VOV4.Bahnar – Dôm sơ năm tơ je# âu, kơ jă tiu sơ đơ\ng kăp, pơm ăn lơ kon pơ lei pơ jing chu\n mir tơ\ Dak Nông phă le# lơ hơ găt ‘long pơ tăm nai vă pơ tăm tiu lăng xă ư\h kơ đei tơ re\k tru\h tơ drong ki thuơ\t. Đơ\ng blu\ng sơ năm tru\h dang ei, lơ pơ gar tiu tơ\ tơ ring [ơm pơ rang dreng hla, ôm rơ\h, lôch dar de\h, pho\ ‘no\h lôch ‘măng glơ\h hloi.

 Yă Doãn Thị Nghi, oei thôn 2, xăh Trường Xuân, apu\ng Đak Song, de#h char Dak Nông đei vă je# 3 rơ bâu jrăng tiu ‘nao phe\ io\k sơ năm jang mă blu\ng. Mă lei hlo\h 1 khei kơ âu, kơ hre\ng tơ nơm tiu tă [o#h dreng, [o\k tơm [o#h ôm rơ\h. U|nh hnam yă Nghi hlôi tơ chă lơ trong hơ met j^ ăn kơ tơm tiu, hoach dôm j^t triệu hlak jên mă lei ư\h kơ đei jơ nei. Tru\h dang ei đ^ đei hlo\h 40 tơ nơm tiu kro ho\nh, vă je# 300 tơ nơm jô dreng, pơm hiong răm kơ hre\ng triệu hlak jên. Yă Doãn Thị Nghi tơ roi tơ băt: “ Sư dreng dreng hla đang kơ ‘no\h jô tơm ôm rơ\h lôch hloi, đ^ 40 jrăng bơ\ih. Ôm rơ\h dang 1, 2 gie\ng pơ tơm jo răh păng lôch hloi. Ku\m tu\h lơ pơ gang mă ư\h kơ sa kiơ, lôch pơ đ^ tơm păng kơ nho\ng hloi. 1 ‘măng hiong tru\h dang 4-5 triệu. U|nh hnam ku\m tu\h lơ pơ gang mă ư\h kơ gơ\h”.

          Pơ rang j^ dreng hla, ôm rơ\h tơ\ tơm tiu đei [o#h tơ\ pơ gar mir tơ\ thôn 2 xăh Trường Xuân. {ok Bùi Bá Lơng đei vă je# 2 héc ta pơ tăm tiu ku\m to\k bo\k bơ ngơ\t yua kơ vă je# 1/3 pơ gar ‘long đei [o#h j^. {ok Lơng tơ roi tơ băt, u\nh hnam hlôi hơ vơn rim ki sư jang găh cho\h jang sa năm hơ len lăng păng tơ chă trong jang do\ng tiu mă lei ư\h kơ đei jơ nei kiơ. {ok Bùi Bá Lơng tơ roi: “ &nh hlôi năm tôch kơ lơ păng rim ko\ng ti năm tơ\ âu vă hơ met j^ mă lei ư\h kơ đei [o#h jơ nei. &nh hlôi yua lơ kơ loăi pơ gang hóa học hăm sinh học găh lơ ‘no\h j^ pơ gang mêtazet, mataxi…lơ kơ loăi hrâu hơ dai băl. U|nh hnam vei lăng hmă, ‘long blu\h jing ‘lơ\ng mă lei ư\h kơ ê [o#h long jô tơ ‘mơ\ng, đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h dang 5-7 năr ‘long pơ tơm lôch. Rơ\h long đei ôm hơ tăih kơ te\h dang 1 hơ nglâu ti, rơ\h ôm đei [âu. Tiu đei j^ u\nh hnam bơ ngơ\t găh io\k yua ăn u\nh hnam.”  

