VOV4.Bahnar -  Dôm xơnăm adrol ki, tơdrong ăn to\k io\k jên hăm jên cheh kăp đei [ôh lang lap đơ\ng tơring pơxe\l truh tơring kơdra#m lơ\m dêh char Đăk Lăk pơm ăn lơ unh hnam măh tơprăh tơpreng hiong hnam, hiong teh choh jang. Gơnơm đei tơdrong iung jang đơ\ng tôm anih jang ch^nh tr^, tơdrong pơgơ\r tơnăp lơ\m tơle\ch jang kăp g^t hơbe\ch hơbal lơ\m tơdrong pơm hiôk jên to\k io\k pơm jang tơtom truh hăm kon pơlei đơ\ng dôm anih mong jên, noh jên to\k io\k hăm jên cheh kăp hlôi ke\ tang găn.

          Yă H’Nớt Byă bơngai  Ê Đê tơ\ pơlei Ko\ Đung, jing bơngai hơdăh hloh răm đơ\ng to\k io\k jên hăm jên cheh tôch kăp tơ\ xăh Ea Nuôl, apu\ng Buôn Đôn, dêh char Đăk Lăk. Yă H’Nớt Byă tơroi: xơnăm 2015 klo hơkăn to\k io\k jên đơ\ng anih mong jên 200 triu hlj vă bơ\ hơdrong rong 20 to\ nhu\ng, răt 500 ‘long jrăng vă pơtăm tiu. Nhu\ng lôch pơrang, pơgar tiu duh lôch kro. Xơnăm 2017 hlôi hloh khei năr kla hre kơ anih mong jên minh xơnăm noh yă to\k io\k jên tơ\ ‘nguaih 250 triu hlj hăm jên cheh tôch kăp. Hơnơ\ng thoi noh, yă H’Nớt to\k io\k tơ\ anih âu anih to hăm jên cheh 15% minh khei. Khei 9 xơnăm 2019, kơso# jên hre tơm păng jên kon to\k truh 3 tih hlj. Klo hơkăn yă H’ Nớt pơjao he# 2 to\ mir ca phê, tiu hăm hơgăt xă truh 1 ha 5 sao vă jo# hre: “Hre hrông noh athei tơroi hăm ko\ng ang dêh char, ko\ng ang apu\ng băt. Ưh ke\ kla hre noh hre to\k krưp. Dang ei pơđ^ jên tơm păng jên kon to\k hloh 3 tih hlj. Ưh ke\ kla jên chiu đe io\k 2 to\ mir âu đe\ch bơih”

           Xăh Ea Nuôl đei 17 thôn pơlei, hăm hloh 3 rơbâu unh hnam, lơ\m noh hloh tong ane# noh kon pơlei kon kông. Lơ\m dôm xơnăm 2018, 2019 tơdrong ăn to\k io\k jên tơ\ ‘nguaih hăm jên cheh tôch kăp đei [ôh lơ tơ\ âu. Tơdrong ăn to\k io\k jên thoi âu oei đei kơlih ăh bơngai yơ kăl jên, đe xư đei axong kơtă hloh, păng ưh kăl hla bar pơkơ\ng mu\k drăm, hăm minh hlak hla bar chih ti, chih kơso# jên to\k io\k. Lơ unh hnam lơ\m tơring yuơ kăl dôm j^t triu hlj, noh to\k io\k jên tơ\ ‘nguaih, păng lơ\m minh xơnăm athei kla hăm kơso# jên hloh tong ane# kơso# jên to\k io\k. Đe xư te\ch he# teh, te\ch kơpô rơmo, mir na vă kla hre. Adro# dôm bơngai pă đei yă kiơ vă te\ch noh pơtơm năm tơroi hăm jơnu\m pơgơ\r tơring.

Ưh adro# tơ\ apu\ng Buôn Đôn, jên to\k io\k tơ\ ‘nguaih hăm jên cheh tôch kăp duh đei [ôh lơ tơ\ tơring nai. Vă tang găn tơdrong mă âu, dôm jăl kơpal kơ dêh char Đăk Lăk hlôi pơgơ\r rim anih jang kơpal hơlen phă tơpăi dôm anih ăn to\k io\k jên hăm jên cheh tôch kăp, atu\m hăm noh hơto\k tơroi tơbăt ăn kon pơlei. {ok Lê Thăng Long, Kơdră Anih vei lăng kon pơlei apu\ng Ea H’ Leo ăn tơbăt: “Lơ\m tơring Ea H’Leo đei lơ tơdrong ăn to\k io\k jên hăm jên cheh tôch kăp. Nhôn hlôi pơgơ\r ‘nho\ng oh ko\ng ang chă năm hơlen phă tơpăi dôm khul jang găh tơdrong mă âu. Kiơ\ đơ\ng hơlen noh khul ăn to\k io\k hăm jên cheh tôch kăp âu noh jing dôm bơngai đơ\ng tơring nai truh thuê hnam oei, thuê anih jang vă pơj^p ăn to\k io\k jên hăm jên cheh tôch kăp. Minh [ar kon pơlei [ơm pơhlu\, tơdui lơ\m tơdrong to\k io\k jên kiơ\ trong âu. Duh đei bơngai che\p kơ\l ăn to\k io\k jên hăm jên cheh tôch kơjung ‘nhăk bơngai năm io\k hre pơm tơxu\l tơxa\l tơpôl lơ\m tơring. Nhôn hlôi pơgơ\r tơnăp dôm anih jang lơ\m noh xơnong jang ko\ng ang kơ anih jang hơlen, anih xek tơlang, dôm anih jang găh khôi luơ\t, tơgu\m ăn anih jang apu\ng, anih vei lăng kon pơlei đei lơ trong pơgơ\r jang kơjăp păng hơnơ\ng tơle\ch chă hơlen”.

