VOV4.Bahnar - Hăm tơ drong jang pơm Kơ dră vei lăng Khul kon pơ lei jang chŭn mir, ƀok Byin, tŏ xăh A Dơ̆k, apŭng Đak Đoa, dêh char Gia Lai đei băt truh jĭ 1 ‘nu bơ ngai jang xa rơ gei. Pơ nam, đei đon adrin hŏk pơ hrăm, lơ sơ năm ‘nâu, unh hnam ƀok Byin pơ jing đei tron g jang VAC lơ̆m hnam hơ nhăk ăn iŏk hlŏh 200 triu 1 sơ năm. Mưh unh hnam đei tơ drong arih xa hiôk ƀiơ̆ bơih, hăm jơ hngâm đon băt ‘mêm băl, ƀok hŏk păng jang kiơ̆ jơ hngâm đon ‘lơ̆ng đơ̆ng Ƀok Hô hăm tơ drong tơ gŭm ăn kon pơ lei choh jang, tŏk klăih đơ̆ng tơ nuh hin ‘moi kiơ̆ trong jang đơ̆ng kơ dih.

Rơ nĕh sơ năm 1972, ƀok Byin, Kơ dră vei lăng Khul kon pơ lei jang chŭn mir xăh A Dơ̆k jĭ bơ ngai rơ gei, đei đon adrin jang tŏk, pơm pơ drŏng tôch tơ găl tơ̆ plei kơ dih. Sơ năm 1993, ƀok chă kăn păng pơ tơm jang xa, đei khei ‘năr tơ drong arih xa tôch mơ mat tat yoa klo kăn lăp pôm jang mir đĕch. Sơ năm 2002, mưh jing kăn ƀô̆ pơ trŭt choh jang xa tơ̆ xăh, Byin đei năm hŏk tơ̆ lơ lăm hŏk pơ tho trong choh jang xa. Mưh hlôh vao kơ jăp bơih, ƀok pơ tơm tơ lĕch trong rong kon tơ rong, rei pơ tăm, tơ gŭm ăn unh hnam ƀok dar dĕh tŏk klăih đơ̆ng mơ mat tat tŏk jing đei ƀôh. Tơ drong jang đei đơ̆ng kơ dih kâu jing tôch đei yoa lơ̆m tơ drong krao hơ vơn kon pơ lei tơ plih ming ‘long pơ tăm, kon tơ rong, jang atŏk tơ iung mŭk drăm lơ̆m unh hnam, tŏk klăih đơ̆ng tơ nuh hin.

‘Nhong Brom, tơ̆ plei Bía Tih, sơ̆ jĭ unh hnam tơ nuh hin tơ̆ xăh A Dơ̆k. Sơ năm 1017, ‘nhŏng kŭm hăm lơ unh hnam lơ̆m xăh đei Kơ dră vei lăng Khul kon pơ lei jang chŭn mir ‘nŏh ƀok Byin pơ tho tơ ƀôh ki thuơ̆t rong kon tơ rong. Đơ̆ng 2 tơ pang ti hoh, ‘nhŏng Brom đei ƀok Byin asong 2 tŏ nhŭng yŏng, truh dang ei rong đei 9 tŏ nhŭng yŏng, 30 tŏ nhŭng vă tĕch. ‘Nhŏng Brom, tơ roi: “Đei Kơ dră vei lăng Khul kon pơ lei jang chŭn mir ‘nŏh ma Byin kŭm hăm tơ drong tơ gŭm đơ̆ng khul kơ dră tơ ring tơ gŭm ăn unh hnam hŏk pơ hrăm ki thuơ̆t jang. Rong nhŭng, rong iĕr băt trong jang, băt ki thuơ̆t ‘nŏh iŏk đei mŭk drăm lơ ƀiơ̆ pơ têng hăm trong thoi so sơ̆. Inh bơ nê kơ ma Byin găh Khul kon pơ lei jang chŭn mir hlôi tơ gŭm ăn kon pơ lei jang tŏk mŭk drăm.”

