VOV4.Bahnar - Hăm tơdrong atok kơtang rim ‘măng pơlong tơchăr khoa hŏk kih thuơ̆t ‘măn ăn hŏk tro, lơ̆m dôm sơnăm au ki, tơdrong chă tơchĕng khoa hŏk lơ̆l jăl ƀar tơ̆ Dak Lăk hlôi sơng iŏk đei tơdrong lăng ba kơ jăp đơ̆ng pơ đĭ ƀok thây kô păng hŏk tro. Đơ̆ng nŏh, tơgŭm ăn hŏk tro đei lơ tơdrong rơvơn vang chă tơchăr tơchĕng khoa hŏk tơnăp, đơ̆ng nŏh đei lơ trong tơchăr, tơdrong jang ‘lơ̆ng hơ iă.

Nguyễn Thị Tường Vi hăm Phan Thị Hằng, hŏk tro lăm 9A1, Hnam trương jăl ƀar Tô Hiệu (Krônga Ana, Dak Lăk) iŏk tơmam hơpăh tơ̆ ‘măng pơlong Khoa hŏk Kih thuơ̆t ăn hŏk tro jăl ƀar tĕh đak

Hăm tơdrong tơchăr, pơjing kơdŭng ‘nŭng plei ‘long đơ̆ng tơmam drăm cham char, Nguyễn Thị Tường Vi hăm Phan Thị Hằng, hŏk tro lăm 9A1, Hnam trương jăl bar Tô Hiệu tơring Ea Bông jing khŭl chă tơchĕng mă 2 tơ̆ apŭng Krông Ana, dêh char Dak Lăk iŏk đei tơmam hơpăh tơ̆ ‘Măng pơlong Khoa hŏk kih thuơ̆t tĕh đak ‘măn ăn hŏk tro jăl ƀar, kơ yuơ Dơnŏ anĭh tơm vei lăng Hnam trương pơtho pơhrăm pơgơ̆r sơnăm 2021. Tơdrong jơnei kơ tơdrong tơchăr ‘nŏh tơmam drăm kơ loăi gel đei đơ̆ng cham char, đei pơjing đơ̆ng kơđŏh plei chehphe păng hla pơlâu đei lơ lơ̆m tơring. Ƀar ‘nu tơchăr tôch hưch hanh kơ yuơ trong tơchăr măr sư tơgŭm pơjing đei 3 tơdrong lơ̆m tơdrong yan au hrei ‘nau, ‘nŏh tơdrong sơđơ̆ng kơ tơmam drăm, tơgŭm vei răk tơmam drăm chŏh jang sa-plei ‘long đei lơ lơ̆m tơring păng tơgop hơmet pơ ‘lơ̆ng ‘mê̆ ‘mach đơ̆ng ot chĕhphe, tơ̆ dêh char đei chĕhphe lơ hlŏh lơ̆m tĕh đak. Ŏh  Phan Thị Hằng tơroi:“Chehphe ‘nŏh ‘long pơtăm gĭt kăl đei lơ. Mă lei lơ̆m chă ot đe chă ot jro hăm đak kơna kơchơ̆t rơbơ̆r đei kơchơ̆t lơ hlŏh ‘nŏh Pectin tơlĕch tơ̆ cham char pơm ‘mê̆ ‘mach cham char tôch kơtang. Kơna nhôn ‘mĕh vă iŏk kơ chơ̆t rơbơ̆r au vă pơjing kơdŭng vei răk plei ‘long adoi vĕh ver pơm ‘mê̆ ‘mach cham char hloi”.

Ŏh Nguyễn Thị Tường Vi tơbăt:“Kơdŭng mong răk nhôn pha hăm đe nai ‘nŏh hăp rơgŏh ‘lơ̆ng sơđơ̆ng. Lơ̆m chă tơchăr au kơdŭng mong au hăp vei răk plei ‘long đunh hlŏh, pơm dă ƀiơ̆ chă phơ̆k păng pơđunh năr răk mong plei ‘long”.

Đỗ Lê Minh Quân hăm Trần Đại Lợi, hŏk tro lăm 9 Hnam trương jăl ƀar Phan Bội Châu ( Buôn Ma Thuột, Dak Lăk) tơroi tơbăt găh kmăi kmŏk băt đei đe kŏh pơrăm bri păng ŭnh sa đơ̆ng hơtăih

