VOV4.Bahnar - Yơ\ng âu ki, 3 ‘nu kon pơlei tơ\ pơlei Yông , xăh Ea Đrơng, apu\ng Chư\ M’gar, dêh char Dak Lak, đơ\ng ro\ng kơ [uh ‘nhe\m păng xa tơkot noh [ơm pơnhu\l pơm ‘meh hăk, j^ klak chroh, hru\t hơkâu jăn, le\ch [renh [ronh tơ\ hơkar đang kơ noh hơngơ\t. Đơ\ng ro\ng kơ hơmet tơ\ hnam pơgang tơm dêh char Dak Lak păng pơtruh tơ\ khoa Nhiệt Đới (hnam pơgang Chợ Rẫy tơ\ plei tơm Hồ Chí Minh), truh dang ei khul [ak sih duh tam mă hơlen băt tơdrong tơm hơdăh pơm đei tơdrong j^ âu.

          Dôm bngai j^ âu noh: Y Lóa Ê Ban, Y Thăm Niê păng Y Yốc Niê oei atu\m tơ\ pơlei Yông, xăh Ea Đrơng, apu\ng Chư\ M’gar dêh char Dak Lak. Yă H Dleh Mlô, hơkăn Y Yốc Niê ăn tơbăt, ăh kxơ\ năr 30 tết, klo yă atu\m hăm 8 ‘nu boăl lơ\m pơlei răt minh pôm tơkot đơ\ng Phú Yên đang kơ noh ‘nhăk tơ\ hnam boăl [uh xa ‘nhe\m. Klo yă atu\m hăm 2 ‘nu nai kơtă [uh ‘nhe\m tơkot, đe xư đei 9 ‘nu xa ‘nhe\m, et hơlăk lu\k lơ\k hăm kơmăt tơkot. Truh ăh kơmăng ‘năr noh, klo yă [ơm pơnhu\l nhen: j^ klak, hăk, hơkâu hơkar le\ch [renh [ronh [enh pơkoih păng j^. {ơ\t âu, unh hnam duh tam mă băt adrol kơ noh [ok Y Yốc xa ‘nhe\m tơkot, adro# kơche\ng j^ hmă đe\ch, noh ‘nhăk khăm tơ\ thây pơgang păng răt pơgang vih huch. Mă lei [ôh roi đunh roi hlăm noh ‘nhăk truh hnam pơgang apu\ng đang kơ noh pơtruh tơ\ hnam pơgang tơm tơ\ dêh char păng ‘nhăk hloi tơ\ plei tơm Hồ Chí Minh vă hơmet j^. Yă H Dleh Mlô ăn tơbăt: “Khul xư dôm ‘nu hloi xa ‘nhe\m tơkot ăh năr 30 tết. Truh ăh kơmăng noh [ok âu hăk, pơkoih ja#p hơkâu hơkar păng j^ ja#p hơkâu jăn. Unh hnam ‘nhăk năm khăm tơ\ thây pơgang, mă lei ưh kơ da [iơ\, mă blu\ng năm khăm tơ\ ‘ngoaih đang kơ noh năm truh hnam pơgang apu\ng, hơmet tơ\ apu\ng minh [ar năr duh ưh kơ da [iơ\ yao, xư tơhru\t hơkâu jăn, ưh kơ gơh chă yô chơ gaih ôh. Dang ei xư oei hơmet j^ tơ\ hnam pơgang tơm dêh char, mă lei xư hơngơ\t ưh kơ băt kiơ tăp dăr po ôh”.

Yă H Dleh ăn tơbăt dơ\ng, adrol âu klo yă pran grăng păng tam mă lai yơ j^ ăl. Mă lei ăh mơ\t tơ\ hnam pơgang, noh thây pơgang khăm hơlen păng ăn tơbăt [ok Y Yốc đei gru kơnăl găh j^ klơm, to\k huyết áp păng jing hơngơ\t ưh kơ băt thoi âu, hnam pơgang Chợ Rẫy athei chơ tơvih, xkơ\t bngai j^ âu j^ pơ ‘ngeh ‘ngok yuơ  k^ sinh trùng pơrăm.

