VOV4.Bahnar -Tơring Dak Sak, apu\ng Dak Mil, dêh char Dak Nông sơ\ găh tơring kăn kư\ tơblăh vang. Tơ\ au jing Hơn^h gru gra g^t kăl dăr sơnăm Te\h đak Groi 722 tơbăt hơdăh tơblăh vang nuih mơng pran kơtang kơ {o# đo#i tơring iung tơblăh pơra\m hu\t kơđông l^nh Ayăt-Mi. Đơ\ng ro\ng 45 sơnăm rơngei hiôk hian, tơring Dak Sak đei lơ tơdrong tơpl^h ‘nao, j^ m^nh lơ\m dôm tơring tơrang ‘nao mă blu\ng kơ apu\ng Dak Mil, dêh char Dak Nông.

Hơve\n chu\n na Sak Sak pơyan ke\ch yoă

M^nh năr hơtuch khei 4, kră pơlei Y Sê (hơdrung M’nông) oei tơ\ bon Dak Sak, tơring Dak Sak, apu\ng Dak Mil, dêh char Dak Nông ba nhôn năm tơmang lăng Hơn^h gru gra g^t kăl dăr sơnăm te\h đak Groi 722. So\h hlôt nhang tơbăt ăn {o# đo#i lôch do\ng Te\h đak, kră pơlei Y Sê tơroi: “Lơ\m tơblăh vang, pơlei nhôn bu bu jei pơm ke\ch mang ngăl; vang ba ăn phe, [o\h, đak ăn [o# đo#i ke\ch mang Groi 722. Nhôn chă tơ [ơ\p d^h băl lơ\m bri vă ba phe sa [a so\ng ăn [o# đo#i ke\ch mang. Lơ\m mă no\h, groi Yôk Lăt (groi 722) ‘no\h ngăl bri kơdrơ\ng. Tru\h sơnăm 1967, Mi muih so\h groi au pơm kơđông, đơ\ng no\h rôp kon pơlei pơm l^nh đe sư, bu ư\h kơ năm ‘no\h đe hăp te\h dong, kơna kon pơlei kơdau jăk oei lơ\m bri. Dang ei hiôk hian bơih, Te\h đak, Khu\l kơdră che\p pơgơ\r Te\h đak hlôi lăng tông nông gai kơ jăp tru\h hăm kon pơlei kon kông bơ\n tôch kơ lơ. Kon pơlei jang chehphe, ksu, kon pơlei jei hơdrin jang sa”.

Kră pơlei Y Sê bon Dak Sak

Lơ\m chăl sơnăm tơbăh ayăt Mi do\ng te\h đak, Groi 722 ‘no\h jing kơđông Mi – Nguy\. Năr 22 -23/8/1968, an^h pơgơ\r tơblăh vang kơtang hlo\h đơ\ng khu\l [o# đo#i bơ\n io\k pơjei đei kơđông. ‘Măng jơnei au tơgop g^t kăl pơm rơngei Đức Lập, pơih trong ăn ‘măng iung tơblăh Tây Nguyên, iung tơblăh Hồ Chí Minh g^t kăl dăr sơnăm, pơm rơngei tơring Pơbăh păng te\h đak rơngei keh kong. Đơ\ng ro\ng te\h đak rơngei, vă [lo\k hơdơ\r tơdrong hiong răm t^h tên đơ\ng kang [o#, [o# đo#i tơ\ Groi 722, dêh char Dak Nông hlôi ming man An^h tơbăt rim {o# đo#i nuih mơng pran kơtang plang akau ăn te\h đak. Khei 10 sơnăm 2012, Groi 722, đei drơ\ng jing An^h g^t kăl dăr sơnăm Te\h đak.

Hrei au, đơ\ng Groi 722, gơ\h tơmang lăng [o#h jơ\p tơring Dak Sak, apu\ng Dak Mil ‘lơ\ng ro\. Vă đ^ khei puăn, jing khei ‘năr phang pơđang kơtang hlo\h pơyan phang Tây Nguyên, mă lei rim mir pơgar chehphe, tiu, ksu oei jing ‘lơ\ng [l^k [la\k. Chu\n na Dak Sak să sap lơ\m pơyan ke\ch yoă, lăng [rông [rang [a đum. Jăl trong să tơgoăt tơ [ư\h trong tơm mă 2 trong tơm mă 3 kơ dêh char Dak Nông yak hlo\h an^h kơdrơ\m tơring Dak Sak tru\h tơ\ Groi 722 ‘nao đei tơmơ\t jên ming man pơ\ih să thơ thu\r. Đơ\ng jăl trong să au hlôi pơjing đei rim trong glung yak tru\h rim pơlei pơla. {ok Trần Khắc Toản – Kơdră che\p pơgơ\r Dơno\ an^h vei lăng kon pơlei tơring Dak Sak, apu\ng Dak Mil tơbăt: lơ\m 10 sơnăm au ki, tơring hlôi đei tơmơ\t jên jang tru\h kơ hre\ng ti hlak jên, ming man hlo\h 30km trong nơnăm, tơdrong jang au hlôi tơgop pơm ‘lơ\ng hơ iă ăn tơdrong er^h sa kơ kon pơlei, mă kăl hlo\h tơ\ tơring kon kông. “Đơ\ng mă đei tơdrong jang tơring tơrang ‘nao tru\h dang ei ‘no\h tơdrong ato\k tơ iung mu\k drăm – tơpôl hlôi đei sơđơ\ng. Đei rim tơdrong jang tơmơ\t jên jang, mă kăl trong nơnăm pơlei pơla, mă kăl hlo\h ‘no\h jơhngơ\m kơru\n vang iung jang kơtang đơ\ng kon pơlei. Hơdro# 2 pơlei kon kông, tơdrong er^h sa hơdrol sơnăm 2015 ‘no\h u\nh hnam dơnu\h tôch kơ lơ, tơmơ\t 60%. Mă lei hrei au u\nh hnam dơnu\h hlôi tơ jur to\ se\t lăp pă 25%, ‘nau jing hơyak jang pran kơtang hlo\h kơ tơring”.