Jei lăng trŭh tơdrong kăl đei lơ̆m tơring, mĭnh tơdrong tơchăr khoa hŏk kơ hŏk tro Dak Lăk hlôi iŏk đei tơmam hơpăh dơ̆ng mă pêng tĕh đak lơ̆m ‘Măng pơlong Tơchăr hơdrŭh tơdăm đe hơ iŏh sơnăm 2020, ‘nŏh “Trong jang ƀô̆h đe kŏh pơrăm bri păng ŭnh sa bri đơ̆ng hơtăih”. Găh tơdrong tơchăr au, Đỗ Lê Minh Quân hăm Trần Đại Lợi, hŏk tro lăm 9 Hnam trương jăl ƀar Phan Bội Châu, pơlei tơm Buôn Ma Thuột hlôi pơjing đei kmăi kmŏk băt hơdăh tơdrong tơplĭh tŏ ‘mi kial păng jơva hrơ̆ng hreng kơ yuơ kmăi ot ‘long tơ̆ rim bri. Iŏk yua trong hơyŭh pơre nơ̆r (RF) vă hrip pơre păng pơtrŭh rup tơ̆ hơnĭh tơm lăng hơlen lơ̆m atăih 1km 500 met. Tơ̆ au, bơngai lăng hơlen gô băt rim tơdrong găh yŭh tŏ ‘mi păng tơdrong hrơ̆ng. Đơ̆ng nŏh, băt tơdrong re hrơ̆ng hlŏh tơdrong (nhen kmăi ot ‘long) dăh mă yŭh ‘năr tŏ dêh hnang kơ yuơ ŭnh sa bri. Kmăi au iĕ păh ai, kon jên pơjing tŏ sĕt, gơ̆h tơgŭm ăn khŭl vei lăng bri ƀô̆h tơtom păng xek tơlang tĕnh koăng ŭnh sa bri adoi nhen đe kŏh tơtông ‘long. Đỗ Lê Minh Quân tơroi:“Tơ̆ pơlei tơm ‘nŏh ĭnh tim gan lơ găh bri, mă lei ĭnh băt bri ‘nŏh gĭt kăl hlŏh ‘moi kiơ̆ chă hŏk tơ̆ hnam trương, tơ̆ lăm. Lăp đơ̆ng rŏng pơlăp kmăi đang, nhôn năm tơ̆ bri chă pơtŏ lăng pơm lơ liơ vă pơjing lăp ƀlep hlŏh. Kmăi kmŏk au kơ jă 2 trĭu 300.000 hlak jên. Ĭnh hơpơi ‘mĕh vă pơlăp dơ̆ng teng tơbăt vă ƀônh kơ ƀô̆h hlŏh. Păng gơ̆h tơ ƀô̆h hơdăh lơ̆m điên thoăi hăm lơ kmăi kmŏk anai ‘moi kiơ̆ 1 tai khan”.

Dôm sơnăm tơ jê̆ au, rim ‘măng pơlong tơchăr khoa hŏk kih thuơ̆t roi năr roi hơvơn đei lơ hŏk tro tơ̆ Dak Lăk vang tơchăr, hăm hlŏh 100 tơmam tơchăr, tơdrong vă jang đei iŏk yua yan au, tơklep hăm tơdrong erĭh sa kơ ‘năr. Mĭnh tơdrong vă jang, mĭnh tơmam drăm ư̆h lăp pơdơ̆h ƀơ̆t rim ‘măng pơlong, mă lei hlôi apĭnh pơjing pơm tơngla tơdrong tơchăr hơgei păng iŏk yua yan au hloi. Nhen “Sơlŭng đak dông ăn tơring đak lơ̆p păng đak ‘mê̆ ‘mach”,  tŏk bŏk đei iŏk yua ‘lơ̆ng hơ iă tơ̆ tơring hơnơ̆ng đei đak lơ̆p kơ Dak Lăk păng mĭnh ƀar tơring Tŏk bŏk; Tơdrong vă jang pơjing kmăi kmŏk dăr lăng, vei lăng hŏk tro tơ̆ hnam trương hŏk kơ khŭl hŏk tro Hnam trương jăl kơ đĕh, jăl ƀar păng jăl pêng Victory, pơlei tơm Buôn Ma Thuột, jei tŏk bŏk pơm pơkeh dơ̆ng vă iŏk yua lơ̆m hnam trương đe ŏh hloi. Ƀok Đỗ Tường Hiệp, Kơ iĕng kơdră chĕp pơgơ̆r Dơnŏ anĭh vei lăng Hnam trương pơtho pơhrăm dêh char Dak Lăk hơlen, dôm tơmam drăm, tơdrong vă jang đơ̆ng hŏk tro đei ƀô̆h, đe ŏh hlôi tơ ƀô̆h hơdăh jơhngơư̆m đon tơchăr hơgei, ư̆h khan lăp akŏm jơhngơ̆m đon hơgei, jơhngơ̆m đon tơchăr, tơdrong ƀô̆h băt tơdrong mă lei oei jing tơdrong ƀô̆h hơdăh ‘lơ̆ng hơ iă yan au, tơdrong hơpơi ‘mĕh vă pơm đei rim tơdrong ‘mĕh vă đei lơ̆m erĭh sa yan au hloi.“Rim ‘măng pơlong khoa hŏk kih thuơ̆t ‘nŏh mĭnh tơdrong jang tôch gĭt kăl kơ rim hnam trương. Hăm tơdrong tơplĭh ‘nao pơtho pơhrăm hrei au ‘nŏh tơdrong tơlĕch trong pơtho pơhrăm khoa hŏk kih thuơ̆t ‘nŏh mĭnh lơ̆m dôm tơdrong kăl hlŏh kơ pơtho pơhrăm lơ̆m hnam trương. Rim hnam trương kăl atŏk kơtang pơtho pơhrăm STEM, pơgơ̆r năm jang păng tơdrong kăl hlŏh ‘nŏh jing tơchăr kih thuơ̆t lơ̆m hnam trương”.

‘Moi kiơ̆ rim ‘măng pơlong tơchăr khoa hŏk kih thuơ̆t ăn hơdrŭh tơdăh hơ iŏh păng hŏk tro, tơdrong jang chă tơchĕng khoa hŏk hlôi đei lang să trŭh hăm lơ hnam trương tơ̆ Dak Lăk. Đơ̆ng nŏh pơtrŭt ăn đe hơ iŏh chă hŏk pơ hrăm, pơm kiơ̆ rim trong tơchăr khoa hŏk lơ̆m tơdrong erĭh sa yan au. Adoi tơdrong jang au jei tơgop tơplĭh ‘nao trong pơtho pơhrăm kiơ̆ trong lăng trŭh jơhngơ̆m đon ‘lơ̆ng, tơdrong gơ̆h hơgei hŏk pơhrăm kơ hơnĭh pơtho pơhrăm tơ̆ tơring.

Bơngai chĭh: H’Xíu H’Mốc

Tơblơ̆ nơ̆r: Amazưt