          Khei năr âu ki, jên to\k io\k hăm jên cheh tôch kơjung to\k lơ noh yuơ đơ\ng kon pơlei kăl jên jang, tơdrong to\k io\k jên tơnap noh yuơ hla bar bơ\ tơnap tap, lơ bơngai lui kơ đe noh [ơm pơhlu\ kơlih hla bar pơm [ônh noh pơm đei tơdrong ăn to\k io\k jên hăm jên cheh tôch kơjung. Kiơ\ kơ [ok Lê Văn Quyết, Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Ea Nuôl, apu\ng Buôn Đôn vă tom tang găn păng tơpuh le# tơdrong ăn to\k io\k jên hăm jên cheh tôch kơjung oei “phă pơrăm” rim pơlei pơla, jơnu\m pơgơ\r tơring hlôi pơgơ\r jang kơjăp vă pơm tơpăi khul jang ăn to\k io\k jên hăm jên cheh tôch kơjung, atu\m hăm noh jang hăm dôm anih jang păng anih mong jên pơklaih tơnap tap găh hla bar vă kon pơlei hiôk hian hloh lơ\m tơdrong to\k io\k jên, tơgu\m ăn kon pơlei đei jên pơm jang đei xơkơ\t jing trong jang tơnăp hloh: “Khul ko\ng ang jang atu\m kơjăp hăm Măt tra#n tôh kuôk păng dôm jơnu\m jang tơpôl, chă tơroi tơbăt hăm aloa rapor păng tơroi kơtă, păng hơ ‘nhăk dôm bơngai hlôi [ơm răm đơ\ng to\k io\k jên hăm jên cheh tôch kơjung truh pơma dơnuh hăm kon pơlei vă kon pơlei băt hơdăh dôm tơdrong jang ăn to\k io\k jên hăm jên cheh tôch kơjung noh thoi yơ. Xăh duh tơle\ch jang hadoi kơjăp hăm anih mong jên tơgu\m tơpôl axong to\k io\k hăm dôm unh hnam hin dơnuh, unh hnam je# hin dơnuh, unh hnam ‘nao klaih đơ\ng hin dơnuh. Truh dang ei tôm trong jang hlôi đei tơle\ch jang noh hre hrông lơ\m tơring hăm anih mong jên tơgu\m tơpôl truh kơ 50 tih hlj. Jơnu\m pơgơ\r tơring hơnơ\ng tơroi tơbăt hăm kon pơlei, ăh to\k io\k noh, bơ\ hla bar ưh đei gơnơm đơ\ng bơngai yơ ôh păng kơtă jang hăm kang [o# tơ\ xăh chă pơtho bơ\ hla bar đang kơ noh atu\m hăm kang [o# jang tơ\ anih mong jên bơ\ hla bar tenh kuăng ăn kon pơlei to\k io\k jên jang hiôk tenh hloh.”

          Đơ\ng tơdrong đei [ôh tơ\ tơring, [ok Nguyễn Tử Ân, Kơdră Anih mong jên tơgu\m tơpôl Đăk Lăk akhan, tơdrong axong jên jang hăm dôm trong jang tơnăp nhen pơtruh gre axong mong jên hăm dôm tơring ataih yaih, tơring kon pơlei kon kông, jang hadoi hăm jơnu\m pơgơ\r tơring păng dôm anih jang tơpôl chă hơlen tơnăp lơ\m tơdrong bơ\ hla bar vă kon pơlei gơh đei to\k io\k jên tơtom tro\ bơngai jing minh trong jang đei yua hloh. Adro# găh Anih mong jên tơgu\m tơpôl jang tơ\ dêh char Đăk Lăk dang ei hlôi đei 183 anih jang truh dôm xăh ataih yaih, hăm hloh 190.000 unh hnam kon pơlei đei axong to\k io\k vă pơm jang, bơ\ hnam oei dăh mă rong kon hơ ioh ho\k pơhrăm: “Jang kiơ\ pơgơ\r đơ\ng Kơdră anih mong teh đak duh nhen đơ\ng anih jang găh axong jên jang ăn dô tơring, mă kăl noh tơring ataih yaih noh âu jing xơnong jang kơ anih mong jên tơgu\m tơpôl lơ\m tơdrong tang găn to\k io\k jên hăm jên cheh tôch kăl. Gơnơm jên axong to\k io\k đơ\ng anih mong jên mă ke\ tang găn [iơ\ tơdrong kơne# âu.”

          Gơh [ôh hơdăh dôm trong jang kơjăp đơ\ng jơnu\m pơgơ\r tơring, tơdrong vang jang đơ\ng dôm anih jang păng anih mong jên lơ\m tơdrong axong jên to\k io\k hlôi tơgu\m kon pơlei đei jên vă hơto\k jang mu\k drăm, tang găn tơdrong to\k io\k jên hăm jên cheh kăp, tơgop pơ xơđơ\ng tơdrong erih păng pơm pơdro\ng ăn kon pơlei tơ\ hơgăt teh pơlei pơla po.

Lan chih păng rapor