VOV4.Bahnar - Hăm đon pơ hno\ng, jơ hngâm adrin druh kiơ\ tơ drong ‘me\h vă đơ\ng kơ dih, lơ druh dăm tơ\ Dak Lak hlôi iung jang xa đei jơ nei hăm lơ tơ mam drăm ‘lơ\ng tơ\ tơ ring. Dôm tơ drong jơ nei âu vang tơ gop pơm tơ iung dơ\ng jơ hngâm hưch hanh hăm tơ drong jang xa ăn lơ druh dăm nai hai, tơ gu\m ăn tơ drong iung jang xa đơ\ng druh dăm tơ\ dêh char đei lăng xă jơ\p tơ ring.

Đơ\ng ro\ng 3 sơ năm tơ le\ch te\ch mơ dro, dôm tơ mam đơ\ng công ty jang hơ doi Damaca Nguyên Phương hlôi đei an^h dơ\ng kơ jăp. Tơ mam găr mắc ca hơ dre\ng hơ đăh kơ đo\h đơ\ng công ty đei te\ch truh tơ\ lơ plt tih păng te\ch tơ\ te\h đak Canada păng Đài Loan hai. An^h jang kơ Công ty pơm tơ\ xăh Phú Lộc, apu\ng Krông Năng, dêh char Dak Lak yoa mo\ Nguyễn Thị Thu Phương (rơ ne\h sơ năm 1992) pơm Kơ dră che\p kơ\l, jing an^h ang hơ dăh găh sơ năm mơ lôh iung jang xa tơ\ Dak Lak.

Mo\ Nguyễn Thị Thu Phương păng tơ mam găr măc ca tơ\ kơ deng ming pơ dă lơ\m Kơ chơ

Tơ drong jơ nei đơ\ng Thi iung jang xa, te\ch mơ dro kơ dêh char Dak Lak sơ năm 2018 dơ\ng kơ jung hlo\h, công ty Damaca Nguyên Phương hlôi đei tơ mât jên răt hơ met tôm tơ mam, kơ măy kơ mo\k ‘lơ\ng; năng kăl tơ drong tơ plih ‘nao kơ [I tăh tơ mam, pơm đei tơ mam ‘lơ\ng. Mă loi lơ\m ‘măng thi mă hơ tuch Shark Tank Việt Nam pơ yan 3 sơ năm ‘nâu, mo\ Phương krao hơ vơn đei 5 ti hlak jên ăn 36% jên jang hơ doi lơ\m công ty. Dang ei, jên jang kơ Công ty ‘no\h 4 ti, io\k yoa đơ\ng 442 triu hlak jên (sơ năm 2016) hlôi đei hlo\h 5 ti hlak jên [ât hơ tuch sơ năm 2018 păng tơ che\ng adrol gô đei dang 8 ti hlak jên [ât hơ tuch sơ năm ‘nâu. Công ty oei chă tơ drong jang păng jên khei sơ đơ\ng ăn 20 ‘nu bơ ngai jang tơ\ tơ ring.

Tơ roi găh tơ drong iung jang xa, mo\ Nguyễn Thị Thu Phương ăn tơ băt, lơ\m sơ năm 2016, găr mắc ca oei hui bơ ngai băt truh tơ\ an^h te\ch mơ dro Việt Nam kơ na dôm bơ ngai pơ tăm hơ drol kơ loăi ‘long ‘nâu ưh tam chă đei an^h răt tơ mam sơ đơ\ng. Ku\m hăm ‘no\h tơ\ Việt Nam tam mă đei kơ măy pơm tơ mam đơ\ng kơ loăi plei ‘long ‘nâu, kơ na mưh iung jang xa, kơ dih kâu mo\ Phương athei năm chă kơ măy kơ mo\k vă jang xa, t^t pơ chăh găr. Kơ măy tam mă ‘lơ\ng, tam gan băt trong jang xa dơ\ng kơ na tơ mam jang đei ưh đei nhen thoi ‘me\h vă, hiong răm lơ. Kơ te\ch 1 sơ năm chă hơ len păng jang xa lôh, hơ tuch sơ năm 2016, mo\ Phương hlôi pơm đei plei măc ca hơ dre\ng hơ đăh găr păng hơ nhăk te\ch tơ\ ‘ngoăih:

