VOV4.Bahnar - Pơyan ‘mi xơnăm âu tơ\ Đak Nông đ^ hrôih, noh đak tơ\ dôm dơnâu mong oei pă 67%, lơ tơring oei pă 49% pơtêng hăm lơ xơnăm adrol ki. Lơ hơgăt ‘long pơtăm tơ\ dôm apu\ng Krông Nô, Chư\ Jút, Đak Mil… hlôi k[ah đak. Jơnu\m pơgơ\r tơring, anih jang kpal păng kon pơlei oei tơle\ch lơ trong jang vă tơjră hăm pơyan to# phang pơđang kơtang.

Đơ\ng ro\ng hloh 2 khei ưh kơ đei vă minh kơtoh đak ‘mi, na [a hloh 6 sào păng vă je# 1 héc ta hơ[o pơyan mă 2 kơ unh hnam yă Phạm Thị Huê, tơ\ thôn Phú Hưng, xăh Quảng Phú, apu\ng Krông Nô, dêh char Đak Nông hlôi jô honh. Yă Huê ăn tơbăt, mă blu\ng kon pơlei pơhơi, ưh kơ đei kơche\ng pơyan đ^ hrôih thoi âu. Thoi noh, Hnam kmăi unh hơyuh Buôn Tuôr Srah pơro đak to\ xe\t đe\ch, noh đak [ôm đơ\ng krong Krông Nô to\k vă hơmet to# phang ưh kơ đei dôm yơ, noh vă je# 300 héc ta ‘long pơtăm tơje# đak krong kơ thôn Phú Hưng tro\ răm kơtang. Pơyan [a păng tơmam pơtăm ưh kơ đei yua, dang ei kon pơlei jang mir pơtoi tơjră hăm pơyan phang truh hrôih păng đunh năr, lơ hơgăt tơm cà phê hơbo\ gô khăi kơ đak ruih. Yă  Phạm Thị Huê, oei tơ\ thôn Phú Hưng, xăh Quảng Phú, apu\ng Krông Nô, dêh char Đak Nông pơngơ\t kơ đon:“Tơm hơ[o le# đe\ch ưh kơ đei io\k yua yuơ ưh kơ đei đak, oei cà phê xơnăm xơ\ ruih đak 3 ‘măng, xơnăm âu duh athei ruih đak 4 ‘măng, to\k bo\k oei hơlen lăng ưh kơ băt hăm đei măh đak ruih dăh mă ưh, ưh kơ măh noh athei hu\t le# cà phê. Xơnăm âu oei k[ah đak kơtang hloh, rĩm ơnăm hơlu\ng đak oei gơh chă yua mă lei dang ei đ^ đăng kon pơlei ưh kơ đei đak xo\ nhă athei xir hơlu\ng đak nai noh hoach jên dơ\ng …”

Rok kiơ\ jăl trong đơ\ng apu\ng Krông Nô găn apu\ng Đak Mil, lơ na [a, hơ[o kơ kon pơlei hlôi honh, teh noh rơđăng. 2 hơdre\ch ‘long pơtăm tơm noh cà phê păng tiu duh ưh kơ măh đak ruih. {ok Lê Đức Hiền oei tơ\ thôn 5, xăh Đắc Lao, apu\ng Đak Mil ăn tơbăt, unh hnam hlôi kôch hơmet tôm hơbong đak, hơmet xir hơlu\ng đak vă io\k đak ruih ăn hloh  2 héc ta cà phê păng tiu:“Dôm dơnâu đak đe chă hơto\k bơ\t duh och pơđ^. Hơnơ\ng dôm xơnăm adrol ki ưh kơ đei tơdrong kiơ, đak hơto\ hăm anih pơkăp kơ dơnâu đak noh adoi măh đak ruih ăn ‘long pơtăm mơ\n. Xơnăm âu đak och tôch dêh, đeid ơnâu đak tong ane# đe\ch. Dơnâu đak lơ\m hnam noh đak och pơgoh ”.

Tơje# hăm noh, unh hnam yă Đỗ Thị Hường tơ\ xăh Đak Lao duh thuê kmăi vă xir kôch dơnâu mong đak ruih ăn cà phê păng tiu: “Jang cà phê xơnăm mă yơ truh pơyan ruih đak noh adoi pơngơ\t kơ đon ngăl. Unhhnam inh đei 2 ha mă lei xir kôch 3 dơnâu mong đak mă adoi măh ăn minh ‘măng ruih đe\ch, oei 2-3 ‘măng đơ\ng ro\ng kơ noh ưh kơ băt pơm thoi yơ”

Kiơ\ Anih choh jang xa păng Ato\k tơring pơxe\l dêh char Đak Nông, dang ei đei je# 60 dơnâu mong đak hlôi hrơ\, dôm dơnâu nai noh ưh kơ măh đak ruih ôh. {a pơyan âu ki đei 1 rơbâu héc ta [a ưh kơ gan đei plei, lơ\m noh vă je# 400 héc ta hiong pơđ^;  hloh 500 hec-ta hơ[o jô honh. Pơyan jang âu, pơhlom 12 rơbâu héc ta cà phê păng tiu ưh kơ đei đak ruih, tơjur đơ\ng 25 truh 50%, lơ\m noh đei hloh 700 héc ta cà phê păng tiu hiong pơgoh. Hơgăt ‘long pơtăm tro\ to# phang pơrăm mă lơ noha ko\m tơ\ apu\ng: Krông Nô, Chư Jút, Đak Mil păng Đak G’long.

Kiơ\ tơdrong tơroi đơ\ng anih jang hơlen hơyuh to# ‘mi noh pơyan phang âu, tơring Tây Nguyên gô tơjră hăm to# pơđang kơtang. Jơnu\m pơgơ\r tơring, anih choh jang xa păng kon pơlei jang mir dêh char Dak Nông tơle\ch trong tơjră to# pơđang nhen: kôch hơmet dơnâu đak, xir hơlu\ng đak, bơ\ dơnâu đak bơ\t đơ\ng đak krong vă mong đak ruih. {ok Nguyễn Thành Lý, Kdră anih jang tang găn păng tơjră cham char pơrăm – Anih jang găh pơnơ\ đak dêh char Dak Nông ăn tơbăt:“To# pơđang gô ato\k kơtang. Đak ‘mi hlôi k[ah truh 42%, đak mo\ng tơ\ dôm đak krong đak glung hrơ\. Lơ dơnâu pă đei đak mong. Trong jang kơ dêh char Dak Nông vă tơjră to# phang dang ei noh athei hơto\k mong đak; xir kôch hơmet dơnâu mong; bơ\ dôm dơnâu mong đak tơdăng tơ\ đak krong vă io\k đak mong ‘măn ruih ‘long pơtăm. Nhôn duh bơ\ jang hăm tơ ‘ngla dơnâu đak tơ\ đak krong Srê-pốk vă đei tơdrong xkơ\t pơro đak jur tơ\ tơring băh ăn kon pơlei ruih ‘long pơtăm ”.