Che\p vei đon bơnôh {o# đo#i {ok Hồ tơ\ tơring găh tu Tây Nguyên

            Gru kơnăl [ôh hơdăh hloh kơ  đội [ok Hồ tơ\ tơring xơlam teh kơ d/c Gia Lai, tơje# hăm d/c Rattanakiri (teh đak Campuchia) noh kơmâu jơk kơ tơm kxu. Vă je# 30 xơnăm dôm bngai linh Binh đoàn 15 io\k jang xơnong jang mu\k drăm tơguăt hăm vei xđơ\ng tơpôl xơlam teh đak, đe ‘nho\ng hlôi keh đang tơnăp xơnong jang po. Rok kiơ\ xơlam teh ataih hloh 70km hơnơ\ng kjăp xđơ\ng păng kon pơlei dang ei hlôi ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng gơnơm đơ\ng tơm kxu. {ok kră pơlei Siu Blik, bngai Jarai, tơ\ pơlei Chan, xăh Ia Pnôn, apu\ng Đức Cơ ăn tơbăt, đơ\ng ro\ng je# 30 xơnăm atu\m hăm bộ đội chă muih choh teh pơtăm kxu, tơdrong erih kơ hloh 200 unh hnam kon pơlei tơ\ pơlei Chan hlôi tơplih:“Pơlei pơla ba âu noh jing mă blu\ng pơtăm kxu tơ\ tơring teh âu. Gơnơm đei ko\ng ti 72 tơgu\m ăn kon pơlei ato\k jang kxu, jang ko\ng nhơ\n mă tơdrong erih kon pơlei dang ei ato\k [ôh hơdăh, pă đei pơngơ\t truh tơdrong pơngot, hin dơnuh bơih. Lơ unh hnam hlôi to\k pơdro\ng. {ok kră âu chhôk kơ jơhngơ\m dêh, bơnê kơ ko\ng ti, bơnê kơ Binh đoàn tôch lơ.”

Adoi lơ\m tơring xơlam teh găh pơmơ\t kơ dêh char Gia Lai, lơ bngai, lơ unh hnam hlôi yak hloh tơnap tap, pơjing tơdrong erih ph^ tơto\ gơnơm đei tơdrong tơgu\m păng pơtho đơ\ng dôm bngai linh đei kơlong jơk. Lơ\m kxo# noh, lơ bngai hlôi kơdâu glăi truh teh đak đe. Ksor Năk, bngai Jarai, 35 xơnăm, oei tơ\ pơlei Kuk, xăh Ia O, apu\ng Ia Grai, dêh char Gia Lai ăn tơbăt, xơnăm 2005, yuơ lui kiơ\ đe pơchu\t, ‘nho\ng hlôi găn bri kơdâu klenh truh teh đak Campuchia. Ngêh ngăi gô đei xo\ng xa ph^ hru\k hrơ\p hơ ơ\p, đei jên yua hiôk nhen khul kne# chă tơroi, mă lei tơpă noh pơngot rơve\t, tơnap tap tôch dêh noh pơm ăn kơ Ksor Năk chă trong chôt vih tơ\ pơlei pơla po. ‘Nho\ng đei anih linh vei xơlam teh 717 păng jơnu\m pơgơ\r xăh tơgu\m man ăn hnam oei vă bre klo hơkăn păng 2 ‘nu kon đei anih oei xđơ\ng. Atu\m hăm noh, ‘nho\ng oei đei axong to\k io\k jên vă pơtăm [um [lang, hơ[o. Đơ\ng ro\ng 8 xơnăm, dang ei tơdrong erih unh hnam xđơ\ng, hnam oei ‘lơ\ng kjăp. Rim ‘măng vih kơche\ng kơ khei năr adrol ki, Ksor Năk [rơ [rơ\k kơ đon tơroi: “Noh ki ba ưh kơ đei kơche\ng jru\, mơ\ng kiơ\ nơ\r khul kne# chă pơchu\t kơdâu klenh truh Campuchia. Mă lei truh tơ\ noh ưh kơ x^ nhen nơ\r đe xư tơroi, tơnap dêh, por xo\ng ưh kơ măh, đak nhă ưh kơ đei. Dang ei ba ol bral bơih, xđơ\ng pơm jang đe\ch, rong kon hơ ioh năm ho\k pơhrăm mă truh tôch. Hơvơn rim bngai ne\ chă mơ\ng nơ\r đe pơchu\t pơm kiơ, đe pơhlu\ kư\ kă đe\ch, năm tơ\ noh tơnap tap tôch dêh.”