Tơ gĕch iŏk tĕh đơ̆ng unh hnam, ƀok Byin tơ lĕch jên jang 1,2 tơ drong jang gơ̆h đei iŏk yoa kơ jăp vă atŏk tơ iung mŭk drăm. Truh dang ei, unh hnam ƀok Byin đei kơ hrĕng tŏ nhŭng yŏng păng nhŭng vă tĕch pơm ‘nhĕm, đei 1 pôm sơ lŭng rong ka 1 sơ năm đei iŏk yoa truh dôm jĭt triu. ‘Ngoăih kơ ‘nŏh ƀok oei pơ tăm lơ kơ loăi ‘nhot, lơ̆m 2 sao tĕh, 1 sơ năm kăt tĕch 3 vât, tĕch tôch ƀônh hlot.

Hơ nơ̆ng 3 khei 1 ‘măng, ƀok Byin pơ gơ̆r ăn kon pơ lei tơ ƀâp băl 1 ‘măng, chă pơ ma nuh găh dôm tơ drong mơ mat tat, tơ hlăk tăk lơ̆m tơ drong rong kon tơ rong, rei pơ tăm. Roi đunh roi juăt, kon pơ lei ưh pă đei hrơ mơ lou, vang jang tôch ai. Tơ̆ âu, ƀok Byin pơ tho ăn kon pơ lei rơih yŏng, răt đơ̆k, hiĕm, vei rong hơ met rơ gŏh hơ drong nhŭng, pơ tho tơ ƀôh tôch hơ len ki thuơ̆t pơ tăm ‘nhot, rơih phŏng, pruih pơ gang sơ drông… Hăm ‘nhŏng Y Yưn păng kon pơ lei lơ̆m pơ lei, mưh bou truh ƀok Byin, bu bu kŭm lui yom yoa đon adrin, pơ nam choh jang đơ̆ng ƀok. Kăl hlŏh jĭ jơ hngâm đon ‘lơ̆ng, hơ nơ̆ng tơ gŭm ăn rim bơ ngai mưh tơ ƀâp mơ mat tat.

‘Nhŏng Y Yưn, bơ ngai oei lơ̆m pơ lei pơ ma kơ ƀok Byin thoi âu: “Hăm kơ dih kâu inh, inh oei xa jê̆ hnam ‘nhŏng Byin, pơ tăm chĕh phe adrol ki tam mă băt ki thuơ̆t jang, đơ̆ng đei ‘nhŏng Byin tơ gŭm găh ki thuơ̆t, tơ drong jang tŏk mŭk drăm unh hnam roi hiôk ƀiơ̆. Kơ dih kâu inh păng kon pơ lei tôch bơ nê kơ ƀok Byin, sư băt yă kiơ roi tơ ƀôh ăn kon pơ lei yă ‘nŏh, ưh đei ôn yă kiơ.” 

Hăm hơ năp jang đơ̆ng bơ ngai đei đe lui yom, jĭ 1 ‘nu Đảng viên, ƀok Byin ưh lăp tơ gŭm ăn kon pơ lei jang tŏk mŭk drăm đĕch, ƀok oei roi tơ băt, krao hơ vơn kon pơ lei jang kiơ̆ ‘lơ̆ng dôm trong jang đơ̆ng Đảng, khôi luơ̆t tĕh đak păng dôm tơ drong pơ jei băl ‘mêm tĕh đak truh hăm kon pơ lei, rim bơ ngai lơ̆m hnam păng kơ tum kơ tŏng ‘nhŏng oh. Kơ dih kâu ƀok hơ nơ̆ng năm hơ drol, adrin lơ̆m rim tơ drong vă kon pơ lei jang kiơ̆. Ƀok Byin tơ roi, kơ dih kaau ƀok, hŏk kiơ̆ Ƀok Hô lơ tơ drong, dôm tơ drong mă đơ̆ng iĕ đĕch đơ̆ng Ƀok Hô nhen đon băt tơ gŭm băl, ‘mêm băl, tơ gŭm ăn rim bơ ngai. Lơ̆m 3 sơ năm âu ki, đei 200 unh hnam lơ̆m kơ soŏ 253 unh hnam tơ̆ plei Bía Tih hŏk păng jang kiơ̆ trong rong nhŭng, pơ tăm ‘nhot đơ̆ng ƀok Byin, đei lơ unh hnam đei iŏk yoa kơ jăp tŏk truh 15 triu hlak jên 1 khei, kơ hrĕng unh hnam tŏk klăih đơ̆ng tơ nuh hin.

