{ai 1: http://vov4.vov.vn/Bana/chuyen-muc/bri-tay-nguyen-lom-pokap-athei-jing-mah-c1376-348516.aspx

{ai 2: http://vov4.vov.vn/Bana/chuyen-muc/dong-rong-ko-dom-hogat-bri-tomau-hoh-hoi-c1376-348805.aspx

VOV4.Bahnar - Găh tơdrong hiong bri hlăm tơ\ Tây Nguyên, pơjuă truh tơdrong hơto\k tơ iung kơjăp kơ tơring, he\l kơ đon noh dôm kơso# chih tơbang ưh đei tro\ tơpă găh bri to\k bo\k oei axong jang đơ\ng tơ ‘ngla bri truh xăh, apu\ng, dêh char păng anih jang tơm tơ\ trung ương, pơm ăn trong pơkăp jang găh ‘long bri đơ\ng Teh đak tơnăp kơ đei jơnei, phơ pho\ jang yoch kơ trong. Atu\m hăm tơdrong tơjruh găh juăt jang, ưh đei tơnăp, tơdrong tơm noh mu\k drăm, jing kơtơ\ng ang roi glăi, bri roi hiong, noh teh teh bri – mu\k drăm kăp g^t hloh, jing [ônh [o\ huăng lơ\m tơpang ti kơ tơ ‘ngla, anih jang mu\k drăm. Tơdrong răm tih tên đơ\ng ro\ng kơ tơdrong âu ưh adro# jing tơdrong phă pơrăm, pơjuă truh tơdrong hơto\k tơ iung kơjăp xơđơ\ng, mă kơtă đang măt, tơpôl tơ\ dôm tơring hlôi jing tơxu\l tơxa\l hloh.

99 ha bri kơ tơring bri kơ Anih jang Đỉnh Nghệ, xăh Quảng Sơn, apu\ng Đăk Glong, dêh char Đăk Nông, đơ\ng ro\ng hloh 10 xơnăm đei pơjao, dang ei pă đei oei kiơ hloi. Oei lăi kơ tơdrong jang âu noh jing dôm tơdrong tơgar ưh ke\ tôch đơ\ng kon pơlei tơ\ tơring mă hlôi te\ch răt teh bri hăm anih jang mu\k drăm. Minh [ar kon pơlei erih lơ\m tơring pơm jang tơroi găh tơdrong hiơ\r jơhngơ\m yuơ dôm tơdrong tơgar hlôi jing tơdrong teh tôn tơblăh băl, pơm ăn tơdrong erih đe xư, tơpôl tơ\ tơring jing tơxu\l tơxa\l: "Dôm tơring teh Anih jang hli ưh ke\ vei noh te\ch he#. Unh hnam inh răt đơ\ng Anih jang Đỉnh Nghệ đơ\ng xơnăm 2013 truh dang ei. Truh xơnăm 2015 noh anih jang xo hlôi te\ch ăn kơ Khanh, Kơdră ‘nao. Đơ\ng xơnăm 2015 truh dang ei, [ok Khanh hlôi đei tơgar hăm lơ unh hnam răt teh nhen nhôn âu.”

Oei âu noh nơ\r tơgop đơ\ng bơngai nai tơ\ tơring:  “Pho\ kơdră Anih jang Đỉnh Nghệ, hơdăh noh Nguyễn Tiến Mạnh pơnăh 2 ‘mra#m phao ăh jơ\ng inh, minh ‘mra#m ăh jơ\ng ‘ngeo, minh ‘mra#m ăh blu găh ‘ma, pơm ăn unh hnam inh hrat hr^n. Inh noh bơngai jang dơnơm kơ unh hnam, dang ei unh hnam jing hin dơnuh, tơnap tap. Nhôn to\k bo\k oei hiơ\r kơ jơhngơ\m.”

Tơdrong pơkăp jang kơ Anih jang Đỉnh Nghệ jing minh lơ\m dôm j^t tơdrong jang pơm hiong bri, pơm tơxu\l tơxa\l tơpôl yuơ tơgar teh tơ\ dêh char Đăk Nông, păng jing minh lơ\m kơso# kơ hre\ng tơdrong jang nhen noh tơ\ tơring Tây Nguyên.

Mưh nhen dôm xơnăm adrol ki, bri hiong, lơ teh bri jing teh choh jang xa dăh mă teh bơ\ hnam, kơjă [ar pêng j^t triu hlj truh kơ hre\ng triu hlj rim ha, noh 2 xơnăm kơ âu, kơjă teh to\k kăp hloh dôm j^t ‘măng yuơ đơ\ng tơdrong axong pơkăp unh hơyuh jơ\ng ‘năr đei [ôh lang xă, tơdrong hơmet hot\k bri roi năr roi pă đei hiôk, tơdrong răm hăm bri roi kơtang. Nhen tơ\ apu\ng Buôn Đôn, dêh char Đăk Lăk, đơ\ng ro\ng kơ pơgar pơlăp unh hơyuh jơ\ng ‘năr tơ\ bơbu\ng hnam đei pơjing ke\t keng, rim pơgar đei kơjă kơtih hlj rim mêgaoát, noh dôm hơgăt teh tơm đơ\ng ‘long bri tơ\ apu\ng duh to\k bo\k đei tơbang te\ch hăm kơjă hloh 100 triu hlj 1 sao, dang hloh 1 tih hlj 1 ha:  “Oei 4 – 5 ha tơil băl, đe ưh đei jên vă bơ\ hla bar pơkăp yua teh noh hăp oei kơplăh kơplơt [ơ\t doh. Kơjă noh hloh 100 triu hlj 1 sao, kăp hloh noh 150 triu hlj 1 sao đe\ch. Mưh bơngai ‘meh noh te\ch pơđ^ bơih.”