Tơ\ rim tơdrong jang, tơ\ dôm tơring tơnap tap, khul bộ đội oei jang tơ\ d/c Gia Lai hơnơ\ng răk ‘măn dôm tơdrong ‘lơ\ng ro\. Tơring tơxu\l tơxa\l Kret – Krot, xăh Hra, apu\ng Mang Yang jing anih hơdăh, [ơ\t lơ dro\ nglo khul tơdăm hu\t le# pơlei pơla, hu\t le# mir na chă kiơ\ tơdrong khop Hà Mòn. Dôm bngai linh lơ\m khul tơm, khul dơnơm noha nih tơm pơgơ\r linh dêh char Gia Lai păng apu\ng Mang Yang io\k xơnong jang truh Kret Krot atu\m oei xa, pơm jang mir na hăm kon pơlei. Kiơ\ đơ\ng noh hơvơn tơroi vă kon pơlei hlôh vao tơdrong tro\ tơdrong yoch. Đơ\ng ro\ng 2 xơnăm, Kret Krot hlôi tơpă jing xđơ\ng. Hăm bngai Runh atu\m hăm minh [ar bngai che\p kơ\l pơgơ\r tơdrong khop Hà Mòn tơ\ Kret Krot păng minh [ar tơring găh tu Tây Nguyên hlôi tro\ xek tơlang păng athei pơhrăm tơ\ hnam phak. {ok Ting ([ă rơneh bngai Runh) pơngơ\t yuơ hlôi pơtho akhan kon dro\ nglo po mă lei xư ưh kơ vă mơ\ng: “Noh xơ\ inh duh akhan bơih, kon ăi e ne\ chă kiơ\ đe kư\ kă ôh, kiơ\ [ă e âu. Vang jang kăch mạng đơ\ng oei ‘la#p truh tơ\ kră dange i, ne\ kơ chă lui kơ đe kư\ kă, mơ\ng kiơ\ nơ\r đe noh ưh kơ gơh ôh. E yoch bơih, đe xek tơlang noh [lep bơih”

Lơ\m tơring kơ dêh char Gia Lai dang ei đei 17 anih linh oei jang. Đon lui đơ\ng kon pơlei hăm anih linh noh jing tơdrong tơm “Tơguăt hăm kon pơlei, hăm tơring” păng trong jang “pơg^t kơ kon pơlei, tơje# hăm kon pơlei, hlôh vao kon pơlei, ho\k kiơ\ kon pơlei, đei xơnong jang hăm kon pơlei”. Lơ\m xơnăm 2014, rim anih linh hlôi tơgu\m kon pơlei je# 36.000 năr jang, hơmet ming hloh 106 km trong nơnăm tơ\ pơlei, kôih hơmet 40km hơbong pơnơ\ đak. Khul kang [o# linh kơ dôm anih linh duh hlôi tơgop bơ\ 123 to\ hnam ‘mêm kơ eng, hnam tơguăt tơguăl, hăm kjă 7 tih 8 hre\ng triu hlak jên, tơgu\m je# 340 unh hnam klaih đơ\ng hin dơnuh, pơgơ\r khăm hơmet j^ păng axong pơgang ưh kơ io\k jên ăn je# 30.000 ‘nu bngai tơ\ tơring ataih yaih.  

          Dôm tơdrong jang kăp g^t păng đei jơnei đơ\ng dôm anih linh oei jang tơ\ d/c Gia Lai hlôi tơgop ato\k mu\k drăm tơpôl, vei xđơ\ng tơpôl tơ\ tơring. {ok Đại tá Dương Thái - Pho\ kdră anih jang Chính trị, lơ\m anih tơm linh dêh char Gia Lai tơroi: “Dôm anih linh pơm jang tơ\ dêh char pơm jang đei jơnei kjăp. Mă g^t noh dôm trong jang hơvơn kon pơlei nhen khul pơm jang tơguăt vă pơhrăm pơm jang hơvơn kon pơlei jur tơ\ minh [ar tơring tơm kiơ\ nhen pơkăl đơ\ng tơring noh hlôi đei jơnei hơ iă. Mă kăl noh đei anih linh Quân đoàn 3, Binh đoàn 15 jang tơnăp hloh"

Hơnơ\ng hlôh vao tro\ [lep anih dơ\ng, xơnong jang păng che\p vei đon bơnôh Bộ đội [ok Hồ, dôm anih linh oei jang tơ\ dêh char Gia Lai hlôi pơjing đei đon lui lơ\m tơpôl kon pơlei kjăp. Tơgop atu\m hăm dôm anih linh lơ\m ja#p teh đak, chih tơbang hnưr erih kơ khul linh bơ\n lơ\m 70 xơnăm tơ iung pơjing, iung tơjră păng tih vơ\.

                     Lan tơblang nơ\r Bahnar