Hnam hop ako\m bon Dak Sak

Tơring Dak Sak đei 19 pơlei hăm hlo\h 3.600 u\nh hnam hăm vă je# 16.000 măt bơngai, lơ\m au kon kông tơmơ\t 15%. Tơring đei 200 ha [a đak, vă je# 6.000 ha chehphe, tiu păng rim kơ loăi ‘long sa plei nhen [ơ, pơ o\, jrang jrưk. Atu\m hăm rong kơpô, rơmo, pơbe păng kon kơlap hlo\h 5.000 to\, kon pơlei oei tơ\ tơring Dak Sak oei ato\k tơ iung rong j^l, joe\i, sơke … hơnhăk đei io\k yua kơ jăp. Đơ\ng tơdrong 135, tơgu\m ăn to\k io\k jên đơ\ng An^h mong jên tơgu\m djru tơpôl, rơbau u\nh hnam dơnu\h, u\nh hnam kon kông đei to\k io\k jên tơmơ\t cho\h jang sa. Ako\p jang sa io\k đei lơ\m tơring sơnăm 2019 au ki io\k đei hlo\h 800 ti hlak jên, jang sa io\k đei jo# hơto\ măt bơngai hlo\h 51 tr^u hlak jên, u\nh hnam dơnu\h hrei au oei pă 4%.

An^h gru gra g^t kăl dăr sơnăm groi 722 Dsak Sak jing hơn^h g^t kăl pơtho tơbăt joăt joe ‘mêm kơ eng te\h đak păng jơhngơ\m đon ke\ch mang ăn jơhnơr mơlo#h

Găh tơring kăn kư\ ke\ch mang Dak Sak lơ\m dôm năr khei Puăn g^t kăl chăl sơnăm, tơdrong đei pơma lơ hlo\h ‘no\h tơdrong jơnei tơ\ kăn kư\ Groi 722 lơ\m chăl sơnăm tơblăh vang tang găn Mi do\ng te\h đak. Năm tơmang An^h gru gra g^t kăl dăr sơnăm Te\h đak Groi 722, so\h hlôt nhang [lo\k hơdơ\r hăm bôl boăl, [ok Lê Văn Phượng – Kơdră che\p pơgơ\r Jơnu\m khu\l [o# đo#i so tơring Dak Sak, apu\ng Dak Mil, dêh char Dak Nông tơroi: Lơ\m tơdrong chơt hơ iă jơnei sơ\ adoi nhen tơdrong io\k đei jơnei t^h tên lơ\m tơpl^h ‘nao hrei au, bơ\n ling lang [lo\k hơdơ\r rim đe m^h ma {o# đo#i Nuih mơng hlôi plang akau po kơ yuơ Te\h đak: “An^h gru gra g^t kăl dăr sơnăm Te\h đak au ‘no\h hăm tơring Dak Sak j^ chhôk hơ iă hlo\h. Khu\l kơdră che\p pơgơ\r tơring păng kon pơlei lơ\m tơring tôch chhôk hơ iă ‘nă hal găh tơdrong joăt joe ke\ch mang. Rim sơnăm, kơdră che\p pơgơ\r tơring, rim khu\l, kon pơlei păng rim hnam trương jei vang năm so\h hlôt nhang; pơt^h gia nhen năr Khu\l [o# đo#i so bơngai lôch do\ng te\h đak, năr 22/12, Têt âm l^ch … “Sa plei [lo\k hơdơ\r bơngai pơtăm ‘long”, jơhnơr hơdrol lôch do\ng te\h đak, plang ăn Te\h đak ‘no\h bơ\n kăl vei lăng năng tông kơ jăp joăt joe ke\ch mang ăn jơhnơr mơ lo#h, vă đe sư đei jơhngơ\m đon ‘mêm kơ eng te\h đak”.

Bơngai ch^h: Quốc Học – Thị Đoắt

Tơblơ\ nơ\r: Amazưt