{ak sih Trịnh Hồng Nhựt, Kdră khoa Hồi sức tích cực – chống độc, kơ hnam pơgang tơm dêh char Dak Lak ăn tơbăt, hnam pơgang xơng 3 ‘nu bngai j^ lơ\m dêh char adoi hru\t hơkâu, pơlo\ to#, minh ‘nu noh [ơm j^ pơ ‘ngeh ‘ngok. Đơ\ng ro\ng kơ hơmet păng pơm brai pơnhu\l, dôm bngai j^ hlôi xđơ\ng jơhngơ\m jăn păng đei pơtruh tơ\ khoa Nội hơmet j^ mă lei đơ\ng ro\ng kơ noh j^ hơlơ\k dơ\ng, hru\t hơkâu jăn hơnơ\ng, hơngơ\t păng ưh kơ băt tơdrong tơdrơ\l kiơ, nhen le\ j^ pơ ‘ngeh ‘ngok.  Hnam pơgang bơ\ hla bar xkơ\t hơlen păng ‘nhăk bngai j^ truh hơmet tơ\ khoa Nhiệt Đới, hnam pơgang Chợ Rẫy vă xkơ\t hơlen pham dơ\ng. Lơ\m noh, đei 1 ‘nu bngai j^ noh Y Yốc Niê (46 xơnăm) noh athei ‘nhăk tơvih hơmet tơ\ hnam pơgang tơm dêh char Dak Lak. ‘Nâu jing bngai j^ [ơm pơnhu\l hlăm hloh lơ\m kxo# 3 ‘nu mơ\t hơmet tơ\ hnam pơgang. Pơđ^ 3 ‘nu j^ âu đei khăm xkơ\t noh j^ pơ ‘ngeh ‘ngok yuơ k^ sinh trùng Toxocara Canis pơjing. {ak sih Trịnh Hồng Nhựt ăn tơbăt: “Đunh kơ âu 45 năr, nhôn xơng 3 ‘nu bngai j^ mơ\t hơmet tơ\ hnam pơgang hăm tơdrong ‘meh hăk, hru\t hơkâu, pơlo\ to#, păng j^ nhen pơ ‘ngeh ‘ngok. Đơ\ng ro\ng kơ hơmet noh adoi da [iơ\, mă lei đơ\ng ro\ng kơ noh tơdrong j^ hơlơ\k dơ\ng. Nhôn ‘nhăk bngai j^ năm tơ\ plei tơm Hồ Chí Minh hơmet lơ\m 15 năr, dang ei đei minh ‘nu j^ đe ưh kơ hơmet mă tơvih ăn kơ nhôn hăm tơdrong khăm xkơ\t noh pơ ‘ngeh ‘ngok yuơ pơrang k^ sinh trùng Toxocara Canis.”

{ak sih Trịnh Hồng Nhựt ăn tơbăt dơ\ng, dang ei, 2 ‘nu j^ nai đơ\ng ro\ng kơ hơmet tơ\ plei tơm Hồ Chí Minh hlôi axong vih tơ\ hnam păng tam mă [ôh vih hơlơ\k tơ\ hnam pơgang noh hnam pơgang duh tam mă băt hơdăh tơdrong j^ da [iơ\ dăh mă tam. Oei hăm [ok Y Yốc Niê, noh to\k bo\k oei đei pơtoi hơmet j^ tơ\ khoa Hồi sức tích cực chống độc hăm tơdrong hơngơ\t hơnăn glasgow 12 tơdrong tơm ưh kơ băt kiơ, pơlo\ to# hơnơ\ng, pơ ‘ngeh ‘ngok. ‘Mâu jing ‘măng mă blu\ng hnam pơgang tơjra#m tơdrong j^ thoi âu noh duh tam mă đei trong hơmet hơdăh. Hnam pơgang pơtoi chă trong vă hơmet gơnơm đơ\ng tơdrong chă khăm hơlen lăng kiơ\ gru kơnăl đơ\ng tơdrong j^: “Nhôn to\k bo\k hơmet hơlen hăm kmăi vă băt lăng lơ\m lăm hăm đei pơ ‘ngeh đuh ‘ngok ưh. Mă 2 noh nhôn xkơ\t chu\p hơlen MRI vă lăng anih rơka kơtoăl yuơ pơrang pơjing ako\m tơ\ ‘ngok ưh. Tơpă yơh âu jing tơdrong j^ tơnap kơ băt păng lơ\m hla bar chih răk găh tơdrong j^ nhôn tam mă đei. Tơ\ anăp noh nhôn hơmet kiơ\ tơdrong j^ đuh ‘ngok. Oei hăp yuơ đơ\ng kon yă kiơ, pơrang kiơ dăh mă yuơ vi rút, dăh mă yuơ k^ sinh trùng noh nhôn athei hơlen lăng dơ\ng vă kơ băt hơdăh păng đei trong hơmet j^”.