VOV4.Bahnar - Năr 10 khe\i 3 sơnăm 1975 hlôi mơ\t lơ\m chăl sơnăm g^t kăl, ch^h tơmơ\t dơ\ng hơyak g^t kăl nuih mơng pran kơtang lơ\m joăt joe iung tơblăh pơm rơnge\i Hơdre\ch hơdrung, Te\h đak rơnge\i keh kong. ‘No\h jơne\i Buôn Ma Thuột – pơih blu\ng ăn ‘măng Iung tơblăh Tây Nguyên păng Jơne\i t^h tên pơyan puih mak sơnăm 1975 nuih mơng.

40 sơnăm đơ\ng ro\ng tơblăh vang hrang tơ [et, Buôn Ma Thuột hlôi jing tơring kơdrơ\m kơso# 1, jing m^nh lơ\m 10 pơle\i tơm rơgo\h ‘lơ\ng hlo\h lơ\m te\h đak, jing tơring kơdrơ\m đe\i chehphe te\ch mơdro rim sơnăm lơ hlo\h kơ Việt Nam. Cham gre păr Hòa Bình, kơdrăn tơblăh kơtang hlo\h, hre\i au hlôi jing cham gre păr ‘lơ\ng lie\m, tơgoăt Tây Nguyên hăm rim tơring To\k bo\k Pơbăh Tu.

Pơm le#h tơbăt năr rơnge\i pơle\i tơm sơnăm au đe\i pơgơ\r atu\m hăm Pơm le#h chehphe Buôn Ma Thuột, pơle\i tơm sa roi hơvơn lơ bôl boăl, tơmoi tơ je# atăih, păng nhen le\ bu bu je\i đe\i [o#h hơdăh tơdrong rơvơn kơ cham gre păr hle gơ\h hơge\i Păng mư\h băt chăl sơnăm đunh đai, bu bu je\i [o#h hơdăh tơdrong hơ iă nuih mơng pran kơtang kơ pơle\i tơm to\k bo\k rơ ông chơt hơ iă ‘nă hal ‘lơ\ng lie\m lơ\m pơkao u\nh kơđeng pơm le#h.  

            ‘Nao jur đơ\ng gre păr păr đơ\ng Hà Nội năm truh Buôn Ma Thuột, bngai linh xo Nguyễn Đức Thịnh, oei tơ\ thôn 1 xăh Chư Ea Bur, plei tơm Buôn Ma Thuột ăn tơbăt, adrol păng đơ\ng ro\ng kơ minh [ar xơnăm tơblăh rơngei, [ok păng khul gru\p, ưh kơ đei bu kơche\ng cham gre păr Hoà Bình jing he# cham gre păr Buôn Ma Thuột, jing gơng tơroh vă [ok vih tơ\ tơring Tây Nguyên păng dôm tơring kơ pơlei pơla găh tu:  Pơtơm năm truh [ôh Ban Mê Thuột ‘lơ\ng ro\, hmach bơnê yuơ tơplih ‘nao păng gơh rơgei. Xơ\ cham gre păr [enh kơ ‘nhe\t gia, jơla đe\ch ưh kơ đei ‘lơ\ng nhen dang ei ôh. {ôh thoi âu hiôk kơ jơhngơ\m dêh. Lăng atu\m axong jang đơ\ng teh đak găh trong nơnăm kjăp ‘lơ\ng, pơm ăn tơdrong vih vơ\t hiôk hian hloh kơ 2 tơring pơbăh tu.

