VOV4.Bahnar - Tơ\ xăh ataih yaih Dak Phơi, apu\ng Lak, dêh char Dak Lak, trong jang tơroi tơbăt, tơgu\m hơto\ hơnơ\ng dro\ nglo drăkăn đei tơle\ch jang hlôi tơgu\m kon pơlei hlôh vao kăp g^t vă io\k yua ăn unh hnam po, tơgop vei xđơ\ng xơnêp unh hnam gơh jơnap.

Adrol âu ki, unh hnam pơmai H’Yan Chil (bngai hơdrung M’Nông) oei tơ\ pơlei Liêng Keh, xăh Dak Phơi, apu\ng Lak hơnơ\ng pơjăh băl klo hơkăn. Klo pơmai noh dơnưp ưh kơ đei pơma lơ, mă lei rim ‘măng ako\m et xa hăm bôl boăl, vih tơ\ hnam noh tơtok teh dong kon hơ kăn.

Xơnăm 2013, khul jang tơroi tơgu\m găh hơto\ hơnơ\ng dro\ nglo drăkăn đei iung jing tơ\ xăh Dak Phơi, hơnơ\ng pơgơ\r lơ ‘măng ako\m tơ\ hnam ako\m tơpôl kơ pơlei pơla. Đơ\ng ro\ng kơ [ar pêng ‘măng ako\m, pơmai H’Yan pơtru\t klo vang năm ako\m atu\m. Đơ\ng noh, klo pơmai hlôi tơplih đon, pă đei ako\m et tơdrô xoai, oei tơgu\m hơkăn jang tơdrong jang hnam, pơtho kon hơ ioh ho\k pơhrăm. Pơmai H’Yan Chil tơroi:“ Đe ako\m tơroi tơbăt găh hơto\ hơnơ\ng dro\ nglo drăkăn, đơ\ng khei năr ako\m noh klo inh pơtơm băt hơdăh, ưh kơ gan et tơdrô, ưh kơ đei klu\k pơlu\k, xoai noh tep đe\ch. Klo hơkăn ưh kơ gan pơjăh băl, atu\m tơre\k tơdrong jang hnam. Ăh pơgê hrôih, noh pơmai pai por ‘nhot, pih hơbe\n ao, klo noh ăn nhu\ng xa, hơpuih hnam păng tơbăt kon hơ ioh năm ho\k”

Pơmai H’Yan ăn tơbăt, dang ei rim ‘măng đei tơdrong kăp g^t kơ unh hnam, pơđ^ 2 ‘nu atu\m băl pơđăp vă drơ\ng nơ\r. Đơ\ng tơdrong ie\ lơ\m unh hnam truh tơdrong jang mir na, tơdrong ho\k pơhrăm kơ kon hơ ioh, pơđ^ klo hơkăn hơto\k băl. Lơ\m unh hnam tơdrong erih jing tơno\ jơnap.

Lơ\m lơ ‘măng ako\m hơvơn tơroi găh Hơto\ hơnơ\ng dro\ nglo drăkăn tơ\ xăh Dak  Phơi, ưh kơ adro# pơmai oh drăkăn đe\ch ako\m mă oei đei lơ dro\ nglo vang truh ako\m mơ\n. Tơdrong ako\m atu\m hăm pơtho găh kơluơ\t nhen: Kơluơ\t hơto\ hơnơ\ng dro\ nglo drăkăn, Kơluơ\t tơ oei unh om, tang găn păngtơjră teh dong lơ\m unh hnam, Kơluơ\t vei rong pơtho kon hơ ioh, tơdrong jang xkơ\t rơneh hơ ioh lơ\m unh hnam. {ok Y Ban Buôn Krông oei tơ\ pơlei Liêng Keh, xăh Dak Phơi ăn tơbăt, gơnơm đei ako\m âu noh băt lơ tơdrong ‘nao, tơplih đon kơche\ng, trong jang; pă đei kơtul nhen adrol ki ôh. {ok Y Ban tơroi: “Găh hơto\ hơnơ\ng dro\ nglo drăkăn adoi ho\k vă io\k yua lơ\m unh hnam po. Klo hơkăn tơgu\m băl tơdrong jang trăp dăh mă hơ iơch nhen chă ôp bơ\n pơnhan, hơpuih hnam, jang rim tơdrong kiơ hơkăn adoi tơgu\m klo, klo tơgu\m hơkăn noh mă ke\ vei xđơ\ng tơdrong erih unh hnam xđơ\ng. Pơđ^ bre klo hơkăn, bngai yơ xkơ\t duh gơh ngăl, lăng atu\m klo nhen hơkăn hơkăn nhen klo, nơ\r mă yơ duh kăp g^t pơđăp dih băl. Jang ‘năr âu dăh mă dơning duh athei pơđăp ngăl, mưh ưh kơ pơđăp klo hơkăn noh kơnh hơkăn jang minh trong, klo jang minh trong noh ưh kơ băt vă jang kiơ”.

