VOV4.Bahnar - Pơm kiơ̆ Tơchơ̆t 55 xơnăm 2015 đơ̆ng Khul kơpal teh đak găh pơkăp ming jên 'măn hơtŏk choh jang xa, tơring pơxĕl, đơ̆ng xơnăm 2015 truh dang ei, rim anih mong jên tơ̆ apŭng hin dơnuh 30a Đăk Glong (Đăk Nông) tơlĕch dôm trong jang axong tŏk iŏk jên hăm jên cheh tŏ xĕt ăn kon pơlei chă rong kon tơrong, choh pơtăm hơtŏk mŭk drăm. Lơ̆m 6 xơnăm pơm jang, gơnơm iŏk yua tơnăp jên axong pơm jang, tĕch pơdro, lơ trong jang mŭk drăm đei yua kơ hrĕng trĭu hlj rim xơnăm, kiơ̆ đơ̆ng noh tơgŭm kon pơlei klaih đơ̆ng hin dơnuh.

Unh hnam ƀok K’Soạn (bơngai Mạ) tơ̆ thôn 9, xăh Quảng Khê, apŭng Đăk Glong, dêh char Đăk Nông đei 5 ha pơgar ka phê pơtăm hrau hăm tơm sâu riêng păng ƀơr. Ƀok K’Soạn ăn tơbăt: xơnăm xơ̆ pơgar 'long pơtăm đei yua hloh 9 tâ̆n ka phê găr, 8 tâ̆n ƀơr păng pơhlom 20 tâ̆n sâu riêng. Ưh kơ jô̆ jên huach axong jang, unh hnam đei yua jê̆ 200 trĭu hlj. Kĕ đei yua nhen dang ei noh gơnơm iŏk yua tơnăp jên axong jang đơ̆ng Anih mong jên tơgŭm Choh jang xa păng Hơtŏk tơring pơxĕl apŭng Đăk Glong: “Adrol âu ki unh hnam inh noh unh hnam hin dơnuh lơ̆m thôn. Xơnăm 2016, Anih mong jên Agribank pơm jang tơ̆ apŭng Đăk Glong axong unh hnam tŏk iŏk 70 trĭu hlj, chă axong răt phŏng, pơgang hơdrông vă vei lăng păng hơtŏk pơgar ka phê. Đơ̆ng rŏng kơ pĕ yua ka phê, jên cheh đei yua atŭm hăm jên mong kơ unh hnam axong pơm jang dơ̆ng răt 300 tơm ƀơr, 300 tơm sâu riêng vă pơtăm. Truh dang ei đei yua đơ̆ng ka phê, sâu riêng păng ƀơr pơhlom 350 trĭu hlj minh xơnăm, đơ̆ng rŏng kơ jô̆ hơlen jên jang noh oei đei yua truh 180 trĭu hlj”

Oei ƀok K’Lem duh tơ̆ thôn 9, xăh Quảng Khê noh tơroi: đơ̆ng blŭng xơnăm 2016, ƀok đei Anih mong jên Choh jang xa păng Hơtŏk tơring pơxĕl apŭng Đăk Glong ăn tŏk iŏk 120 trĭu hlj. Tôm kơsô̆ jên đei axong răt phŏng rei, pơgang hơdrông pruih ăn 4 ha ka phê păng răt 2 đôi rơmo yŏng. Jên đei yua đơ̆ng ka phê păng tĕch rơmo kon, akŏp hăm jên tŏk iŏk dơ̆ng noh unh hnam chă răt kơmăi kơmŏk chôk tơmăn teh. Truh dang ei, pơyua đơ̆ng rong kon tơrong, choh pơtăm păng tĕch pơdro kơmăi kơmŏk noh rim xơnăm unh hnam đei yua hloh tong anê̆ tih hlj. Ƀok K’lem tơroi: gơnơm anih mong jên mă unh hnam hlôi klaih đơ̆ng hin dơnuh: “Lơ̆m tơdrong tŏk iŏk jên đơ̆ng anih mong jên pơm trong hiôk axong tŏk iŏk tenh bot, hiôk hian. Ăh tŏk iŏk jên noh unh hnam chă răt phŏng rei vei lăng pơgar ka phê, răt rơmo yŏng chông kon. Đang kơ noh đei jên yua đơ̆ng ka phê, rơmo yŏng chông kon, unh hnam răt minh pôm kơmăi chă chôk tơmăn teh thuê ăn kon pơlei. Dang ei rim xơnăm đei yua hloh 400 trĭu hlj. Jên rơkăh noh mong đơ̆ng dôm xơnăm kơ âu, unh hnam iŏk man hnam 'nao hăm kơjă pơhlom 450 trĭu hlj, oei dôm yơ noh răk ăn kon hơ ioh năm hŏk pơhrăm păng axong jang dơ̆ng”

