VOV4.Bahnar - Jo# đơ\ng hơ tuch khei 8, sầu riêng te\ch ăn te\h đak đe tơ\ Đắk Lắk yak mơ\t pơ yan phe\ te\ch. Io\k đơ\ng hơ drin yak to\k jing tơ mam rơ bâu ti hlak jên, sầu riêng hlôi jing trong hơ to\k tơ iung ‘nao kơ kon pơ lei tơ ring ‘nâu. Ku\m kơ l^h yua kơ đei plei đei kơ jă, dôm sơ năm âu ki mư\h hơ nơ\ng đei lơ găh kơ jă te\ch, iok đei tru\h hlo\h 90 rơ bâu hlak jên 1 k^ lơ\m hơ tuch pơ yan sơ năm sơ\. Mă lei tru\h sơ năm ‘nâu, dôm tơ drong tơ tăm hlôi đei [o#h [ơ\t te\h pơ tăm roi to\k, kơ jă te\ch ‘no\h tơ jur lăp oei pă dang 1 puăt, to\ se\t hlo\h pơ têng hăm khei ‘nâu sơ năm 2018.

Mă đơ\ng ‘năr ‘mi, dôm gre ko\ng no\ng, gre cho\h, gre hon đa 2 brong chơ sâu riêng oei mơ sưt chơ tru\h tơ\ rim an^h răt io\k, đei pơ\ih kiơ\ tơ ter trong gre kơ so# 26, xăh Ea Kênh păng Ea Yông,apu\ng Krông Pách. Găh lơ\m rim an^h răt io\k, dôm bơ ngai jang klăih song jing gru\p, bơ ngai ‘no\h che\p hơ gơ\r săng, tơ te\h rim plei sâu riêng vă hơ len lăng plei kră, bơ ngai ‘no\h che\p kơ [^nh đak tơ sơng, ‘long ch^h tơ sơng vă kơ băt, đang kơ ‘no\h mă chơ lơ\m an^h gô ko\ng k^. ‘Nho\ng  Nguyễn Đình Toàn m^nh ‘nu bơ ngai mơ dro hơ nhăk sâu riêng năm te\ch ăn an^h răt io\k, tơ băt: kơ jă sâu riêng pơ yan âu to\ se\t hlo\h kơ sơ năm sơ\ tôch kơ lơ, mă tơ drong răt io\k, rơ\ih ku\m tôch kơ hơ len: “ ‘Nâu j^ kơ loăi kơ đo\h hmă, kơ jă đei pêng j^t dôm đe\ch. Kơ loăi kơ đo\h jơk ‘no\h kơ jă hlo\h 40. Kơ loăi pru\ih pơ gang ‘no\h đe ư\h kơ răt. Pơ ma atu\m dang ei đe răt mơ mat de#h. Năm mơ\t tơ\ âu sư oei rơ\ih hơ lơ\k hơ le. Rim sơ năm ‘nâu ‘no\h dôm yơ răt đ^ dôm ei kơ na ^nh năm te\ch lơ de#h. Mă lei sơ năm ^nh năm te\ch to\ se\t thoi âu đe\ch, chă 2,3 hre\ng rơ bâu hlak jên. Răt lơ hli kơ lo#h đ^”. 

Hăm kơ jă tam mă dang 60% jo# păh lăp pơ yan hơ drol, păng lăp dang 40% khei ‘năr hơ tuch pơ yan, lơ kon pơ lei jang chu\n mir tơ\ tơ ring pơ tăm lơ sâu riêng Ea Kênh păng Ea Yông, apu\ng Krông Păk, oei to\k bo\k gơ\t le# tơ\ pơ gar ‘long. ‘Nho\ng Y Vem Niê oei tơ\ plei Yông 1, xăh Ea Yông, tơ băt, sơ năm sơ\ u\nh hnam te\ch hloi đơ\ng blu\ng pơ yan hăm kơ jă 60000 hlak jên 1 k^, đơ\ng ro\ng ‘no\h măh hmach yua kơ jă to\k tru\h 70.000, đang kơ ‘no\h măk hlo\h ‘no\h j^  97000 hlak jên 1 k^. Yua thoi no\h sơ năm ‘nâu, sư hơ drin gô tru\h mư\h kơ jă măk [iơ\ mă te\ch, mă đơ\ng plei tơ pl^h jing đum tơ\ tơm gô đei tơ jur k^.  “Sơ năm sơ\ ^nh te\ch đei j^t dôm tấn, tơ\ pơ gar đe io\k kơ jă 60. Sơ năm ‘nâu ku\m hlôi đei bơ ngai năm răt mă lei bơ ngai lơ\m u\nh hnam tam mă chu drơ\ng, kơ yua đe kla kơ jă 42 đe\ch kơ na u\nh hnam tam mă te\ch. Ro\ lăng gô tru\h hơ tuch gie\ng dăh mă gie\ng đơ\ng ro\ng lăng kơ jă hăm to\k ư\h. Tơ dăh hơ lu\ng ^nh te\ch tơ mam đum. Tơ dăh kăt tơ\ tơm gô trăp [iơ\, tơ mam đum gô hơ ‘ngiơch dơ\ng.”

