VOV4.Bahnar - Bơ\n ‘nao găn ga minh xơnăm 2020 hăm lơ tơdrong tơnap tap yuơ răm đơ\ng pơrang j^ Covid -19 păng ‘mi kial đak hơbông. Ăh tơdrong erih oei lơ tơnap tap hrat hr^n noh to# tơno\ pơchră đơ\ng tơdrong jang ‘mêm bơnat hlôi pơm ăn um ai tơpôl jing ang hơdăh hloh. Păng minh khul jang nuih mơng tơgop pơjing đei hơyuh tơno\ noh jing dôm bơngai mơlôh. Hăm jơhngơ\m pran mơlôh păng đon ‘lơ\ng, đe xư hlôi tơ\k ang hơdăh tơdrong ‘mêm kơ eng păng hơ ‘nhăk đon lui hăm lơ tơdrong ‘lơ\ng ro\ lơ\m tơdrong erih.

          Hơnơ\ng ăh ‘năr gie\ng rim [lon, Y Việt Niê, rơneh xơnăm 1987, dang ei oei pơm jang tơ\ hnam pơgang tơm apu\ng Krông Năng năm chơ tơmam drăm kăl chă tơgu\m ăn dôm bơngai tơnap tap.

            Kơtơ\ng tơ\ yơ đei bơngai kăl tơgu\m noh Y Việt năm apinh hơlen vă băt anih oei đang kơ noh năm truh tơ\ tơring chă apinh hơlen tơdrong erih păng tơdrong mă đe ye\t kăl vă tơtom chă tơgu\m. Y Việt ăn tơbăt, vă ke\ đei jên chă tơgu\m rim bơngai, rim khei ‘nho\ng hlôi axong 1 triu 500 rơbâu hlj lơ\m jên khei po păng chă hơvơn tơdrong tơgu\m đơ\ng tơpôl. Gơnơm thoi noh, lơ\m dôm xơnăm kơ âu, xư hlôi tơgu\m đei lơ bơngai đei phe xo\ng ăh khei pơngot, đei hơbăn ao hru\k ăh khei tơngie\t, đei gre vih vơ\t [ơ\t j^ pơlo\ tro\ tơngie\t păng lơ đe hơ ioh đei hla bar ho\k, hơbăn ao ‘nao hru\k truh ho\k tơ\ hnam trưng... Y Việt kơche\ng, đon bơnôh ‘mêm kơ eng mă xư axong ăn jing tơmam pôk adro# pơm pơdro\ng ăn bơngai io\k tơmam axong, mă lei ưh đei pơm hin dơnuh bơngai ăn: “Inh [ôh tơdrong erih tơnap tap nh chă tơgu\m noh inh xo# lơ\m jơhngơ\m, xơnêp lơ\m đon. Inh đei lơ noh tơgu\m lơ, đei to\ xe\t noh tơgu\m to\ xe\t. Hăp le\ch đơ\ng đon bơnôh inh đe\ch.”

Hloh 5 xơnăm pơtho tơ\ hnam trưng THCS Ngô Mây, xăh Ea Mroh, apu\ng Chư\ Mgar, [ok thây Mai Văn Chuyền băt hơdăh dôm tơdrong tơnap tap ưh kơ tôm măh đơ\ng đe ho\k tro tơ\ tơring ataih yaih.

Hăm tơdrong ‘meh vă pơm da [iơ\ tơnap tap ưh kơ tôm đơ\ng hnam ho\k tơ\ tơring plei tơm tih hăm tơring ataih yaih, khei 8 xơnăm 2019, [ok thây Mai Văn Chuyền hlôi pơjing kâu lak [o# “Yuơ đe oh ‘mêm kơ eng” vă pơtho ho\k ‘nguaih kơ jơ tơm mă ưh kơ io\k jên ăn đe ho\k tro, tơgu\m ăn đe oh hơto\k tơdrong ho\k đơ\ng ro\ng kơ jơ ho\k tơ\ hnam trưng. Đơ\ng ro\ng hloh 1 xơnăm pơm jang, Kâu lak [o# hlôi pơih đei 8 “Lăm ho\k ‘mêm kơ eng” ăh kơmăng tơ\ 2 xăh Ea H’đing păng Ea Mroh. Năm ho\k lăm âu, đei je# 300 ‘nu ho\k tro đơ\ng lăm 6 truh lăm 9 đei pơtho hơto\k hlôh vao găh dôm môn: Toán, Ngữ văn, nơ\r Anh atu\m hăm minh [ar môn nai nhen: guitar, bioh. Ưh adro# thoi noh, đơ\ng ro\ng kơ rim jơ ho\k, rim bơngai pơtho oei pơtho đe oh băt vao găh tơdrong ako\m đo#i, pơkăp khul, ako\m joh hri, pơhrăm găh tơdrong rơhau [ơ\t pơma xa tơ\ anăp bôl lơ.

