VOV4.Bahnar - Yuơ hnưr erih răk ăn, kon pơlei M’nông tơ\ dêh char Dak Nông adro# chih hơnăn mă ưh kơ đei chih kơto\ng, păng hơnăn năm hadoi noh Y, ĐIỂU, K, H, THỊ năm adrol kơ hơnăn tơm vă bătt dro\ nglo drăkăn. Yuơ noh mă lơ kon pơlei Mnông ưh kơ băt tơm a hla chă kơtum kơto\ng kơ po. Tơdrong mă đei lơ bơngai đei hơnăn nhen băl hlôi pơm tơnap ăn tơdrong vei hơlen măt bơngai, tơdrong ho\k pởơhăm kon hơ ioh. Hăm tơdrong âu, dêh char Dak Nông hlôi chih ako\m tơdrong hơlen hơnăn “Xơkơ\t kiơ\ khoa ho\k vă io\k trong ăn tơdrong chih kơtum kơto\ng M’Nông”, păng đơ\ng xơnăm 2010 pơtơm io\k jang tơdrong chih kơtum kơto\ng ăn kon pơlei Mnông.

‘Nao ako\m đei je# 200 kơph^u hơlen nơ\r pơma đơ\ng kon pơlei xơkơ\t găh tơdrong chih kơto\ng kon pơlei Mnông kiơ\ tơdrong pơkăl đơ\ng Anih vei lăng kon pơlei dêh char Dak Nông,  pơmai H’Oanh Buôn Krông, oei tơ\ pơlei U3, th^ tra#n Ea Tling, apu\ng Chư\ Jút ăn tơbăt, kon pơlei chơt hơ iă hăm tơdrong pơkăp jang đơ\ng dêh char:“ Tơdrong io\k kơto\ng noh [ônh ăn tơdrong oei xa, pơma dơnuh, [ônh ăn tơdrong ho\k pơhrăm kơ kon hơ ioh, [ônh băt păng ưh kơ đei hơvơ\l hơnăn nhen băl, ba adoi băt kơtum kơto\ng ‘nho\ng oh, yuơ đei hơnăn nhen băl noh adoi băt kon xâu kơtum kơto\ng mă yơ, kon xâu bu. Pơtih nhen tơ\ âu noh kơto\ng Kpơr, Buôn Krông, Ayun, Preng… noh adoi băt. Bơ\ hla bar tơ\ anih jang tơring adoi [ônh, ưh kơ hli đei tơdrong hơvơ\l”.

Truh dang ei, tơ\ th^ tra#n Ea Tling, hlôi đei hloh 300 ‘nu đei chih kơto\ng kon bơngai Mnông, mă lơ noh chih măt bơ\ khai sinh, păng minh [ar hơ ioh (chih kơto\ng [ă dăh mă me\ găh hơdrung nai) apinh tơplih io\k kơto\ng kon pơlei Mnông.  {ok Lê Quang Ngọc, kang [o# tư pháp măt bơngai th^ tra#n Ea Tling, apu\ng Chư\ Jut ăn tơbăt, ưh kơ đei tơnap lơ\m tơdrong chih kơto\ng ăn bơngai Mnông tơ\ tơring, kơlih trong jang âu [lep hăm tơdrong ‘meh vă đơ\ng kon pơlei, noh chih hơnăn đei kơto\ng hơdăh: “Kon pơlei tơ\ âu đei ‘nho\ng oh pơtho tôm tơdrong. Mă 2 noh khul mơlôh dang ei ho\k kơjung, lơ ‘măng me\ [ă ưh kơ băt chư đei kon hơ ioh năm kiơ\ vă bơ\ hla bar. Đe xư akhan tơdrong âu [lep hăm kon pơlei, vă chih hơnăn hơdăh hloh. Noh đe xư adoi chih kiơ\ khôi kon pơlei, mă lơ noh chih hơnăn adrol - kơto\ng đơ\ng ro\ng, pơtih nhen Y Quang Bkrông, H’An Knul noh kơto\ng đơ\ng ro\ng”

