VOV4.Bahnar – Khei năr âu ki, dêh char  Đăk Lăk hlôi đei hloh  17 rơbâu ‘nu bơngai đơ̆ng dôm dêh char găh Pơbăh chôt vih, athei pơm kiơ̆ pơkăp oei tơklăh vă tang găn pơrang jĭ covid-19. Atŭm hăm noh kơ rơbăn bơngai chôt vih tơ̆ tơring tŏk bŏk, tơring găh tu ataih yaih, duh găn dêh char Đắk Lắk. Rim anih jang, jơnŭm tơpôl atŭm hăm kon pơlei tơ̆ tơring hlôi tơgop tơmam xa, axong ăn por xŏng tơƀăng xa ăn bơngai bô̆k rok trong păng bơngai pơkăp oei tơklăh vă đe yĕt xơđơ̆ng jơhngơ̆m tang găn păng tơjră pơrang jĭ. Tơdrong jang âu hlôi tơgop tơgŭm  “jơhngơ̆m” ăn tơdrong chôt vih pơlei pơla oei ƀơm tơnap tap hrat hrĭn.

Lơ̆m jăl trong hơyak đơ̆ng plei tơm Hồ Chí Minh chôt vih pơlei pơla Quảng Nam, pơmai Đỗ Thị Thanh Châu hlôi đei  “tơgŭm jơhngơ̆m” găh tơmam drăm păng đon bơnôh hloi. Ăh pơdơh jơ̆ng tơ̆ anih tơgŭm por ‘nhot păng đak nhă ăh anăp hnam trưng THCS Trần Phú, xăh Hòa Phú plei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Đăk Lăk, pơmai ƀrơ̆k kơ jơhngơ̆m tơroi: “Đei por, đak nhă, đak toh tôm tong. Ăh pơgê adoi đei đe duch axong jên ăn kon hơ ioh. Inh ƀôh ƀrơ̆k kơ jơhngơ̆m kơyuơ đon bơnôh ‘mêm kơ eng. Mă blŭng noh hĕl kơ đon mă lei  yak jơ̆ng bơih noh ƀôh tơdrong ‘mêm kơ eng tơgŭm lang lap đơ̆ng pơmai oh noh inh xô̆ lơ̆m đon bơnôh păng hơdơ̆r ling lang hăm tơdrong tơgŭm âu đơ̆ng tôm đe ‘nhŏng pơmai oh”.

Khei năr âu ki, Anih jang ‘long pơglang brê dêh char Đăk Lăk jang atŭm hăm dôm khul jang ‘mêm bơnat hlôi pai kơ hrĕng rơbâu ‘măng xŏng xa rim năr tơgŭm ăn dôm bơngai chôt vih đơ̆ng dôm dêh char găh pơbăh. Dôm ‘nŭng por, ƀanh mi, kơhôp chăo hlôi pơm kơ nhôn da ƀiơ̆ kơ hrat hăm kon pơlei yak jơ̆ng kiơ̆ trong chôt vih pơlei pơla. Yă Trần Thị Phương Thu, Phŏ kơdră Anih jang ‘long pơglang brê dêh char Đăk Lăk ăn tơbăt: rim năr đei đơ̆ng 5.000 - 6.000 ‘nŭng por ‘nhot đei dôm khul jang ‘mêm bơnat, anih pai xa ‘mêm kơ eng tơgŭm jơhngơ̆m tơ̆ dôm anih akŏm tơgŭm tơ̆ jăl trong 14 (lơ̆m xăh Hòa Phú, plei tơm Buôn Ma Thuột). Jơnŭm jang hlôi axong jơ ‘năr păng anih xơng iŏk vă tang găn tơdrong mă kon pơlei akŏm lơ bơngai tơ̆ minh anih: “Dang ei, tơ̆ dôm anih hơlen pơrang jĭ ăh kơ̆l plei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char hlôi pơgơ̆r adrô̆ tơroi tơbang păng chơng trong ăn dôm apŭng xơng kon pơlei vih tơ̆ dôm apŭng, tơlĕch test renh păng akŏm hơlen hơdăh. Ƀôh thoi noh, Anih jang ‘long pơglang brê dêh char hlôi pơgơ̆r rim apŭng, thĭ xăh, plei tơm pơtoi tơgŭm jơhngơ̆m ăn kon pơlei chôt vih gơh đei tơmam xŏng xa păng đak nhă. Atŭm hăm noh tơlĕch chă hơvơn, pơtơm anih pai xa vă tơgŭm ăn tơdrong jang tang găn păng tơjră pơrang jĭ tơ̆ tơring”.

Ưh adrô̆ tơ̆ plei tơm Buôn Ma Thuột, dôm năr kơ âu tơ̆ dôm apŭng kơ dêh char Đăk Lăk rok kiơ̆ kăl trong 14, lơ anih jang ‘mêm bơnat păng dôm anih jang tơpôl tơ̆ tơring duh jang hadoi hăm lơ anih jang pơjing lơ anih tơgŭm jơhngơ̆m ăn kon pơlei chôt vih pơlei pơla găn ga.