Atu\m hăm  “Lăm ho\k ‘mêm kơ eng”, Kâu lak [o# “Yuơ đe oh ‘mêm băt” oei tơmơ\t pơm jang “bơbu\ng hnam gơh rơgei” tơ\ xăh Quảng Hiệp hăm dôm lăm ho\k nơ\r Anh, ngôi kơ vua păng đei pơhlom 1.000 kơsa#p săch lơ kơloăi tơgu\m ăn đe oh ho\k răh pơchơt răh, kơdih chă hơlen băt lơ\m rim ‘năr hơtuch gie\ng. Kâu lak [o# duh chă hơvơn pơjing anih pơxuh pơchơt ăn đe hơ ioh, hnam ‘Mêm bơnat, săch yăo khoa, tơmam ho\k pơhrăm, tơpu tơmam, jên ho\k axong ăn ho\k tro hin dơnuh pơ ‘nam ho\k. Lơ\m 1 xơnăm kơ âu, Kâu lak [o# hlôi hơvơn đei hloh 3.000 kơsa#p săch yăo khoa, hloh 10.000 to\ hla bar chih păng lơ jên ho\k, tơmam axong ăn ho\k tro hin dơnuh. Gơnơm đơ\ng noh, kơ hre\ng ‘nu ho\k tro hin dơnuh tơ\ âu hlôi đei tơre\k hăm trong pơtho pơhrăm ‘nao rơgei păng hơto\k đon lui lơ\m ho\k pơhrăm. {ok thây Mai Văn Chuyền kơdră kâu lak [o#  “Yuơ đe oh ‘mêm kơ eng” tơroi: “ ‘Meh vă mă blu\ng noh kơdih adro# pơjing đei trong ho\k pơhrăm ăn đe oh gơh xơđơ\ng đe\ch. Mă lei ăh kơdih pơm jang noh [ôh roi kăl tơplih ‘nao. Mă blu\ng adro# pơtho kiơ\ trong juăt jue xo đe\ch, pơtho ho\k pơhrăm mă lei đơ\ng ro\ng noh inh [ôh athei pơtho nơ\r Anh dơ\ng, hơmet lơ trong ho\k pơhrăm ‘nao nhen ho\k trư\k tuye#n, đang kơ noh pơtho tơdrong hlôh vao lơ\m erih xa. Đơ\ng noh inh [ôh đe oh ho\k pơhrăm hơto\k tơnăp hloh, tơdrong ho\k adoi kloh kle\ch hloh. Hăm dôm tơdrong đei jơnei kăp g^t đơ\ng đe oh jing tơdrong tơm pơm ăn tôm bơngai pơtho, bơngai jang ‘mêm kơ eng hăt hot hloh hăm lăm ho\k âu.”

Lơ\m đie#n thoăi kơ Phạm Thành Tuấn, Kơdră anih jang mu\k drăm tơpôl tơ\ Đăk Lăk, um ru\p kơ dôm tơring teh mă ‘nho\ng năm truh lơ\m dôm ‘măng năm jang tơgu\m ‘mêm bơnat măh [enh.

Noh jing um bơbu\ng hnam ve\ vo\ng, păk tơgơ\, tơdăng, jing um ru\p kơ đe hơ ioh kơ hlue# [enh kơ teh trôk, um kon pơlei ưh kơ măh ao tơno\, tơ ‘ngo\k oei tơjră tơngie\t, dăh mă um lăm ho\k hyah hyok, um đe ho\k tro ưh kơ măh hla bar ho\k pơhrăm, dăh mă go\ por tơ[ăng hmă kơ kon pơlei kon kông... Dôm um ru\p noh jing tơdrong tơm pơm ăn kơ Tuấn roi kơ ‘nôh chă trong jang ‘mêm bơnat mă kơdih po oei tơle\ch jang.