Tơ\ an^h te\ch mơ dro pơ gang vei lăng ‘long pơ tăm kơ ki sư Trần Văn Hưởng tơ\ plei Ta Mung, xăh Trường Xuân, apu\ng Đak Song, dang yơ ku\m đei lơ tơ moi răt yua kơ lơ kon pơ lei jang chu\n mir tơ chă tru\h năm răt pơ gang hơ met j^ ăn kơ tơm tiu. Ki sư Trần Văn Hưởng akhan j^ dreng hla, ôm rơ\h tơ\ tơm tiu to\k bo\k hơ met tôch kơ mơ mat: “Pơ ma atu\m mư\h j^ đei [o#h tơ pă tôch kơ mơ mat yua kơ tru\h dang ei oei tam mă đei pơ gang hơ met klăih j^ âu. Găh lơ athei tang găn j^ đơ\ng hro#ih hloi. Lơ\m kơ plăh pơ tăm, kăl kơ yua tơ mam hữu cơ ‘lơ\ng vă ăn kơ pơ mâu tơ jră j^ chek lar, sư pơ lôch bơ\n pơ mâu j^ đ^, ‘ngoăih kơ ‘no\h ling lang athei tang găn ‘no\h j^ tơm. ”

{ok Phạm Quốc Thụy, Kơ dră An^h jang vei lăng kon pơ lei xăh Trường Xuân, apu\ng Đak Song tơ roi tơ băt: Blu\ng sơ năm sơ\, hơ găt tiu lơ\m xăh ‘nao đei 600 héc ta mă lei dang ei đ^ to\k hlo\h 2 ‘măng. Dang ei, khu\l kơ dră tơ ring tam mă ch^h jo# hơ len đei hơ găt tiu đei j^ dreng hla, mă lei hiong răm jo# pơ hlom ‘no\h j^ tôch kơ lơ. Kiơ\ kơ [ok Thụy, pơ rang j^ đei [o#h tơ\ tơm tiu ‘no\h j^ tơ drong ư\h kơ đei jor yua kơ kon pơ lei jang chu\n mir chă pơ tăm lơ lap hơ găt tiu mă lei ư\h kơ đei băt hơ dăh păng ki thuơ\t vei lăng: “Pơ tăm tiu tơ\ xăh Trường Xuân pơ tơm blu\ng đei [o#h lôch hre\nh, lôch hiơ\ tơ\ tơm tiu. Tơ ring hlôi athei rim kơ an^h jang kơ pal, an^h pơ tru\t cho\h jang sa kơ apu\ng păng de#h char ăn rim bơ ngai joăt jang năm pơ tho ki thuơ\t vei lăng tiu ăn kơ kon pơ lei. Tơ drong ‘nâu yua đơ\ng pơ rang oei lơ\m te\h ‘me\h lăp tiu. Mă loi ‘no\h j^ hơ găt te\h so tơ pl^h đơ\ng ‘long điều jing long che\h phe ‘no\h hmă hmă tiu đei j^, oei rim hơ găt te\h ‘nao mu\ih cho\h ‘no\h kơ so# pơ rang j^ to\ se\t [iơ\. Tơ ring pơ tho kon pơ lei hơ met pơ ‘lơ\ng hăm trong che\ng gơ gar tơ ring vă ve\h ver kơ ‘long đei j^ đang kơ ‘no\h tơ po\h tơ\ ‘long nai, tơ ring nai. ‘No\h j^ trong jang đơ\ng tơ ring, yua kơ ‘long đei j^ găh lơ đơ\ng lơ\m te\h oei dôm kơ loăi pơ rang vi sinh vật klep tơ\ tơm tiu đei [ơm ư\h kơ lơ”.  

Tiu đei kơ jă te\ch măk păng đei plei iăl pơm ăn lơ kon pơ lei jang chu\n mir tơ\ xăh Trường Xuân, apu\ng Đak Song, de#h char Đak Nông jing pơ dro\ng t^h. Mă lei pơ rang j^ tơ\ tơm tiu roi ‘năr roi to\k păng đei [o#h mơ mat, pơm ăn hiong răm lơ, pơm ăn kơ bơ ngai pơ tăm tiu tôch kơ tơ tăm.

Thuem tơ blơ\