VOV4.Bahnar - Dak Lak ‘no\h j^ trong nơ năm tơm đơ\ng rim de#h char Tây Nguyên, tơ [ư\h tơ ring to\k bo\k păng hơ le\ch pơ băh, mă lei tơ drong jang gre chơ moi tôch kơ tơ xu\l tơ xăl. Ma\ loi ‘no\h, tơ drong “ gre kơ dâu ư\h kơ mơ\t tơ\ an^h dơ\ng- chă chơ io\k tơ moi kư\ kă” ke\t keng jơ\p an^h mă lei oei ư\h kơ đei an^h jang kơ pal xek phak.

         Đơ\ng pơgê hrôih, tơ\ anăp ‘măng jang gre dơ\ng kơ dêh char Dak Lak hlôi đei lơ gre chơ tơmoi, đơ\ng ie\ truh tơ\ gre tih, dơ\ng jing minh trong kjung, đang kơ noh vih vơ\t ro\ng ‘ngir vă chă xơng tơmoi rok trong. Atu\m hăm noh jing khul pơm trong chă chơng tơmoi oei ôn klenh lơ\m dôm hơdrơn pơk te\ch tơmam xa đak nhă, mưh [ôh tơmoi noh kơdâu chă tơdui, pơm tơxu\l tơxa\l tơ\ anăp ‘măng jang gre dơ\ng. Ưh kơ adro# gre ie\, mă tơring âu oei đei lơ gre tih, kơloăi gre mă đe juăt krao kiơ \ nơ \r Yuăn“Giường nằm chất lượng cao” kơdâu trog ataih găh tu nhen Hồng Ánh, Hùng Phi, Sỹ Hùng atu\m hăm lơ gre kơdâu jăl trong Gia Lai-Kon Tum, Đà Nẵng, Bình Định nhen Anh Dũng, Lệ Thanh, Phúc Sinh, Anh Tuấn, Mỹ Thanh, Thiên Ân, Bảo Đạt, Vi Đạt, Toàn Phát, Hồng Anh, Hải Hòa, Thành ‘nâu nai… duh ako\m tơ\ anăp ‘măng jang gre dơ\ng dêh char Dak Lak, hiok hian chă xơng tơmoi mă ưh kơ đei mơ\t lơ\m anih gre dơ\ng kiơ\ pơkăp. Gre mă âu chă kơdâu kư\ kă ưh kơ adro# pơm tơxu\l tơxa\l trong nơnăm, tơxu\l tơxa\l tơpôl mă oei pơrăm tih tên truh tơdrong vei lăng pơm jang kơ anih gre dơ\ng păng dôm anih jang găh gre tro\ tơchơ\t. {ok Nguyễn Dương- Vơ\r gre chơ tơmoi lơ\ma nih gre dơ\ng tơroi:“ Đơ\ng 5 jơ pơgê truh 7, 8 jơ noh minh [ar tong gre kơdâu dăh mă dơ\ng tơje# anih te\ch đak xăng, đei he# dôm bngai chă tơdui tơmoi hao gre dơ\ng, pơm tơxu\l tơxa\l, păng gre tih ưh kơ gơh mơ\t truh anih dơ\ng; khul chă tơdui tơmoi hao gre đơ\ng trong găh âu năm găh to pơm ưh kơ xđơ\ng trong nơnăm, đơ\ng bngai vơ\r gre hăm bngai dui tơmoi adoi đei pơjăh pơjăng băl mơ\n. Đang kơ noh đei tơdrong tơdrong đe chă tơdui tơmoi hao gre păng kle\ tơtông tơmam drăm tơmoi păng lơ tơdrong nai dơ\ng”.  

          Dak Lak jing anih tơm tơroi ja#p tơring Tây Nguyên, pơtoi tơring to\k bo\k, plei tơm Hồ Chí Minh păng tơring Đông Nam Bộ, noh gre kơdâu kư\ kă duh kiơ\ kơ noh mă lang xă. Atu\m hăm găh tơring tu, năm tơ\ dôm dêh char Gia Lai, Kon Tum păng tơring to\k bo\k, gre kơdâu kư\ kă ja#p jăl trong Nha Trang, Phú Yên, Đà Lạt, hăm tơdrong vang vih vơ\t đơ\ng anih jang găh gre nhen Thanh Hòa, Hương Khuê, Ái Ly, Việt Thanh, Tuấn Anh păng lơ anih jang gre nai ưh kơ đei xkơ\t pơlong băl chă dui tơmoi hao gre po, vih vơ\t ro\ng ‘ngir tơ\ dôm jăl trong Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Tất Thành, Phạm Văn Đồng, truh tơ\ siêu thị, hnam pơgang, hnam trưng ho\k, pho\ noh chă mơ\t truh dôm trong ie\ păng tơgar io\k tơmoi hao gre tơ\ dôm anih gre buýt hia. {ok Đặng Văn Xiêm lơ ‘măng [ơm khul kne# tơdui hao gre tơroi:“Gre tơ\ ‘ngoaih noh ke\t keng. Ble\k kơ đon noh đe xư chă tơdui năng bơ\n pơđep athei hao gre âu, hao gre nai, lơ ‘măng hăp ưh kơ ăn bơ\n chă yak ôh. {ơ\t ba gô ăh noh đe xư chă dui năng, athei ba hao gre đe xư, ưh kơ ăn hao gre nai ôh. Ba noh ‘meh mơ\t tơ\ anih gre dơ\ng răt ve\ hao gre hơ iă hloh, oei chă xơng gre tơ\ ‘ngoaih noh ưh ôh, tơnap dêh”.

