Truh dang ei, lơ̆m tơring hlôi đei lơ hơnih ming man pơnơ̆t đak nhen: Dơnou Đak kroong Quao, thoong đak glung Đá, Cẩm Hang, thoong pơjă 812 - Châu Tá…. Đei đak, kon pơlei hơdrin choh klăng pơih să chŭn na păng pơtăm lơ ‘long pơtăm. Ƀok Lê Xuân Sang oei tơ̆ thôn Liêm An, tơring Hồng Sơn tơbăt, 3 sơnăm năm tơ̆ ou, gơnơm đei đak pơro tơruih kơna ŭnh hnam mă jang 3 pơyan ƀa lơ̆m 1ha 2 sao. Tơjê̆ ou, ƀok hlôi tơplih pơđĭ hơgăt teh chun na ƀa đak ou chă pơtăm sen, tech găr păng tĕch dơng ‘lơ̆p pơkao sen.“Sơ̆ tơ̆ ou ngăl jang rei pơtăm ƀa, mĭnh sơnăm pêng pơyan mă lei ƀa ưh kơ gan plei. Dang ei pơtăm sen jô̆ hơtŏ lơ̆m 1 sao jang sa iŏk đei 15 truh 16 triu hlak jên. Mĭnh sơnăm chă kăt tĕch pêng puăn ‘măng. Pơtăm sen tơmơ̆t jên jang ưh kơ măh lơ pơtêng hăm ƀa, đei iŏk yoa lơ hloh ‘noh lơ̆m pơyan ‘nou đơ̆ng rŏng Têt, sơnăm sơ̆ kơjă sen truh 52.000 hlak jên lơ̆m 1 kĭ, sơnăm ou oei pă 17.000 hlak jên lơ̆m 1 kĭ”.
Ŭnh hnam ƀok Nguyễn Kế Lộc oei hơdoi lơ̆m thôn ƀok Sang, jei tơplih 1ha chun jang ƀa vă pơtăm sen păng ƀôh đei iŏk yua kơjăp hloh.“Jang ƀa 1ha iŏk đei ưh kơ măh dôm yơ, đei ‘măng oei ưh kơmăh kon jên tơmơ̆t jang dơ̆ng văi. Găh sen, tơdăh jô̆ hơtŏ tơmơ̆t jên jang đei 2 triu truh 3 triu lơ̆m 1 sao mĭnh pơyan. Truh khei pơyan ‘noh kon jên tơmơ̆t jang tŏ sĕt ƀiơ̆, găh dang ei hơdrơ̆k pơyan kơ yuơ kơ ‘năr ưh sơđơ̆ng, kơna kon jên tơmơ̆t jang lơ ƀiơ̆ mă lei jei đei iŏk yoa kơjăp, bơbgai mơdro năm tơ̆ hnam răt iok hloi”.
Kơ yuơ đei iŏk yoa kơjăp, kơna ‘ngoăih pơtăm sen lơ̆m chun na kơdih, lơ ŭnh hnam oei tơ̆ ou oei chă mơng teh tơ̆ tơring anai vă lang să pơtăm. Đơ̆ng mă chă pơtăm sen lơ̆m mĭnh ƀar hlak chŭn na, dang ei sen tơ̆ thôn Liêm An hlôi lang să kơhrĕng hektar, pơkao sen chôh pơkao prăt pơyan, adoi gơnơm đak đơ̆ng pơnơ̆t đak mă đei.
Ƀok Nguyễn Ngọc Chín, Thôn trương thôn Liêm An, tơring Hồng Sơn tơroi tơbăt, trong jang pơtăm sen tơ̆ tơring jĭ trong tơplih ‘long pơtăm iŏk đei jơnei hloh, tơlih ăn chun na ƀa đak ưh kơ đei iŏk yoa dôm yơ. Hơdrĕch sen Đài Loan đei lơ bơngai răt pơtăm gơnơm kĕ krơ̆ng hăm phang pơđang, bluh vơ̆ jing ‘lơ̆ng, đei iŏk yoa kơjăp đơ̆ng găr păng dơng pơao ‘lơ̆p, pơjing đei măt lăng ‘lơ̆ng. “Tơdăh jang ƀa tơ̆ ou ‘noh lơ̆m 1ha yoă preh đei 4 tă truh 5 tă ƀa. Mă lei tơdăh chă tĕch ‘noh iŏk yoa ưh kơ măh dôm yơ. Kơna đơ̆ng mă noh kơna kon pơlei mă chă hơlen, hŏk pơhrăm. ‘Măng blŭng mĭnh ƀar ŭnh hnam pơtăm, đơ̆ng rŏng ‘noh lăng đei iŏk yua kơjăp kơna lang să chă pơtăm truh 4-5 sơnăm kơ ou bơih. Truh dang ei, hơdrô̆ thôn Liêm An dang 260ha ‘long pơkao sen lơ̆m pơđĭ lơ̆m thôn”.
Dang ei pơđĭ lơ̆m tơring Hồng Sơn đei dang hloh 300 ha pơtăm sen, hơdrô̆ tơ̆ thôn Liêm An hlôi tơmơ̆t mĭnh poăt, găh să tơplih đơ̆ng chŭn na ƀa đak. Yan ou tơdrong pơtăm sen lơ̆m chun na ƀa đak plei ưh kơ lơ tơ̆ tơring anai tơ̆ găh Hơlech Pơbăh dêh char Lâm Đồng (dêh char Bình Thuận so) hlôi đei đơ̆ng lơ sơnăm hơdrol nhen Bắc Bình, Hải Ninh, Hàm Liêm, Đức Linh…
Dôm chŭn pơkao sen đei lơ tơmoi dreng lăng kơna hlôi đei kon pơlei choh jang sa tơchĕng truh jang tơmang pơhiơ̆ tơ̆ chŭn pơkao sen. Ƀok Nguyễn Minh Sơn, bơngai jang lơ̆m Hơnih bơ̆ jang vei lăng Mŭk drăm tơring Hồng Sơn, dêh char Lâm Đồng tơbăt:“Găh pơchoh trong, tơring gô vă pơih lăm pơtho ăn vă đei iŏk yoa kơjăp đơ̆ng ‘long sen, đơ̆ng noh tơgoăt hloi atŏk tơ iung tơmang pơhiơ̆ chŭn na. Kơ yuơ mưh chun na sen hlôi lang să ‘noh gô pơjing ăn măt lăng tôch hơ iă”.
Chŭn na sen Liêm An, tơring Hồng Sơn ưh kơ măh hơtăih kơ trong glung 1 păng đei tơƀưh hăm trong nơnăm pơlei pơla tôch kơ ‘lơ̆ng, gre ôtô gơh yak năm truh tơ̆ chun na. ‘Nou jing dôm hơnih ‘lơ̆ng vă tơring gơh tơgŭm ăn kon pơlei iung jang tơmang pơhiơ̆.
Viết bình luận