Tơdrong chih kơto\ng ăn kon pơlei Mnông hlôi đei dêh char Dak Nông tơle\ch jang đơ\ng xơnăm 2010. Adrol kơ noh, dêh char hlôi jang kiơ\ chih ako\m  “Xơkơ\t kiơ\ khoa ho\k vă io\k trong ăn tơdrong chih kơtum kơto\ng M’Nông”, Kiơ\ kơ noh, kon pơlei Mnông đei pơhlom 40 kơto\ng. Rim kơto\ng tơguăt hăm tơdrong tơroi hơ ‘mon, hnưr erih adro#, đei krao kiơ\ cham char dăh mă hơnăn kon char kơmar, hơnăn bri kông, đak krong, hơnăn pơlei pơla ... Yă Hà Thị Hạnh, Kơdră Anih jang găh kon pơlei kon kông dêh char Dak Nông ăn tơbăt“Đơ\ng tơdrong kăl lơ\m tơdrong erih, mă mônh noh ‘meh vă kon pơlei băt kơ tơm a hla chă po, mă 2 noh lơ\m tơdrong ho\k pơhrăm kon hơ ioh đei lơ tơnap tap; mă 3 noh vei hơlen măt bơngai adoi đei tơdrong nhen băl, păng đei lơ tơdrong nai tơre\k truh joh ayo\ dơ\ng, noh mă Anih jang găh kon pơlei kon kông hlôi tơgu\m chih ako\m hơlen chih kơto\ng ăn kon pơlei Mnông.  Đơ\ng ro\ng kơ xơkơ\t [ôh dôm tơdrong hlôi jang đei duh nhen dôm tơdrong oei tơhlăk, nhôn gô jang hadoi hăm dôm anih jang đei tơre\k, jang hadoi hăm anih jang Tư pháp pơtoi jang đei jơnei tơdrong âu tơnăp hloh, lang xă hloh, tơgu\m kon pơlei hlôh vao tơdrong kăp g^t đơ\ng tơdrong vei răk joh ayo\ kơ hơdrung hơdre\ch po, păng tơdrong kăp g^t noh chih hơnăn kơto\ng kơ po”.

Kiơ\ tơdrong hơlen tam mă tôm, truh dang ei hlôi đei hloh 1000 kon pơlei Mnông tơ\ dêh char Dak Nông jang kiơ\ tơdrong chih kơto\ng hơnăn. Mă thoi noh, mă kăl noh bơngai năm chih măt bơ\ khai sinh ăn hơ ioh păng ho\k tro truh xơnăm năm ho\k. Hăm bơngai ‘lo\, yuơ tơdrong tơplih hơnăn kơto\ng đei tơre\k truh dôm hla bar pơkăp kiơ\ kơluơ\t, noh kơxo# bơngai bơ\ đei jo# lơ\m tơpang ti đe\ch, mă oei đei lơ bơngai ‘meh dei chih hơdăh hơnăn kơto\ng po. {ok Điểu Kré, oei tơ\ pơlei Bu Bia, xăh Quảng Tín, apu\ng Dak Rlấp tơroi: kon hơ ioh [ok adoi đei chih hơnăn kơto\ng tôm. Mă lei kơdih po [ok păng kon pơlei Mnông tơ\ tơring noh tam mă gơh tơplih hơnăn kơto\ng mă [lep, yuơ hla bar tơnap tap, hoach jên păng jơ ‘năr. {ok Điểu Kré tơblang: “Lơ\m hla bar noh dôm hơdrung kon kông nai adoi đei kơto\ng, adro# kon pơlei M’nông nhôn noh ưh kơ đei chih kơto\ng yuơ adrol ki ưh kơ băt. Inh ‘meh vă Đảng, teh đak tơgu\m bơngai ‘lo\ nhôn chih tôm hơnăn kơto\ng, yuơ đei lơ hla bar tơre\k truh”

Dang ei, anih vei lăng kon pơlei dêh char Dak Nông oei chă hơlen io\k nơ\r tơgop đơ\ng kon pơlei tơ\ dôm pơlei pơla lơ\m ja#p dêh char găh tơdrong chih kơto\ng kon pơlei Mnông, vă đei dôm tơdrong jang tơnăp, hơdăh hloh lơ\m khei năr truh. Dêh char xơkơ\t tơdrong chih hơnăn kơto\ng ăn kon pơlei Mnông duh jing minh lơ\m dôm trong jang vei răk, hơmet păng che\p vei tơdrong juăt jue joh ayo\ kon kông tơ\ tơring, atu\m hăm vei xơđơ\ng xơnong pơyua kơ kon pơlei Mnông kiơ\ xơkơ\t đơ\ng kơluơ\t teh đak.

Lan chih păng rapor