Hăm xơnong jang Kơdră pơgơ\r Anih jang trong săch Buôn Ma Thuột, Tuấn hlôi pơgơ\r lơ tơdrong jang tơre\k hăm tơpôl tơ\ trong săch lơ\m dôm ‘năr tơdrau păng ‘năr gie\ng rim [lon. Lơ\m khei năr pơrang j^ Covid-19 hơbuh, Tuấn hlôi jang hadoi hăm Khul jang hơdruh tơdăm dêh char Đăk Lăk pơjing anih ATM phe vă axong phe ưh kơ io\k jên ăn bơngai hin dơnuh. Đơ\ng anih  ATM mă blu\ng tơ\ trong săch, lơ\m 2 khei Tuấn hlôi pơih xă đei 12 anih ATM phe tơ\ lơ tơring phara băl păng hlôi axong hloh 200 ta#n phe ăn kon pơlei. Atu\m hăm anih ATM phe, lơ tơmam yua kăl, che gom [o\ y te#, đak pơgang ôp ti păng môk pơgăn đak hai tơprah hlôi đei Tuấn tơroh hăm dôm kâu lak [o# jang ‘mêm bơnat lơ\m tơring vă pơjao kơtă ăn kon pơlei tơ\ rim apu\ng ataih yaih kơ dêh char Đăk Lăk.

Ưh đei pơdơh tơ\ dôm tơdrong jang ‘mêm bơnat kiơ\ pơyan, Tuấn pơkăp minh tơdrong jang vă pơjing Anih jang ‘mêm bơnat vă gơh chă pơgơ\r dôm tơdrong jang ‘mêm bơnat kơjăp hloh, vă pơm tro\ [lep dôm tơdrong mă tơpôl oei kăl, atu\m hăm noh athei vei xơđơ\ng tơdrong kơjăp đunh đai. Păng Anih jang mu\k drăm tơpôl iung jang ăh khei 5 xơnăm 2020 jing dôm tơdrong mă Tuấn tơchă đei. Kiơ\ kơ Tuấn, ăh vang jang lơ\m Anih jang mu\k drăm tơpôl, rim bơngai jang atu\m băl pơm kiơ\ tơdrong tơchơ\t lơ\m tơpôl, jên pơm jang đei noh vă ako\m axong ăn tơdrong pơkăp jang noh dăh mă axong ăn tơpôl pơtăl kơ jang pơyua ăn dôm bơngai jang dăh mă tơ ‘ngla axong jang.

Đơ\ng ro\ng hloh 6 khei tơmơ\t jang, Anih jang mu\k drăm tơpôl  kơ Tuấn hlôi pơjing đei 20 anih đo\k hơlen săch ăn  20 pơlei hin dơnuh lơ\m tơring kơ dêh char Đăk Lăk. Dôm anih đo\k hơlen hla bar âu hlôi axong 500 kơsa#p săch păng pơhlom 600 ‘nu ho\k tro chă đo\k hơlen: “Tuấn băt hơdăh kơlih po athei pơjing minh Anih jang mu\k drăm tơpôl kơlih Anih jang mu\k drăm tơpôl hăp đei xơnong tơguăt tro\ hăm tơdrong tơchơ\t noh. Ba ưh đei jang lang xă, ưh đei tôm tơdrong mă rơih ăn kơdih po minh tơdrong jang pran hloh noh Pơm jang tơguăt hăm săch, noh jing pơjing cham pơhiơ\, tơgu\m pơtho pơhrăm păng ming man hnam trưng ho\k păng tơguăt hăm tơdrong pơxuh pơchơt ăn đe hơ ioh mă lơ. Inh pơjing Anih jang mu\k drăm tơpôl ăh khei 5 xơnăm 2020. Đơ\ng ro\ng tong ane# xơnăm inh adro# ako\m jơhngơ\m lơ\m 2 tơdrong jang tơm noh jing hơ ‘nhăk săch năm truh pơlei pơla păng tơdrong jang mă 2 noh pơjing dôm anih tơroh vă rim khul jang ‘mêm bơnat ako\m hăm dih băl.”

Duh oei băt, lơ\m tơpôl tơ\ âu tơ\ to oei đei lơ tơdrong tơnap tap, hrat hr^n. Mă lei, hăm dôm tơdrong jang kăp g^t mă đe boăl mơlôh to\k bo\k oei pơm jang hlôi tơgu\m ăn kơ bơ\n đei đon lui lơ\m dôm tơdrong ‘lơ\ng hơ iă lơ\m tơdrong erih. Pơkao adoi oei chôh lơ\m tơdrong erih păng tơdrong vang glơng klăh axong ‘mêm băt to\k bo\k oei dui kon bơngai tơguăt băl hloh. Hơyuh tơno\ đơ\ng đon bơnôh kon bơngai, hơyuh ‘năr pơchră đơ\ng plenh teh nhen le\ hrơ hrau atu\m vă hơ ‘nhăk ăn Tây Nguyên minh pơyan puih mak tơno\ hloh.

Lan chih păng rapor