Pơlei Liêng Keh, xăh Dak Phơi đei 60 unh hnam, hăm vă je# 270 măt bngai hơdrung M’nông. Kiơ\ khôi kră xơ\, hơnơ\ng ăh rim pơyan jang mir, dro\ nglo vih ako\m et xa, xoai noh hu\t le# tơdrong jang hnam, chă teh dong kon hơkăn dơ\ng văi. Drăkăn chiu pu\ rim tơdrong, erih lơ\m unh hnam ưh kơ đei hơto\ hơnơ\ng yao.

Vă hơmet tơdrong mă âu, Jơnu\m jang tơroi tơgu\m găh hơto\ dro\ nglo drăkăn đei iung jang hăm 3 ‘nu vang jang hơnơ\ng noh drăkăn ngăl. Jơnu\m jang hơnơ\ng jang atu\m hăm kră pơlei, dôm bngai mă đei kon pơlei lui ngeh vă chă hơvơn rim bngai atu\m vang jang. Đơ\ng ro\ng hloh 2 xơnăm io\k jang, um ru\p jang âu hlôi pơyua kăp g^t. Pơmai Bùi Thị Hiền, jang lơ\m Jơnu\m tơroi tơgu\m hơto\ hơnơ\ng dro\ nglo drăkăn xăh Dak Phơi ăn tơbăt:“Tơhlăk tơhl^n noh [ôh lơ, mă lei hơmet tơnap tap noh lăng atu\m xăh adoi pơm trong hiôk vă pơmai oh năm truh pơlei chă hơvơn, noh đe ye\t hlôi hlôh vao [iơ\ găh kơluơ\t teh đak. Pơtih nhen xơ\ ki kon hơ ioh năm ho\k duh ưh kơ mơ\ng yao, ưh kơ kăl băt, hla bar, khai sinh ưh kơ đei, mă lei dang ei ba chă hơvơn tơroi noh đe ye\t băt hơdăh, kon hơ ioh năm ho\k kăl đei rim hla bar noh, rơneh hơ ioh đang noh đe ye\t năm bơ\ hla bar khai sinh hloi. Noh jing minh tơdrong hlôh vao hơdăh hloh trong xơnong pơyua ăn đe ye\t vă gơh io\k jang”.

Jang kiơ\ Tơchơ\t đơ\ng Anih jang găh bngai kon kông, dêh char Dak Lak rơih 2 pơlei kơ xăh Dak  Phơi, apu\ng Lak vă jang kiơ\ um ru\p chă tơgu\m tơroi hơto\ hơnơ\ng dro\ nglo drăkăn. Đơ\ng ro\ng 3 xơnăm tơle\ch jang, um ru\p âu hlôi đei jơnei lơ\m tơdrong hơto\k hlôh vao ăn kon pơlei găh kơluơ\t teh đak, io\k jang kiơ\ kơluơ\t pơkăp, tơgop pơjing unh hnam jơnap ph^ tơto\ dơno\ ‘lơ\ng. {ok Nguyễn Trọng Hải, Pho\ kdră Anih jang găh bngai kon kông dêh char ăn tơbăt, um ru\p jang âu gô pơtoi đei pơih xă lơ\m khei năr truh: “Tơ\ âu ba xkơ\t hơdăh, hơto\ dro\ nglo drăkăn lơ\m tơpôl bngai kon kông ưh kơ adro# hơto\ hơnơ\ng hăm bngai drăkăn, mă hăm tôm kon pơlei, mă hăt noh hơdruh tơdăm drăkăn, bngai jang mir păng hơ ioh. Lơ\m tơdrong io\k jang noh tơ\ âu anih jang mă lơ noh pơmai oh drăkăn. Kiơ\ kơ hla bar chih tơbang găh tơdrong ưh kơ hơto\ dro\nglo drăkăn lơ\m jang mu\k drăm, ho\k pơhrăm, lơ\m pơm jang. Hơto\k tơdrong mă noh vă pơtho pơmai oh jang kiơ\ tơchơ\t hơto\ hơnơ\ng dro\ nglo drăkăn lơ\m unh hnam, hơdrung hdre\ch kơtum kơto\ng tơ\ tơring. Truh dang ei noh Jơnu\m pơgơ\r tơ\ kpal jang atu\m hăm jơnu\m pơgơ\r tơ\ tơring to\k bo\k pơtru\t kơtang um ru\p jang âu vă pơtoi pơtho ăn kon pơlei [ôh băt tơdrong mă noh, dăh tom băt dôm tơdrong oei k[ah lơ\m tơdrong ưh kơ hơto\ hơnơ\ng dro\ nglo drăkăn vă pơtho tơbăt tơtom lơ\m khei năr truh”.

Lan chih păng rapor