang tơ năp păng oei xa ‘lơ\ng hăm kon pơ lei.”

Lâm Đồng đei hlo\h 878 rơ bâu 600 ‘nu bơ ngai tăh hla, dang ei hlôi chih đang anăn păng pơ kle\m tơ\ vă je# 1.200 Gru\p pôk rơih găh 147 xăh, phương, th^ trơ\n lơ\m dêh char. Gơ nơm hơ met hơ drol ‘lơ\ng, đei lơ trong tơ roi tơ băt tơ\ jơ\p tơ ring kơ na năr pôk rơih tơ\ âu tôch hơ iă hăm lơ kon pơ lei vang năm tăh hla. Rim bơ ngai tăh hla Lâm Đồng truh hăm tơ drong pôk rơih hăm đon lui păng hơ me\ng tôch lơ. Bơ ngai tăh hla K’Bran (bơ ngai Kơho) tơ\ plei Kon Tách Đăng, th^ trơ\n Đinh Văn, pơ ma: “Kon pơ lei kon kông tơ\ âu truh hăm pôk rơih hăm jơ hngâm đon pôk mă tro\, rơih bơ ngai rơ gei đei đon ‘lơ\ng, bơ ngai jang tơ năp hăm kon pơ lei… rơih io\k dôm bơ ngai thoi no\h, vă gơ\h tơ găl pơm bơ ngai tang măt ăn kon pơ lei.”

Tơ drong pôk rơih ‘măng mă âu, dêh char Dak Lak đei hlo\h 1,2 triu ‘nu bơ ngai tăh hla, 1.849 gru\p pôk rơih; anăn bơ ngai tăh hla đei pơ kle\m hơ dăh tơ\ an^h jang kơ 184 xăh, phương, th^ trơ\n păng dôm an^h tăh hla kiơ\ luât pôk rơih. Tơ\ An^h tăh hla plei Ea Bông, xăh Cư ÊBur, pơ lei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Dak Lak, năr pôk rơih roi hơ iă yoa hơ dai hăm nơ\r tơ roi găh pôk rơih đei pơih lơ\m radio ‘no\h j^ nơ\r pơ đou rơ ông đơ\ng kon pơ lei hai. Kiơ\ bơ ngai tăh hla Aê Thiên, kon pơ lei chă pơ ma nuh dơ\ng hăm băl adrol kơ tăh hla âu yoa kon pơ lei ‘me\h tơ [ôh hơ dăh đon tơ năp đơ\ng kơ dih, vă rim hla kơ ph^u j^ đon lui hơ me\ng đơ\ng bơ ngai tăh hla pơ truh ăn. Bơ ngai tăh hla Aê Thiên ăn tơ băt: “Lơ\m tơ drong hơ iă kơ năr pôk rơih tơ\ tơ ring đei pơ gơ\r đang ‘lơ\ng năr ‘nâu, kon pơ lei hơ iă dêh. Inh [ôh lơ\m tơ drong pôk rơih âu, kon pơ lei ưh đei tăh hla kư\ kă, mă đe sư chă hơ len năng tôm tơ drong vă gơ\h rơih đei dôm bơ ngai rơ gei, đei đe lui yom, jang tơ năp. Hăm đon hơ pơi, đơ\ng ro\ng đei pôk hơ to\k, dôm bơ ngai tang măt đei kon pơ lei rơih gô jang ‘lơ\ng tơ drong jang đơ\ng kơ dih, jing bơ ngai tang măt ăn jơ hngâm đon păng tơ drong hơ pơi đơ\ng kon pơ lei, vei lăng ‘lơ\ng tơ drong đei yoa tro\ luât kơ kon pơ lei, vang pơ jing te\h đak, pơ lei pơ la roi đunh roi pơ dro\ng [iơ\.”

Hrei ‘nâu, kơ so# kon pơ lei tơ\ tơ ring Tây Nguyên đei hlo\h 5,5 triu ‘nu bơ ngai (lơ\m no\h, kơ so# bơ ngai tăh hla dang 3,51 triu ‘nu bơ ngai). Kiơ\ tơ drong pơ jao đơ\ng An^h vei lăng pôk rơih te\h đak, lơ\m tơ ring pôk hơ to\k 35 ‘nu bơ ngai tang măt Kuo#k ho#i jăl 14 hăm 13 an^h pôk rơih; 344 ‘nu bơ ngai tang măt Jơ nu\m pơ gơ\r kon pơ lei dêh char hăm 88 an^h pôk rơih, dang 2.250 ‘nu bơ ngai tang măt Jơ nu\m pơ gơ\r kon pơ lei apu\ng hăm 601 an^h pôk rơih; dang 20.300 ‘nu bơ ngai tang măt Jơ nu\m pơ gơ\r kon pơ lei tơ\ xăh, hăm 5.496 an^h pôk rơih.

Đơ\ng tơ drong hơ met hơ drol ‘lơ\ng tơ\ rim tơ ring, ku\m hăm jơ hngâm đon tơ năp đơ\ng dôm bơ ngai tăh hla, bơ\n lui tơ dỏng pôk rơih bơ ngai tang măt Kuo#k ho#i păng Jơ nu\m pơ gơ\r kon pơ lei jơ\p tơ ring tơ\ Tây Nguyên đei pơ gơ\r đang ‘lơ\ng. Tơ drong pôk rơih âu vang tơ gop g^t kăl ăn tơ drong vei lăng ‘lơ\ng tơ drong pơm tơm kơ kon pơ lei, tơ guăt pôm nơ\r [ơ\r đon, bơ\ jang đang ‘lơ\ng rim tơ drong jang tơ plih ‘nao tôm tơ drong kơ te\h đak, pơ jing păng vei lăng kơ jăp te\h đak Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Nam Trang: Chih

Dơ\ng hăm Amazưt: Tơ blơ\