Tơ roi găh tơ drong jang đơ̆ng kơ dih, ƀok Byin, pơ ma: “Hŏk kiơ̆ Ƀok Hồ, mă hơ drol kơ dih kâu athei jang ‘lơ̆ng, ba athei bơ ngai pơm jŭk yŭk trong hơ lâu, bơ ngơ̆t ăn ŭnh hnam păng kon hơ ‘lơ̆p, kon tam tôm sơ năm ĭnh klŭm ưh kơ ăn hao gre hon đak, pơm tơ drong hiôk ăn kon hŏk pơ hrăm tôm. Ling lang tơ roi tơ băt ăn kon pơ lei jang kiơ̆ ‘lơ̆ng rim trong jang đơ̆ng Đảng păng teh đak. Ƀơ̆t lăp năm truh tơ̆ hnam, pơ tho kon pơ lei pơ tăm, vei lăng ‘long, kon yŏng, kon pơ lei băt ‘mêm, đei asong ăn kơ ĭnh iĕr, nhŭng, dôm tơ rong mă kon pơ lei rong đei, mă lei ĭnh ưh kơ iŏk yua kơ kon pơ lei dơ nuh hin hloh kơ ĭnh. Đang kơ ‘noh năm jang tơ ƀơ̆p lơ ŭnh hnam dơ nuh hin, ‘ngoăih kơ pơ tho, ĭnh kŭm đei tŏ sĕt cheh phe hơ drĕch, nhŭng yŏng asong ăn kơ đe sư vă kơ đe sư đei tơ drong hiôk klăih đơ̆ng dơ nuh hin, tơ drong ‘nâu đơ̆ng jơ hngơ̆m đon ĭnh, ĭnh ưh tơ chĕng kiơ lơ lăp ‘meh kon pơ lei roi ‘năr roi jang tŏk.”

Ƀok Y Mưn, Bí thư Đảng xăh A Dơ̆k akhan: “Byin hăm kơ chư̆k jang ‘noh pơm kơ dră khŭl vei lăng kon pơ lei jang chŭn mir xăh hlôi jang kiơ̆ tơ drong pơm kiơ̆ jơ hngơ̆m đon ‘lơ̆ng đơ̆ng Ƀok Hô. Đơ̆ng tơ drong hŏk pơ hrăm, hơ tŏk tơ iung tơ drong jang mŭk drăm kơ ŭnh hnam, đơ̆ng rŏng ‘noh lăng truh tơ gŭm kon pơ lei hăm tơ drong hlôh vao đơ̆ng kơ dih. Sư tôch kơ tơ năp, pơ nam, kơ tă pơ tho rim ŭnh hnam dơ nuh hin lơ̆m jang sa, jing klăih đơ̆ng dơ nuh hin, kơ lih thoi noh Byin đei kon pơ lei tôch kơ ‘mêm”.

Hăm đon jang tơ năp, gơ̆h hơ gei, lơ sơ năm hloi, hăm kơ chưk pơm Kơ dră vei lăng Khul jang chŭn mir xăh A Dơ̆k, ƀok Byin chơt hơ iă đei Đảng, Khul kơ pal hơ păh ăn hla ar Hôn bơ nê lơ sơ năm. Ƀok jĭ kăn ƀô̆ rơ gei mưh jang kiơ̆ tơ drong Tơ chơ̆t 05 găh hơ tŏk tơ đrong hŏk pơ hrăm păng jang kiơ̆ jơ hngâm đon ‘lơ̆ng đơ̆ng Ƀok Hô.

Hoàng Qui: Chih

Dơ̆ng: Tơ blơ̆