Minh anih gre dơ\ng kư\ kă lang xă thoi âu tơ\ dêh char Dak Lak, noh jing dôm anih gre kơdâu găh tơring pơbăh kơdih te\ch ve\ păng axong tơmoi truh tơ\ hnam po dăh mă anih jang. Adro# tơ\ plei tơm Buôn Ma Thuột, noh đei truh dôm anih jang găh gre chơ tơmoi vih vơ\t nhen Thu Đức, Năm Thùy, Anh Khoa, Kumho Samco, Dung Nghĩa… hăm đei giơng [^ch tang do\ ‘lơ\ng truh kơ hre\ng tong. Ưh kơ adro# chơ tơmoi, dôm anih jang găh gre âu oei chơ tơmam drăm dơ\ng, chă pơxuơ\k pơxuơ\l jih trong, hli hlơt dêh, ưh kơ xđơ\ng trong nơnăm ôh. Hơdăh nhen gre chơ tơmoi Thu Đức, rim pơgê, lơ tong gre giơng [^ch, pơtoi băl dơ\ng măh minh trong kjung tơ\ trong Trần Hưng Đạo, pơdu\ tơmam [enh [ang, pơm tơhlăk jih trong. Dăh mă gre Tuấn Anh noh kơdâu jăl trong Đà Lạt, chơ răh tơmam păng chă te\ch răh ve\ chơ tơmoi kơtă ăh hnam hrăt hrot tơje# jăl trong Nguyễn Văn Cừ mă đei lơ gre bngai vih vơ\t pơm hli hlơt tơpă mơ\n.   

Lơ\m kplăh noh, anih jang găh gre găh pơbăh plei tơm Buôn Ma Thuột đei minh anih jang đơ\ng plei tơm Hồ Chí Minh axong jang je# 30 tih hlak jên man anih gre dơ\ng xă 2 hec-ta ‘lơ\ng rơgoh noh adoi oei rơheng kơ kot, ưh kơ đei lơ tơmoi. Hloh 10 anih te\ch ve\ tam mă lai yơ pơm jang. {ok Lâm Ngọc Tuấn - Kdră pơgơ\r anih jang gre găh pơbăh ăn tơbăt:“Anih jang gre găh pơbăh Buôn Ma Thuột đei man đơ\ng xơnăm 2010 kiơ\ hơvơn jang đơ\ng anih vei lăng kon pơlei dêh char Dak Lak, vă xđơ\ng trong nơnăm. Ăh ming man đang truh dang ei kxo# tơmoi tơ\ anih jang gre âu to\ xe\t xot, nhen le\ ưh kơ đei hloi, kơlih dang ei anih jang găh gre adoi oei axong ăn gre dơ\ng lơ\m tơring kdra#m vă xơng tơmoi. Hơdăh noh anih jang gre Thu Đức, Năm Thùy, Anh Khoa, Kumho Samco…xơng tơmoi lơ\m plei tơm truh tơ\ âu k^ xkơ\t ăn gre kơdâu năm tơ\ plei tơm Hồ Chí Minh păng dôm dêh char găh pơbăh, noh tơmoi đe ưh kơ năm tơ\ âu ôh”.

          Tơdrong mă gre vih vơ\t kư\ kă lang xă ja#p trong lơ\m plei tơm, pơm trong nơnăm ưh kơ đei xđơ\ng, pơm tơxu\l tơxa\l tơpôl, pơm tơdrong tơgar dih băl pơm jang ưh kơ đei hơ iă, pơm hoach tơmơ\t jên mong ăn teh đak. {ok Lê Công Chức – Kdră anih jang hơlen trong nơnăm dêh char Dak Lak adoi xkơ\t tơdrong mă gre kơdâu kư\ kă hlôi đei đơ\ng đunh mă lei khul jang kpal duh ưh kơ ke\ xek tơlang đang: “Tơdrong mă gre kơdâu kư\ kă ako\m lơ hloh tơ\ 2 kơ\l noh anih jang gre găh tu păng pơbăh; [ôh lang xă rim kơ năr. Tơchơ\t đơ\ng dêh char noh đei 2 anih gre pơdơh, găh tu păng pơbăh, tơchơ\t xơng hao gre păng jur đơ\ng gre tơ\ 2 anih gre dơ\ng tu pơbăh âu, mă lei tơpă noh minh [ar anih jang gre ưh kơ đei pơm kiơ\. Xơnăm 2014 noh nhôn hlôi xek tơlang minh [ar anih jang gre xơng păng tơjur tơmoi ưh kơ tro\ tơchơ\t. Mă 2 noh ako\m anih gre dơ\ng ưh kơ [lep xkơ\t tro\ phak truh dôm j^t triu hlak jên. Mă lei tơdrong phak âu duh tam mă vei kjăp ôh”. 

          Tết Nguyên đán Ất Mùi je# truh, tơdrong kăl vih vơ\t đơ\ng kon pơlei noh lơ, mưh khul kdră kpal kơ dehe char Dak Lak pơtoi pơm pơhơi lơ\m vei lăng gre vih vơ\t, noh tơdrong mă gre kơdâu kư\ kă tơ\ âu roi ato\k păng jing tơnap tap hli hlơt hloh dơ\ng. (Lan tơblơ\ nơ\r Bahnar)