Lơ\m 5 dêh char Tây Nguyên, Gia Lai che\p kơ\l găh tơdrong mă bri hiong răm – teh măh huăng lơ\m ti, kơlih dôm xơnăm adrol ki, dêh char axong phă pơđ^ hloh 50 rơbâu ha bri hon kơdih mă ưh kơ giơ\ng vă pơtăm kơsu. Mă lei hloh mơj^t rơbâu ha kơsu lơ\m kơso# noh ưh ke\ to\k giơ\ng, adro# oei teh đe\ch dar deh jing he# mu\k tơmam kơ anih jang mu\k drăm. Jơnu\m pơgơ\r dêh char Gia Lai to\k bo\k oei apnh  Trung ương tơle\ch tơchơ\t vă dôm anih jang mu\k drăm tơplih hloh 12.000ha teh bri vă jang tơdrong kăl nai, mă hăt noh teh pơgar pơtăm ‘long xa plei, cham teh pơm tơle\ch unh hơyuh đơ\ng kial păng jơ\ng ‘năr. Kiơ\ kơ [ok Kpă Thuyên, Pho\ kơdră Anih vei lăng kon pơlei dêh char Gia Lai, phơ pho\ dêh char oei pơkăl Trung ương io\k jang kiơ\ pơkăp hlôi đ^ năr yua mă ưh đei yua pơkăp dang ei, vă anih jang mu\k drăm io\k đei teh [ônh [o\ hloh: “Dang ei anih jang mu\k drăm duh ‘meh tơplih jang tơdrong nai, mă lei, Luơ\t ‘long bri ‘nao pơtơm tơplih jang tơdrong nai noh 1ha bri athei pơtăm hơlơ\k 3ha dơ\ng. Duh ‘meh vă, pơm trong hiôk ăn anih jang mu\k drăm pơm kiơ\ Tơchơ\t xo, tơplih 1ha bri noh pơtăm pơtăl 1ha đe\ch.”

Jăl trong phă bri pơjing teh măh tơ\ Tây Nguyên hlôi [ôh hơdăh lơ\m lơ xơnăm kơ âu păng jing trong hli hlơt hloh pơm ăn bri hiong pơđ^, ưh ke\ hơmet hơto\k. Ăh anih jang mu\k drăm [ônh [o\ đei io\k jang bri, teh bri vă phă tơplih te\ch răt hlôi pơm trong kơne# vă kon pơlei duh mơ\t pơrăm bri, tơgar teh. Tơdrong phă bri – tơgar teh bri thoi noh, pho\ noh [ôh hơdăh hloi, ưh kơ mơ\ng kơluơ\t pơkăp. Hơdăh lơ\m noh jing dôm tơdrong mă VOV hlôi [ôh băt tơ\ tơring bri Chư\ Pui, apu\ng Krông Bông, dêh char Đăk Lăk. Tơ\ âu, kon pơlei thôn Ea Rớt, xăh Chư\ Pui hlôi phă 37 ha lơ\m 5 khei blu\ng xơnăm. Lơ hơgăt bri lơ\m noh tam mă choh jang, mă lei ưh kơ drơ\ng pơdreo ăn tơ ‘ngla bri vă pơtăm bri. Păng bơngai tơroi tơdrong âu ăn kơdră kơpal noh [ok Nguyễn Văn Tâm, Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Chư\ Pui: “Teh noh kon pơlei tơgar, dang ei kon pơlei akhan teh kơ anih mir đak lar noh ưh gơh pơtăm ôh. Pơkăl Anih jang găh bri đei trong pơtăm bri tơ\ kông phui phang. Trong mă anih jang pơkăp tơgu\m thoi yơ, axong xa yua thoi yơ, mưh jo# hơlen trong pơkăp hrôih tơroi ăn kon pơlei băt.”

“Bri noh măh, mưh bơ\n băt vei lăng noh bri tôch kăp g^t” jing hơnăn tơbang đei chrek lơ\m tơmo, pơdă tơ\ lơ tơring bri kơ 5 dêh char. Mă lei kơjă măh kơ bri to\k bo\k oei tơjruh, păng kơjă măh kơ teh bri to\k bo\k oei to\k kơjung, pơm ăn dôm tơdrong adrin vei lăng, hơto\k bri roi năr roi tơnap tap.

To# pơđang, đak hơbông, hơlih teh hlôi kla#p pơđ^ dôm tơdrong jang hơto\k tơ iung lơ\m lơ xơnăm, pơm lơ bơngai lôch, jing tơdrong tơbăt tih tên găh kơjă kăp g^t đơ\ng bri, mă lei dôm tơring ưh đei lăng tơg^t tro\ [lep.

Lan chih păng rapor