Quảng Khê jing xăh ataih yaih kơ apŭng Đăk Glong, dêh char Đăk Nông. Jâ̆p xăh đei 3.000 unh hnam, hloh 13.000 măt bơngai, hăm 27 hơdrung bơngai erih jang xa. Kơsô̆ unh hnam hin dơnuh tơ̆ âu lơ̆m dôm xơnăm adrol ki hơnơ̆ng lơ. Ƀok Trần Ngọc Thuận – Phŏ Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Quảng Khê ăn tơbăt, pơm kiơ̆ Tơchơ̆t 55/2015 đơ̆ng Khul kơpal teh đak, rim anih mong jên lơ̆m noh đei Anih mong jên Choh jang xa păng Hơtŏk tơring pơxĕl apŭng Đăk Glong jang atŭm hăm Anih vei lăng kon pơlei xăh tơlĕch dôm tơdrong axong tŏk iŏk hăm jên cheh tŏ xĕt vă tơgŭm kon pơlei hơtŏk mŭk drăm, xut lê̆ pơngot tơjur hin dơnuh. Kiơ̆ đơ̆ng noh, tơgŭm tơjur kơsô̆ unh hnam hin dơnuh kiơ̆ rim xơnăm, tơchơ̆t iŏk yua lơ̆m pơjing tơring pơxĕl 'nao kơ tơring đei keh đang, xăh duh hlôi đei jơnei pơkăp pơjing tơring pơxĕl 'nao ăh jê̆ đĭ xơnăm 2020: “Kơsô̆ unh hnam hin dơnuh kơ xăh Quảng Khê ăh xơnăm 2011 ƀơ̆t tam mă pơjing tơring pơxĕl 'nao tŏk truh 50%, truh xơnăm 2019 duh oei đei hloh 27%, mă lei truh xơnăm 2020 noh kơsô̆ âu tơjur oei pă 5,7% (dang tơ̆ hơla 7% tơchơ̆t tơring pơxĕl 'nao). Kiơ̆ đơ̆ng noh tơgŭm xăh Quảng Khê keh đang tơchơ̆t pơyua păng đei jơnei pơkăp tơring pơxĕl 'nao. Noh jing tơdrong đei jơnei đơ̆ng tơdrong tơrĕk hăm jên tŏk iŏk hăm jên cheh tŏ xĕt găh tơgŭm hơtŏk choh jang xa, tơring pơxĕl đơ̆ng dôm anih mong jên kiơ̆ Tơchơ̆t 55 đơ̆ng Khul kơpal teh đak”

Kiơ̆ kơ ƀok Nguyễn Xuân Hưng – Phŏ Kơdră Anih mong jên Choh jang xa păng Hơtŏk tơring pơxĕl apŭng Đăk Glong, đơ̆ng xơnăm 2015 truh dang ei, pơm kiơ̆ tơchơ̆t đơ̆ng Khul kơpal teh đak păng Anih mong jên tơ̆ kơpal, anih jang hlôi tơlĕch pơjing khul hơlen axong tŏk iŏk jên tơ̆ rim tơring tơ̆ apŭng Đăk Glong axong tŏk iŏk hăm jên cheh tŏ xĕt kiơ̆ Tơchơ̆t 55 đơ̆ng Khul kơpal teh đak vă kon pơlei hơtŏk mŭk drăm xut lê̆ hin dơnuh. Atŭm hăm pơm kiơ̆ tenh bot păng đei jơnei dôm hla bar pơkăp tŏk iŏk, vei xơđơ̆ng hơdăh 'lơ̆ng; noh anih jang oei pơtruh kang ƀô̆ tơ̆ tơring pơtho, hơlen kon pơlei tŏk iŏk jên pơm jang hăm đei trŏ pơkăp tơnăp ưh.

Yuơ noh, tơdrong đei jơnei đơ̆ng axong tŏk iŏk đei jang tơnăp, trŏ hăm tơchơ̆t đơ̆ng Khul kơpal teh đak tơlĕch. Đơ̆ng noh rim unh hnam kon pơlei hiôk hian hloh lơ̆m chă tŏk iŏk jên jang vă hơtŏk jang xa, tĕch pơdro: “Khei năr âu ki, anih mong jên axong đei hloh 100 khul axong tŏk iŏk jên tơ̆ 7 xăh lơ̆m jâ̆p apŭng Đăk Glong, kơsô̆ hre hloh 900 tih hlj ăn jê̆ 3.000 'nu tơmoi tơ̆ dôm xăh lơ̆m apŭng. Tơdrong axong tŏk iŏk nhôn xek axong tenh kuăng, đei jơnei ăn kon pơlei; dôm kơsô̆ jên đei vei xơđơ̆ng jên cheh kiơ̆ trŏ tơchơ̆t 55/2015/NĐ-CP. Ăh đei jên kon pơlei hơtŏk kon rong tơrong, choh pơtăm păng tĕch pơdro đei iŏk yua kơjăp, đơ̆ng noh xut lê̆ pơngot tơjur hin dơnuh, tơgŭm dôm xăh keh đang tơchơ̆t iŏk yua vă tơgop pơjing tơring pơxĕl 'nao ăn dôm tơring”. 

Gơnơm tơlĕch jang hrơ̆p minh 'măng găh jên axong tŏk iŏk đơ̆ng Anih mong jên Choh jang xa păng Hơtŏk tơring pơxĕl apŭng Đăk Glong lơ̆m dôm xơnăm âu ki hlôi pơm trong hiôk tơgŭm kon pơlei rim tơring lơ̆m apŭng đei jên axong jang hơtŏk choh pơtăm. Atŭm hăm dôm tơdrong tơgŭm nai, jên mong kơ anih mong jên hlôi tơgop kăp gĭt lơ̆m tơdrong pơm kiơ̆ pơkăp tơjur hin dơnuh kơjăp xơđơ̆ng tơ̆ tơring, tơgŭm ăn rim xăh đei jơnei tơchơ̆t pơjing tơring pơxĕl 'nao.

Lan chih păng pơre nơ̆r