VOV4.Bahnar - Buôn Ma Thuột jĭ hơ năn đei ư hơ nhang lơ̆m jơ hnơr arih – tơ klep kơ jăp hăm tơ drong tơ blăh jơ nei Buôn Ma Thuột, pơih blŭng ăn tơ drong tơ blăh tih pơ yan Puih mak 1975, năm truh tơ drong tơ blăh iŏk rơ ngei đĭ đăng tơ ring Pơ băh, pơ jing đei 1 tĕh đak kơ jăp ‘lơ̆ng lơ̆m ‘năr 30/4/1975. Buôn Ma Thuột kŭm jing tơ ring tơm a kơ găr chĕh phe Việt Nam, tơ ring jang mŭk drăm tơm kơ Tây Nguyên, tơ ring oei xa ‘nao kơ hlŏh 40 hơ drĕch hơ drung truh đơ̆ng jơ̆p tơ ring lơ̆m tĕh đak. Đơ̆ng rŏng 46 sơ năm pơ jing-jang tŏk, Buôn Ma Thuột dăr dĕh jing tơ ring kơ drâm tơm kơ Tây Nguyên, ‘lơ̆ng rŏ, pran kơ tang hai, đei ƀĕnh tơ drong jŏh ayŏ kơ dŏ xoang so ‘lơ̆ng hơ iă lơ̆m jơ hnơr arih hai.

Buôn AKô Dhông, phường Tân Lợi, plt Buôn Ma Thuột ƀât ‘măng tơ băt 46 sơ năm năr tơ blăh iŏk rơ ngei Tơ ring Pơ băh, roi hơ iă hlŏh dơ̆ng. Tơ̆ ‘ngoăih, gre tih chơ tơ moi chă tơ mang lăng dơ̆ng pơ rĕng tôch kơ jung. Tơ̆ lăm ‘nŏh ơ ơ̆r ƀơ̆r pơ ma hiĕk, jơ va kơ măy đôh oei hăt pơm hnam kơ jung kơ bơ ngai Rađe. Kŭm hăm khul jang oei pơm dơ̆ng hnam kơ jung ‘nao, ƀok Ama Jenni ăn tơ băt: ‘nâu jĭ hnam đei pơm lơ̆m anih Hnam – pơ gar vă ƀlŏk hơ dơ̆r kơ kră pơ lei Ama H’Rin, bơ ngai đei kŏng pơ jing păng tơ iung tơ drong jŏh ayŏ kơ dŏ xoang ‘lơ̆ng hơ iă kơ plei Akô Dhông:

“Nhôn chă pơm ming dơ̆ng hnam kơ jung vă chĕp vei hơ năn ƀok kră pơ lei Ama H’Rin. Bơ̆n pơm ming ‘nŏh đe gô truh hơ len năng păng ƀôh unh hnam oei chĕp vei dôm tơ drong juăt ‘lơ̆ng. Tơ pôl gô pơ jing tơ drong ‘lơ̆ng ăn bơ̆n, bơ ngai chă tơ mang lăng truh đe ƀôh kơ jă kăp gĭt ‘nŏh vang tơ gop jơ hngâm vă vei lăng kơ jăp tơ drong jŏh ayŏ kơ dŏ xoang so.”

Hnam kơ jung tơ̆ plei Akô Dhông

AKô Dhông, kiơ̆ nơ̆r Rađe ‘nŏh “Găh Tu”, kơ na đei đak ro prăt sơ năm, đei bri ‘long găh tu jing ‘lơ̆ng lơ̆m 4 pơ yan. Cham char bri brăh ‘lơ̆ng rŏ jŭm dăr lơ hnam kơ jung so, kŭm hăm tơ drong jŏh ayŏ kơ dŏ xoang ‘lơ̆ng hơ iă kơ bơ ngai Rađe, pơm ăn Akô Dhông jing 1 lơ̆m dôm anih chă tơ mang lăng tôch hơ iă tơ̆ Dak Lak. Tơ̆ âu, yă H’Kdăp Niê hlôi pơ jing anih chă tơ mang lăng Akô Ea, xă rơ bâu met vuông, lơ anih ming pơ dă tơ mam, lơ lăm tep pơ dơ̆h pơm hăm tơ̆r ‘long… păng jing 1 anih chă tơ mang lăng tơ̆ bri brăh, jŏh ayŏ kơ dŏ xoang tôch hơ iă hăm kon pơ lei tơ̆ tơ ring kŭm hăm lơ khul chă tơ mang lăng đơ̆ng dôm dêh char truh ngôi. Tơ băt 46 sơ năm năr pơ jing đei 1 tĕh đak kơ jăp ‘lơ̆ng, yă H’Kdăp Niê tăh dơ̆ng tơ̆ 1 anih tep pơ dơ̆h 1 kơ sơ̆p hla ar chih găh jơ hnơr arih Việt Nam păng hơ met ăn năr pai por ‘nhot 3 tơ ring, ƀlep ƀât ‘năr 30/4 păng 01/5.

Kiơ̆ yă H’Kdăp dôm tơ drong hơ met pơ rŏ tơ̆ âu, vă pơm lăp hăm tơ drong ‘mĕh vă jŏh ayŏ kơ dŏ xoang đơ̆ng tơ moi ngăl: “Tây Nguyên dang ei đĭ đei 47 hơ drĕch hơ drung ‘nhŏng ŏh, lơ hơ drĕch hơ drung arih xa tơ̆ âu mă lei bơ̆n tam mă băt băl. Păng inh ‘mĕh đĭ đăng rim bơ ngai truh tơ̆ âu năng ‘nâu jĭ hnam đe sư, vă pơ dơ̆h ngôi, et xa, jŏh hơ ri hơ xoang.”