“Găr mắc ca j^ tơ mam kơ tă đơ\ng tơ ring. Sư j^ jơ hngâm pran ‘nao mă lei ke\ jang to\k tôch pran păng đei lơ bơ ngai ‘me\h răt yoa, ưh lăp tơ\ Việt Nam đe\ch mă lơ\m apu\ng plenh te\h hai. Kơ lih thoi noh inh tơ che\ng ba iung jang xa athei druh kiơ\ 1 tơ mam ‘lơ\ng ăn bơ ngai răt, mă loi j^ lơ\m 3 sơ năm âu ki, tơ mam jang đei, đei lơ bơ ngai ‘me\h răt, inh tơ che\ng ‘no\h j^ 1 tơ mam ‘lơ\ng.”

Ku\m đei đon pơ hno\ng jang pơm pơ dro\ng tơ\ pơ lei kơ dih mơ\n, ‘nho\ng Hoàng Văn Tiến (rơ ne\h sơ năm 1991), tơ\ xăh Cư Kpô, apu\ng Krông Buk, dêh char Dak Lak rơih tơ drong jang rong ko\ pơ ro\ vă jang xa. ‘Nho\ng Tiến ăn tơ băt, [ôh tơ drong ‘me\h rong bơ\n ko\, mă loi j^ ko\ pơ ro\ đơ\ng lơ bơ ngai lơ\m te\h đak roi to\k, ‘nho\ng păng 1,2 ‘nu boăl jang hơ doi pơ jing HTX Rong kon tơ rong Hoàng Gia pơm tơ\ xăh Cư Kpô, apu\ng Krông Buk. Hăm lơ tơ drong jang nhen: rong, te\ch, răt ko\, meo, te\ch tơ mam xa ăn sư, pơm hơ drong, io\k vei lăng, tơ hum, spa kăt hơ met so\h, hơ met j^, ăn kiơ\ kăn, vei lăng ko\, meo su kon, pơm phim găh ko\ meo… ‘Nâu đei năng j^ HTX mă blu\ng tơ\ Dak Lak jang găh tơ drong ‘nâu. HTX đei 7 ‘nu bơ ngai jang, jên jang blu\ng a đei 1,5 ti, hăm dang 200 to\ ko\ pơ ro\ găh 8 kơ loăi ko\ đei ư hơ nhang nhen ko\ Alaska, Husky, Poodle, Pug, Bulldog….

‘Nho\ng Hoàng Văn Tiến (găh ‘ngieo) vang thi ko\, meo ‘lơ\ng păng io\k đei jơ nei mă mônh

Lơ\m tơ drong jang xa, HTX pơih đei 2 an^h te\ch mơ dro tơ\ plt Hồ Chí Minh păng Cần Thơ, pơ tho ưh io\k jên ăn 15 ‘nu bơ ngai găh tơ drong rong, ngă ăn ko\ mmeo, hơ met j^ ăn ko\ meo. Lơ boăl lơ\m kơ so# âu đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h pơih an^h jang, te\ch ko\ meo kơ dih mă ưh ‘no\h mât jang tơ\ dôm an^h te\ch ko\ meo lơ\m dôm plt tih. Tơ roi găh trong jang to\k đơ\ng HTX tơ\ hơ năp kơnh, ‘nho\ng Tiến ăn tơ băt vă pơ jing HTX đei lơ an^h te\ch ko\ meo đei ư hơ nhang lơ\m te\h đak:

“Mưh bơ\n rong, bơ\n chă hơ len năng đơ\ng dôm bơ ngai hlôh vao, băt trong vei rong ko\ meo, đe sư [ôh ba ‘me\h jang tơ pă ‘no\h đe chu tơ gu\m ăn kơ bơ\n jang găh tơ drong ‘nâu. Trong jang tơ\ hơ năp kơnh đơ\ng HTX Hoàng Gia ‘no\h j^ adrin pơm ăn dêh char Dak Lak jing 1 an^h rong yo\ng dôm kơ loăi ko\, meo rong ngôi, vă jơ\p tơ ring lơ\m te\h đak Việt Nam băt Dak Lak j^ 1 lơ\m dôm dêh char rong kon tơ rong yo\ng đei ư hơ nhang hlo\h kơ Việt Nam.”

Truh dang ei dêh char Dak Lak đei 9 HTX Druh dăm păng 134 gru\p druh dăm jang hơ doi đei pơ jing. Dôm HTX, gru\p jang hơ doi âu ako\m đei lơ đoan viên druh dăm vang tơ gop jên pơ jing trong jang mu\k drăm lăp hăm tơ drong pran ‘lơ\ng tơ\ tơ ring, tơ gop pơm hơ to\k mu\k drăm lơ\m hnam, vang chă tơ drong jang ăn lơ druh dăm tơ\ tơ ring tơ rang. Ku\m hăm ‘no\h, lơ\m 5 sơ năm âu ki lơ\m dêh char pơ jing păng vei kơ jăp 45 Gru\p Druh dăm iung jang xa păng jang mu\k drăm rơ gei, pơ jao 38 kơ suơ\t jên iung jang xa ăn druh dăm jang ato\k tơ iung mu\k drăm, hăm kơ so# jên truh 620 triu. đei 26 tơ drong jang đơ\ng ro\ng kơ tơ gu\m jang xa đei io\k yoa ‘lơ\ng păng kla tôm jên đei to\k io\k. ‘Nho\ng Y Lê Pas Tơr, Kơ dră vei lăng Khul druh dăm dêh char Dak Lak akhan, ‘nâu j^ dôm tơ drong jơ nei tôch hơ iă, kăl đei tơ iung pran hlo\h dơ\ng tơ\ hơnăp kơnh:

“Hơ nơ\ng adrin tơ iung mă ‘lơ\ng tơ drong jang đơ\ng dôm khul gru\p ku\m nhen tơ drong jang đơ\ng lơ đoan viên druh dăm lơ\m dêh char, hue lăng truh tơ\ lơ bơ ngai, lơ khul gru\p druh dăm. Pơm thoi yơ vă tơ iung đei tơ drong pran ‘lơ\ng ăn rim bơ ngai, druh dăm. Vă jang đei tơ drong ‘nâu athei đei đon kơ chăng đơ\ng Khul vă băt hơ dăh rim tơ drong ‘me\h vă đơ\ng druh dăm, hlôh vao păng yak hơ dai hăm đe druh dăm. Kiơ\ kơ ‘no\h gơ\h tơ le\ch đei tơ drong jang lăp hăm yăn âu, kiơ\ tơ drong hơ pơi ‘me\h tơ pă đơ\ng đe druh dăm.”

Hăm tơ drong jang kơ dih, An^h jang đoan dêh char păng Khul druh dăm dêh char Dak Lak hlôi jing gơng tơ [ưh ăn đe druh dăm đei đon hơ pơi ‘me\h, đon adrin iung jang xa hăm dôm an^h te\ch mơ dro, an^h tơ gu\m jên jang, tơ le\ch jên ăn dôm tơ drong jang, vang tơ gu\m ăn đoan viên druh dăm jang to\k mu\k drăm. Gơ nơm thoi noh, tơ drong iung jang xa đơ\ng đe druh dăm hlôi io\k đei lơ tơ drong ‘lơ\ng păng lăng xă tơ\ jơ\p tơ ring, pơ lung lơ druh dăm adrin iung jang xa, jang ato\k mu\k drăm, pơm pơ dro\ng tôch tơ găl.

          H’Xíu H’Mốc: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\