            {ok Thịnh tơroi, vang năm truh kơdrăn tơblăh Buôn Ma Thuột, [ok jang lơ\m khul linh Đại đội 1, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 149,  Sư đoàn đặc công 316. Đơ\ng ro\ng kơ th^ xăh Buôn Ma Thuột đei io\k jơnei rơngei, năr 14/3/1975 [ok atu\m hăm khul gru\p tơ\ Trung đoàn 149 đei pơtruh năm tơblăh atu\m hăm Trung đoàn 198 hăm xơnong tơblăh io\k cham gre păr Hoà Bình. {ok Thịnh duh rơka tơ\ kơdrăn tơblăh âu: Lơ\m ‘măng tơblăh ăh năr 14/3 noh inh đei pơjao xơnong tơm noh tơblăh tơdru\t. Tơbo\ dăh Trung đội 1 mă lei kdră linh âu rơka noh kơdu\n tơ\ ro\ng păng khul linh inh athei tơdru\t vă io\k hnam tơm lơ\m cham gre păr vă pơgăn tơdrong tơblăh tăp dăr tang găn phao kmlă pơnăh tơ\ ‘ngoaih anih khul [ô đo#i bơ\n oei. To\k bo\k tơblăh, pơjao ăn khul linh pơnăh phao B50 pơnăh gre păr vă je# tuh pơnăr păr, yuơ ưh kơ tro\ noh inh io\k phao B50 pơnăh păng đơ\ng ro\ng kơ noh phao kmlă pơnăh tơjruh pơm inh rơka hloi.  

            Cham gre păr Hoà Bình dăh mă oei krao cham gre păr Phụng Dực lơ\m khei năr noh đei khul linh Việt Nam Cộng Hoà xkơ\t jing anih kăp g^t, jing anih tơm pơtruh phao kơtuang tơmam xa ăn khul linh noh đei vei lăng kjăp hloh. Tơje# noh anih jang Trung đoàn 53 nguỵ găh hle\ch pơbăh cham gre păr, đei bơ\t hăm 5-7 tăl rơbưn han, atu\m hăm pơga be\t mìn. Chơne\ng tăp dăr anih linh noh man kjung păng hơbơ\l, dôm pơga rơbưn păng phao tih adoi đei ‘măn ja#p lơ\m chơne\ng tơ\ teh. Hăm tơdrong kơchăng âu đơ\ng ayăt, ‘măng tơblăh vă io\k cham gre păr Hoà Bình jing he# tơdrong tih hloh kơ khul linh bơ\n lơ\m ‘măng tơblăh pơ rơngei Buôn Ma Thuột. {ok Trần Duy Nai, Kdră khul linh th^ xăh Buôn Ma Thuột ăh khei năr noh vih hơdơ\r tơdrong tơblăh tih tơ\ cham gre păr Hoà  Bình: Anih noh jing anih oei kơ linh trung đoàn 53, Sư 23 Nguỵ. Đơ\ng pơgê năr 10/3 truh ăh ‘năr dơ\ng năr 11/3, đei io\k jơnei tôm tơring kdra#m. Năr 13 pơih xă tơblăh trung đội 445 truh ăh năr 16 păng pơgê năr 17, noh ako\m tơblăh trung đội 453, 2 trung đoàn kơ sư đoàn 316 păng sư đoàn 10 tơdru\t hloi tôm tơring oei kơ trung đoàn 53 ngụy păng cham gre păr. Lăng atu\m âu jing minh tơdrong tơblăh tih kơlih ja#p tơring âu ako\m tơ\ noh ngăl.

Dang ei, cham gre păr Hoà Bình hăm tơdrong tơblăh tih xơ\ hlôi jing cham gre păr ‘nao ‘lơ\ng ro\ kiơ\ xkơ\t 4C đơ\ng anih jang găh gre păr apu\ng plenh teh, hăm trong pơkăp păr ataih truh 3 rơbâu mét, ke\ xơng dôm tong gre păr păh lăp nhen A320/A321 ATR-72... Rim năr, cham gre păr âu xơng păng axong păr hăm 20 tong gre păr, hăm 800 ‘nu tơmoi mơ\t le\ch ăh jơ kăl, hơto\ hăm  2 triu ‘nu tơmoi lơ\m minh xơnăm. {ok Phan Văn Đình, minh lơ\m dôm bngai linh io\k hơlen cham gre păr Hoà Bình lơ\m dôm xơnăm đơ\ng ro\ng kơ đẹiơnei rơngei, đơ\ng ro\ng kơ đunh khei năr pơm kdră cham gre păr Buôn Ma Thuột, bơ\ng pang tôm tơdrong tơplih tih tên âu tơroi: Dang ei hlôi đei lơ tơplih ato\k tơ iung pran, [ơ\t ‘nao to\k truh dang ei ưh kơ ngêh ato\k pran thoi âu. Jăl trong đơ\ng cham gre păr truh sư đoàn 470 khei năr noh pơxe\l pơxo\. Đơ\ng ro\ng dôm j^t xơnăm ato\k tơ iung thoi âu noh inh [ôh tơdrong ato\k tơ iung tenh dêh, trong năm truh cham gre păr noh ‘lơ\ng hloh kơ ja#p teh đak bơ\n. Hnam pơdơh noh ie\ ră, hăm pơhlom 7.500 mét vuông hơgăt yua mă lei đei um ai cham char guăng ro\, pơm ăn tơmoi mơn tơdrong rơngơp ‘lơ\ng hloh kơ xơ\ ki.

