VOV4.Bahnar - Tơchơ\t te\ch pơdro hiôk hian Việt Nam- Châu âu, krao kơđeh noh EVFTA, minh lơ\m dôm tơchơ\t te\ch pơdro hiôk hian đei lơ anih jang mu\k drăm gơnơm, ‘nao đei io\k yua đơ\ng năr 1/8. Hăm tơdrong hiôk kơ tơring juăt pơm tơle\ch lơ tơmam choh pơtăm dơnơm te\ch ăn teh đak đe nhen: ka phê, tiu, kơsu, găr điêu, pu\k [um [lang, đak xut... rim anih jang mu\k drăm tơ\ Đăk Lăk đei tơdrong hơmet thoi yơ vă xơng lơ trong hiôk đơ\ng EVFTA duh nhen yak hloh dôm tơdrong tơnap tap to\k bo\k oei đei tơ\ anăp.  

Jing anih jang mu\k drăm juăt găh te\ch pơdro, te\ch ăn teh đak đe dôm tơmam drăm ka phê, tiu păng minh [ar tơmam choh pơtăm đei lơ\m tơring Tây Nguyên, anih jang te\ch răt tơmam drăm hăm teh đak đe 2/9 Đăk Lăk (Simexco Đăk Lăk) băt hơdăh găh tơring jang te\ch pơdro, lơ\m noh Châu âu jing tơring te\ch răt tơnap pơkăl lơ tơdrong pơkăp kơhret găh tơmam drăm, tơre\k truh pơkăp kih thuơ\t, tơm a hla chă, rơgoh xơđơ\ng tơmam drăm, cham char pơm jang.

Atu\m hăm tơdrong tơbang dôm tơdrong kăl tơgu\m ăn rim tơring, anih jang mu\k drăm păng kon pơlei tơplih trong juăt pơm jang, vă pơm kiơ\ [lep tơdrong pơkăl kơ tơring răt tơmam, anih jang hlôi jang hadoi kơjăp hăm kơ hre\ng unh hnam kon pơlei, pơtho tơgu\m găh pơtăm ka phê, tiu tro\ kiơ\ tơdrong pơkăl kơ tơring păng răt tơmam te\ch ăn teh đak đe, lơ\m noh đei tơring Châu Âu (EU). Yuơ noh, Tơchơ\t te\ch pơdro hiôk hian Việt Nam- EU (EVFTA) đei io\k yua, noh tơdrong pơgăn găh kih thuơ\t, dôm tơdrong pơkăl đơ\ng tơring EU hlôi pă đei jing tơdrong tơnap hăm anih jang mu\k drăm. {ok Nguyễn Tiến Dũng, Kơdră anih jang ka phê kơjăp xơđơ\ng ‘lơ\ng kơ anih jang Simexco Đăk Lăk ăn tơbăt: “Anih jang mu\k drăm hlôi tơre\k truh tơdrong âu, [ơ\t tơmam choh pơtăm kơ Việt Nam đei pơtruh tơ\ tơring âu gô [ônh hiôk hloh, đei tơre\k lơ tơdrong hiôk. Mă lei, hăm dôm teh đak răt tơmơ\t tơmam noh pơkăp tơdrong ‘lơ\ng jing tơnap noh pơkăp anih choh jang xa kơ Việt Nam duh nhen Simexco athei pơjing minh tơring pơtăm tơmam vă pơm thoi yơ pơm kiơ\ [lep dôm tơdrong tơchơ\t tơle\ch. Mă kăl noh pơkăp găh pơgang vei lăng ‘long pơtăm [ơ\t te\ch ăn tơring Châu Âu”

          Tơchơ\t EVFTA hlôi đei io\k yua đơ\ng năr 1/8/2020, tôm tơmam tơm te\ch ăn teh đak nhen: ka phê, phe, đak xut, kon tơrong, plei ‘long xa, ka hơdang Việt Nam [ơ\t te\ch ăn tơring Châu Âu noh ưh đei io\k thue# te\ch tơmam ăn teh đak đe. Mă lei, yuơ răm đơ\ng pơrang j^ Covid-19, tơdrong te\ch răt adar, tơdrong chơ tơmam drăm tơjra#m tơnap tap, dôm tơdrong te\ch pơdro đơ\ng anih jang mu\k drăm Đăk Lăk păng tơring EU tam mă đei lơ tơplih, tôm anih jang mu\k drăm jang te\ch pơdro lơ\m tơring hlôi băt hơdăh kơtơ\ng ang, păng hơmet lơ trong jang vă jang kiơ\ trong hiôk đơ\ng EVFTA đơ\ng ro\ng kơ j^ Covid-19 klaih ‘lơ\ng. {ok Phạm Văn Quang, Kơdră anih jang G20 Việt Nam, minh lơ\m dôm anih jang juăt te\ch ka phê hoa tan ăn teh đak đe ăn tơbăt: “{ơ\t pơrang j^ hơbuh noh tôm anih jang tơ\ Châu Âu ưh đei răt tơmơ\t tơmam drăm đơ\ng teh đak đe, âu jing minh tơdrong tơnap ăn anih jang mu\k drăm tơ\ Việt Nam duh nhen dôm teh đak nai. Dang ei, anih jang mu\k drăm duh oei pơtoi axong ăn dôm anih te\ch răt tơ\ tơring Châu Âu ‘nâu vă đe xư pơtruh tơmam ăn minh [ar teh đak. Atu\m hăm noh hơto\k kơtang dôm tơchơ\t đơ\ng EC đơ\ng đe xư, âu jing tơchơ\t kăl hloh. ‘Nâu duh jing trong vă anih jang mu\k drăm vang jang te\ch răt tơmam tơ\ tơring âu”.