Buôn Ma Thuột – Pơ lei tơm ‘nao ‘lơ̆ng rŏ

46 sơ năm jang tŏk, Buôn Ma Thuột đơ̆ng ƀĕnh ƀôm ƀrâm phă pơ răm lơ̆m tơ drong tơ blăh vang hlôi tŏk jing tơ ring kơ drâm 'lơ̆ng rŏ kiơ̆ chăl 'nao hai, ƀĕnh tơ drong hơ iă đơ̆ng jŏh ayŏ kơ dŏ xoang so sơ̆ hai păng roi đunh tŏk roi 'lơ̆ng. Tơ drong arih 'lơ̆ng hơ iă tơ̆ hơ năp kơnh oei tơ ƀôh lơ̆m dôm tơ drong tơ gŭm, trong jang nhen tơ drong Tơ chơ̆t kơ sô̆ 60 sơ năm 2009 đơ̆ng Anih tơm Chinh trĭ găh pơ jing Buôn Ma Thuột jing tơ ring kơ drâm tơm kơ Tây Nguyên; Tơ drong tơ chơ̆t kơ sô̆ 67 sơ năm 2019 găh atŏk tơ iung mŭk drăm, tơ pôl Buôn Ma Thuột dăh mă lơ̆m đon tơ chĕng găh Trong gre kơ dâu hrĕnh Buôn Ma Thuột- Nha Trang.

Ƀok Vũ Văn Hưng, Kơ dră vei lăng kon pơ lei plt ăn tơ băt, Buôn Ma Thuột đei jang tŏk kiơ̆ trong Cham char bri brăh-jŏh ayŏ kơ dŏ xoang- gơ̆h hơ gei păng đei jơ hngâm pran vă pơ jing plt lăp hăm tơ drong 'mĕh vă. Buôn Ma Thuột jĭ tơ ring pơ tăm chĕh phe tơm dơ nơm kơ tĕh đak, kŭm jing tơ ring đei ư hơ nhang găh chĕh phe lơ̆m apŭng plenh tĕh. Khul kơ dră pơ gơ̆r plt vă bơ̆ jang đĭ jơ hngâm vă jăh pơm tơ drong hơ pơi 'mĕh 'nŏh jing đei tơ pă:

“Lơ̆m tơ drong tơ chơ̆t kơ sô̆ 67 đơ̆ng Anih tơm Chinh trĭ đei nơ̆r athei pơ jing Buôn Ma Thuột jing tơ ring kơ drâm rơ gŏh ‘lơ̆ng, đei lơ bri ‘long, tơ drong jŏh ayŏ kơ dŏ xoang păng gơ̆h hơ gei. Tơ̆ dôm nơ̆r âu sư tơ ƀôh hơ dăh trong jang tŏk ăn Buôn Ma Thuột tơ̆ hơ năp kơnh. Nhôn hơ nơ̆ng hơ met ming trong pơm hla ar hăm dôm tơ drong vă jang, pơm thoi yơ vă pơ jing tơ drong 'lơ̆ng hlŏh, ăn kon pơ lei păng anih tĕch mơ dro. Kăl loi anih jang xa hiôk hian vă sơng iŏk dôm tơ drong jang atŏk tơ iung tơ ring kơ drâm truh hăm Buôn Ma Thuột.”

Chơt hơ iă tơ̆ hơ năp dôm tơ drong tơ plih hlĭch đơ̆ng pơ lei tơm Buôn Ma Thuột – tơ ring tơ klep hăm Tơ blăh jơ nei Buôn Ma Thuột – pơ̆ih trong ăn tơ drong iung tơ blăh pơ yan pŭih 1975, yak truh rơ ngei tơ ring pơ băh rơ ngei teh đak lơ̆m ‘năr 30/4/1975, kon pơ lei kơ rim hơ drĕch hơ drŭng dêh char Dak Lak ling lang ƀlŏk hơ dơ̆r kơ dôm bơ ngai nŭih mơng, linh lôch dŏng teh đak hlôi plang hơ kâu ăn kơ teh đak rơ ngei keh kong. Ƀok Ama Dre (bơ ngai Ê Đê) oei tơ̆ plei Puôr, xăh Hòa Đông, apŭng Krông Pač, dêh char Dak Lak tơ roi:

 “Vă chih răk kŏng bơ nê đơ̆ng Đảng păng teh đak hlôi chĕp kơ̆l jơ nei tơ drong jang kach kang jơ nei, rơ ngei teh đak sơ năm 1975, mă mônh kon pơ lei arih păng pơm kiơ̆ khôi luơ̆t đơ̆ng teh đak, ư̆h kơ mơ̆ng kiơ̆ nơ̆r bơ ngai kơ nê̆ pơ hlŭ pơ hlôm, mă 2 pơ tho akhan kơ kon sâu hŏk pơ hrăm truh trong, mă 3 vang hơ dai băl tơ roi dôm tơ drong hlôh vao vă vang tơ gŭm băl lơ̆m tơ drong arih sa.”

Dơ̆ng hăm Thuem: Tơ blơ̆