Tăp dăr cham gre păr noh cà phê jơk [l^k, atu\m hăm noh đei bơbu\ng hnam hăm tôm kmâu kơ tơring kon pơlei oei xa. Tơdrong erih roi năr roi ph^ tơto\, tơdrong vih vơ\t kiơ\ trong gre păr roi hiôk hian, dôm tơring kon pơlei tơ\ âu đơ\ng adrol kơ đei rơngei roi ưh kơ hiơt tơdrong tơblăh nuih mơng kơ tơdrong tơblăh pơ rơngei cham gre păr Hoà Bình: 2 păh tơblăh kơtang dêh, [ôm ‘mra#m đôh hơnơ\ng j^ kơ\l j^ kang, tơ\ teh noh phao tih, gre păr păr juang tơ\ plenh, hnam noh [ôm ‘mra#m phă tơpăi, mơ\t lơ\m noh roi [ôh tơdrong tơpăi pơgoh pơgel, tơtă kơđoh ‘mra#m phao [enh [ang. Jăh vă akhan noh jing minh tơdrong tơblăh kơ hdrung hdre\ch, vă pơjei io\k tơdrong rơngei hiôk hian.

            Pơgê, kxơ\, kơmăng tăp dăr rơvơ\ng plenh kơ cham gre păr Buôn Ma Thuột rơ ông rơ ang jơva gre păr to\k jur. Lơ gre hơyuh chơ bngai năm tơ\ cham gre păr chơt hơ iă vih vơ\t... jing nơ\r tơl kơ tơdrong erih dang ei, hăm dôm bngai linh, liệt sih hlôi tuh pham xe\ch po vă pơ rơngei cham gre păr Hoà Bình, tơblăh pơ rơngei Buôn Ma Thuột. Rim kon pơlei erih tơ\ âu găn ga ăh khei năr tơblah tơblu\ng, dang ei đei yua tơdrong hiôk đơ\ng tơplih ‘nao, duh ưh kơ hiơt tơroi găh hnưr erih iung tơjră khul linh păng kon pơlei bơ\n tơ\ kơdrăn tơblăh âu ăn kon xâu po mơ\ng. {ok Quách Bình, oei tơ\ thôn 2, xăh Hoà Thắng, plei tơm Buôn Ma Thuột, erih tơje# cham gre păr Buôn Ma Thuột tơroi: Dang ei athei hlôh vao jru\ ăn kơ kon xâu ning mônh kơnh, dang ei lu xư adro# băt đei cham gre păr tih xă ‘lơ\ng, mă lei ưh kơ xơ\ ki noh thoi yơ, noha thei tơroi ăn đe xư băt cham gre păr âu xơ\ noh thoi yơ, ưh kơ x^ đei kơdih ôh, yă [ok bơ\n athei hoach xe\ch pham đak pơ uh mă ke\ đei thoi âu noh athei băt chă pơtho akhan thoi noh.

            Yak jơ\ng tơ\ jăl trong kơ hnưr erih âu, năm truh cham gre păr Buôn Ma Thuột dang ei, rim bngai adoi pơngơ\t kơ đon hmach bơnê hăm 2 păh trong hăm tơm ‘long tơgie\r hăm tơm jăng kră kjăp tơnơ\ng. Lơ bngai [ôh tơdrong guăng ro\ hloh, [ơ\t [ôh tơm ‘long hlôi klaih đơ\ng rơka yuơ ‘mra#m phao pơnăh pơrăm. Oei [enh kơđoh ‘mra#m mă tơm ‘long adoi oei vơ\ pran atu\m hăm khei năr, nuih mơng nhen kơ hnưr erih kơ plei tơm khei 3 nuih mơng. 

(Lan chih păng pơre nơ\r)