EU jing tơring te\ch răt xă hloh păng pơyua hăm kơso# măt bơngai hloh 500 triu ‘nu, đei yua GDP hloh 15.000 tih đôlar Mih, đei pơhlom 22% GDP lơ\m kơpal teh. Châu Âu duh jing tơring juăt jue hăm dôm tơmam choh pơtăm dơnơm đơ\ng Việt Nam nhen: ka phê, tiu, găr điêu. {ơ\t tơchơ\t EVFTA đei k^ pơkăp duh jing kơplăh dôm anih choh jang xa gơh tơre\k hăm lơ teh đak hăm lơ bơngai răt yua tơmam drăm hloh, jing minh lơ\m dôm tơdrong hiôk hăm anih Choh jang xa lơ\m khei năr tơmam drăm choh pơtăm tơjra#m tơnap tap găh te\ch tơle\ch nhen dang ei. Jing tơring hiôk hian lơ\m pơm tơle\ch lơ tơmam dơnơm te\ch ăn teh đak đe nhen ka phê, tiu, kơsu, găr điêu, pu\k [um [lang, đak xut... rim anih jang mu\k drăm Đăk Lăk  xe\t lơ duh ako\m đei lơ tơdrong juaih lơ\m tơdrong hơ ‘nhăk tơmam choh pơtăm po truh lơ tơring phara băl, lơ\m noh EU jing minh lơ\m dôm tơring kăp g^t đei anih jang mu\k drăm hrôih tơre\k truh.

Hăm tơdrong hlôh vao găh te\ch răt ka phê hơna păng hoa tan ăn teh đak đe lơ\m lơ xơnăm, Anih jang kiơ\ cổ phần axong jang păng hơto\k ka phê An Thái hlôi păng to\k hơto\k hơnơ\ng pơ ‘lơ\ng tơmam drăm po pơm tơle\ch, um ai, hơnăn kơdu\ng duh nhen hrôih tơre\k hơlen tơm a hla chă tơmam drăm ‘lơ\ng vă hơto\k te\ch tơmam drăm po truh tơring EU mă hăt noh [ơ\t tơchơ\t EVFTA pơih pơjing. {ok Nguyễn Xuân Lợi, Kơdră anih jang kiơ\ cổ phần axong jang păng hơto\k ka phê An Thái ăn tơbăt: “ ‘Nâu jing trong hiôk vă anih jang mu\k drăm jang tơ\ tơring kơhret tơnap hloh. Mă lei adoi [ơm lơ tơnap tap kơlih anih jang mu\k drăm bơ\n kloh kle\ch ră mă lei pơtêng hăm dôm anih jang găh ka phê lơ\m kơpal teh noh đe pran hloh kơ bơ\n. Yuơ noh bơ\n athei adrin tơgar hăm dôm anih jang pran. Lơ\m dôm xơnăm kơ âu, anih jang mu\k drăm athei tơplih hơnơ\ng găh kơmăi kơmo\k trong jang, hơto\k pơyua lơ hloh păng mă kăl noh tơre\k găh tơdrong ‘lơ\ng vă pơm kiơ\ [lep tơchơ\t jang hadoi kiơ\ lơ teh đak”.

Jăh vă akhan, anih jang mu\k drăm choh pơtăm Đăk Lăk to\k bo\k oei dơ\ng ăh minh tơring choh pơtăm pran kơtang păng minh tơring te\ch răt xa hloh. Cho\ng mă, tơdrong hơyak jang đơ\ng anih jang mu\k drăm truh tơ\ EU noh ưh [ônh [o\ ôh. Atu\m hăm tơdrong adrin đơ\ng anih jang mu\k drăm noh kăl đei tơdrong jang hadoi kơjăp đơ\ng kon pơlei jang mir, tơdrong tơgu\m đơ\ng dôm jăl pơgơ\r tơ\ tơring, rim anih jang kơpal lơ\m tơdrong tơroi tơgu\m găh kơtơ\ng ang, tơle\ch hơlen tơm a hla chă tơmam pơtăm, xơkơ\t dôm tơdrong pơm jang đơ\ng dôm tơring pơtăm đei đơ\ng kon pơlei choh jang, vă pơjing tơdrong tơm vă anih jang mu\k drăm keh đang xơnong jang po lơ\m tơring te\ch pơdro tơmam choh pơtăm đei.

Lan chih păng rapor