Atŭm hăm tơdrong tơgŭm bơngai vih vơ̆t kiơ̆ trong, khei năr âu ki, dôm anih jang tơpôl păng kon pơlei tơ̆ Đăk Lăk duh hlôi pơjing anih pai gŏ ưh iŏk jên vă tơgŭm ăn dôm bơngai pơm kiơ̆ pơkăp oei tơklăh. Yă  Hoàng Thị Thu Hương, Kơdră Jơnŭm Drăkăn xăh Xuân Phú, apŭng Ea Kar pơgơ̆r “anih pai xa 0 hlj” tơ̆ âu ăn tơbăt, dang ei anih pai xa đei hloh 100 ‘nu vang jang, rim năr đei đơ̆ng 5 truh 10 pơmai oh pơlơh băl pai xa. Truh dang ei đe pơmai oh hlôi pai đei hloh 10.000 ‘măng por xŏng ưh iŏk jên tơgŭm ăn kon pơlei chôt vih pơkăp oei tơklăh: “Đơ̆ng tơdrong đei ƀôh kon pơlei năm jang tơ̆ ataih chôt vih pơlei pơla noh tơnap tap păng unh hnam oei tơ̆ ataih noh ưh gơh năm ba por ‘nhot, noh nhôn pơjing anih pai xa 0 hlj păng dôm khul jang năm hơvơn kon pơlei pơtoi pơm jang đơ̆ng khei năr hơbuh pơrang jĭ truh kơ dang ei hloi. Đe pơmai oh pơm jang tơnăp, lơ pơmai oh nhôn ưh kơ kăl chă hơvơn, bơngai yơ rơvơn noh duh năm tơgŭm lăng nhen lĕ tơdrong jang unh hnam po đĕch. Mă blŭng nhôn hơvơn dôm unh hnam đei kon hơ ioh, đei bơngai pơm kiơ̆ pơkăp oei tơklăh tơ̆ tơring vang năm tơgŭm pai xa, vă băt nhôn pai xa hăm ‘lơ̆ng rơgoh dăh mă ưh”.

Kiơ̆ kơ ƀok Đào Đức Hoàn, Kơdră Anih vei lăng kon pơlei xăh Xuân Phú, khei năr âu ki đei hloh 100 ‘nu bơngai chôt vih đơ̆ng dôm dêh char găh pơbăh, tŏk bŏk oei pơm kiơ̆ pơkăp oei tơklăh tơ̆ dôm anih hơkŭm hŏk hôp kơ dôm thôn. Vă kon pơlei xơđơ̆ng jơhngơ̆m pơm kiơ̆ pơkăp oei tơklăh, jơnŭm pơgơ̆r tơring păng dôm jơnŭm jang tơpôl hlôi hơvơn anih jang mŭk drăm, anih jang ‘mêm bơnat tơgop ăn  “anih pai xa 0 hlj”, tơgŭm ăn dôm anih akŏm oei tơklăh: “Kon pơlei ăh blŭng chôt vih noh ƀơm lơ tơnap tap. Mă lei đơ̆ng rŏng minh ƀar năr đe yĕt ƀôh tơdrong tơgŭm đơ̆ng anih pai xa duh nhen đon bơnôh jơnŭm pơgơ̆r tơring găh tơdrong jang tang găn păng tơjră pơrang jĭ noh đe xư xơđơ̆ng jơhngơ̆m, pơm kiơ̆ tơnăp tơchơ̆t găh tang găn păng tơjră pơrang jĭ Covid-19. Truh khei năr âu xăh Xuân Phú hlôi xơng đei hloh 1.000 ‘nu bơngai lơ̆m dôm ‘măng chôt vih pơkăp oei tơklăh tơ̆ tơring. Tôm ưh đei tơgop kiơ lơ̆m dôm ‘măng xŏng xa tơ̆ anih oei tơklăh. Dang ei tơdrong jang tang găn păng tơjră pơrang jĭ kơ tơring nhôn jing ƀônh hiôk hloh kơyuơ kon pơlei atŭm jơhngơ̆m pơm jang vă tơgŭm ăn lơ kon pơlei năm jang tơ̆ tơring nai chôt vih”.

Dôm por ‘nhot, pơnhan chăo dăh mă ƀanh mi, kơchai đak đei pơjao ăn tơpang bơngai bô̆k kiơ̆ trong păng dôm bơngai athei pơkăp oei tơklăh jing tơbang đon bơnôh kăp gĭt đơ̆ng kon pơlei Đăk Lăk hăm dôm tơdrong erih tơnap tap. Tơdrong jang kăp gĭt âu đơ̆ng kon pơlei Đăk Lăk hlôi tơgŭm  “jơhngơ̆m” ăn tơdrong chôt vih pơlei pơla oei lơ tơnap tap tơ̆ anăp.

Lan chih păng pơre nơ̆r