Kon pơ lei jang chu\n mir ‘mi te\h năm te\ch sâu riêng hăm kơ jă lăp hlo\h 1 puăt kơ so# jo# păh lăp 2018

Kiơ\ kơ [ok Trần Thành Vinh kơ dră an^h vei lăng kon pơ lei xăh Ea kênh apu\ng Krông Pắk, sơ năm ‘nâu hơ găt sâu riêng phe\ te\ch tơ\ xăh to\k hlo\h 5 ‘măng pơ têng hăm pơ yan jang 2018, yua đơ\ng đei 400 hecta dơ\ng pơ tơm ăn phe\ te\ch. {ok Vinh akhan, tơ drong kơ jă sâu riêng tôch kơ re\h tơ\ khei ‘năr dang ei ư\h kơ s^ yua đơ\ng tơ drong pơ tru\h ‘me\h vă. Tơ pă yan âu ăn [o#h, bơ ngai mơ dro ling lang tơ roi mơ mat tat tơ\ an^h te\ch mơ dro Trung Quốc vă răt kơ jă re\h tơ\ blu\ng pơ yan. Nhen sơ năm sơ\, kơ jă blu\ng a lăp đei 55.000 rơ bâu tru\h 60.000 rơ bâu hlak jên mă lei hơ tuch pơ yan to\k tru\h 91.000 hlak jên 1 k^. Vă bơ ngai pơ tăm sâu riêng ư\h kơ đei pơ đep kơ jă, rim xăh đei sâu riêng tơ\ Krông Păk adoi đei dôm gru\p bơ\ jang kơ pal, jang prăt năr prăt măng hơ met pơ ‘lơ\ng tơ tom dôm tơ drong đei [o#h ư\h kơ ‘lơ\ng: “An^h vei lăng kon pơ lei apu\ng pơ jing gru\p bơ\ jang kơ ko\ng an apu\ng jang hơ dai hăm rim xăh nhôn. Tơ dăh [o#h bu ‘no\h đei pơm pha lơ\m tơ drong răt te\ch ‘no\h tơ roi tơ băt hăm khu\l kơ dră tơ ring păng ko\ng an an^h je# hlo\h. Sơ năm 2016, 2017 ku\m sơ đơ\ng. Tru\h sơ năm 2019 âu, nhôn pơ jing trong tơ le\ch jang kơ hret, pơm hla ar oei pơ gia an^h tơ\ yơ, dôm bơ ngai răt te\ch je# hơ tăih năm tơ\ âu nhôn hơ len lăng ngăl. Đei dôm tơ drong pha kiơ găh pơ đep kơ jă, chă do\ng tơ gu\m đe hơ păh ăn jên nhôn sek phak hloi.” 

Krông Păch ‘no\h j^ apu\ng đei lơ sâu riêng to\k bo\k phe\ te\ch hlo\h de#h char Đắk Lắk. Sơ năm sơ\, te\h âu dang 1000 hecta, mă lei sơ năm ‘nâu to\k thim dang 500 hecta dơ\ng, ăn ako\p tơ mam hlo\h 20.000 tấn. Ku\m hăm hơ to\k te\h pơ tăm, sâu riêng tơ\ Đắk Lắk oei hơ nơ\ng to\k kơ jă lơ\m dôm sơ năm âu ki, đơ\ng lăp hơ la kơ 30.000 hlak jên 1 k^ hlôi to\k 40, 45, 50 bơ\ih tru\h 90.000 hlak jên 1 k^ lơ\m hơ tuch pơ yan jang 2018.

Pơ yan jang sâu riêng 2019 âu ‘no\h j^ ‘măng mă blu\ng plei sâu riêng vơ\t tơ jur kơ jă. Mă đơ\ng kơ jă dang ei oei vei sơ đơ\ng ăn io\k yua lơ, lơi t^h, mă lei ku\m pơm ăn kon pơ lei cho\h jang sa [o#h đei hơ mơt kơ rơ kăh. Lăng [o#h âu roi rơ đăh [ơ\t tơ\ de#h char đei [o#h tơ drong hnam hơ yơ pơ tăm sâu riêng ngăl, tơ drong te\h pơ tăm sâu riêng đơ\ng 2017 kơ âu, to\k hlo\h 3 ‘măng pơ têng hăm jăl jang hơ drol ‘no\h.

Đình Tuấn: Ch^h