VOV4.Bahnar - Pơkăp ăn phep dôm dêh char tơ\ Tây Nguyên (mă hăt noh Gia Lai păng Kon Tum) tơplih 100 rơbâu ha bri pơtăm kơxu vă xek axong tơdrong jang, xut le# pơngot tơjur hin dơnuh, hơto\k pơyua ăn tơpôl hlôi đei io\k jang je# 10 xơnăm. Dôm pơgar kơxu pơtăm đơ\ng xơnăm 2008-2009 dang ei pơtơm io\k yua, dôm tơring kon pơlei tơje# tơring xơlam hăm trong nơnăm, hnam trưng ho\k, hnam pơgang, unh hơyuh teh đak hlôi pơjing đon lui ăn tơpôl kon pơlei kơjăp găh vei xơđơ\ng tơpôl. Mă lei tơdrong tơplih bri pơtăm kơxu oei lơ tơnap tap, oei đei tơdrong tam mă [lep. Tơdrong mă noh roi bang hơdăh hloh [ơ\t kơjă kơxu tơjur.

{ai 1: kơjăp xơđơ\ng tơ\ tơring xơlam.

Pơtăm kơxu tơ\ tơring xơlam - tơdrong đei jơnei đơ\ng Binh đoàn 15, anih linh jang mu\k drăm tơguăt hăm vei xơđơ\ng tơpôl tơ\ 2 dêh char Gia Lai- Kon Tum.

 Kon pơlei tơ\ pơlei Yang Lo# păng Đăk Mốt xăh Sa Long, (apu\ng xơlam teh  Ngọc Hồi, dêh char Kon Tum) kơdih hơnăn ăn jăl trong man hăm bê tông ataih je# 5 km đơ\ng pơlei năm truh tơ\ mir noh jing trong A- Tâm. A- Tâm jing hơnăn krao ‘mêm kơ eng mă kon pơlei Sê Đăng hơnăn ăn trung tá Trịnh Hà Tâm, Kơdră anih jang 732 kơ Binh đoàn 15.

{ok kră pơlei A Sem, oei tơ\ pơlei Yang Lô#  ăn tơbăt: Gơnơm đei A Tâm, pơyan io\k yua [um [lang, hơ[o, [a tơ\ mir xă je# 1.500 ha kơ kon pơlei đei chơ vih tơ\ pơlei hiôk hian hloh. Tơmam choh pơtăm ưh kơ đei hli kơ ôm bu\k dăh mă đak tơhiu ôh, ưh kơ đei khul pơdro pơđep kơjă nhen adrol ki bơih: “Adrol ki, trong âu noh kon pơlei vih vơ\t tơnap tap. Anih jang 732 [ôh kon pơlei tơnap, đei bơngai pơ\k rơka hia. Kơdră Anih jang tơre\k tơgu\m ăn kon pơlei, răt tơmam ming man, atu\m hăm kon pơlei bơ\ jăl trong âu. Kon pơlei chơt hơ iă, kră âu tôch bơnê kơ Anih jang 732.”  

Dêh char Kon Tum păng Gia Lai đei hloh 200 km trong xơlam hăm teh đak  Lào păng Campuchia. Adrol ki jăl trong xơlam găh pơbăh apu\ng Sa Thầy (dêh char Kon Tum) ataih truh 50 km mă lei ưh kơ đei bơbu\ng hnam kon pơlei erih xa. Gơnơm anih linh jang mu\k drăm kơ Binh đoàn 15  mă kon pơlei kon kông tơ\ 210 tơring kon pơlei oei xa rok kiơ\ trong xơlam Gia Lai- Kon Tum hlôi băt chă pơtăm ‘longko\ng nghie#p nhen tiu, cà phê, kơxu noh mu\k drăm kơ rim unh hnam tơplih hơdăh. Mă kăl noh gơnơm đơ\ng tơplih hloh 37 rơbâu ha bri pơtăm kơxu tơ\ tơring pơbăh Sa Thầy, minh apu\ng ‘nao đei tơ iung pơjing. Noh jing apu\ng Ia H’Drai.

A Vuông, bơngai Sêdang, pơlei tơ\ apu\ng Kon Plông (Kon Tum) truh apu\ng  Ia H’Drai jang ko\ng nhơ\n kơxu đei 6 xơnăm kơ âu. A Vuông tơroi: mă blu\ng, ‘nho\ng ngêh vă chôt vih tơ\ pơlei xo jang mir yuơ ưh kơ ke\ tơguăt đunh đai. Tơ\ âu rim tơdrong oei tơnap tap hloh tơring mă ‘nho\ng đei rơneh tih vơ\, păng ataih đơ\ng pơlei truh kơ hre\ng km, ‘meh vă chôt vih tơ\ hnam noh măh đ^ minh năr năm trong.   

Mă lei dang ei A Vuông [ôh pơkăp mơ\t jang ko\ng nhơ\n kơ po noh tro\ trong. Erih hăm [ô đo#i, đei io\k yua xơđơ\ng, đei tơdrong erih kơjăp ano# anăp kơnh, kơlih hloh 3 ha kơxu kơ po hlôi to\k ăh xơnăm mă 6 bơih, pơgar kơxu to\k giơ\ng pran, hơmet ăh khei kôih io\k kơtăk: “Inh jang ko\ng nhơ\n tơ\ âu đei tơdrong erih xơđơ\ng hloh. Kang [o# tơgu\m inh tơnăp lơ\m tơdrong jang pơtăm kơxu păng pơtăm hơdre\ch ‘long nai. Ba tơguăt hăm anih jang vă pơjing tơdrong erih roi năr roi tơnăp hloh”

Xơnăm 2009, Cầm Bá Thức bơngai Thái  tơ\ dêh char Thanh Hóa, truh apu\ng Ia H’Drai jang ko\ng nhơ\n ăn Anih jang 716. Đơ\ng 2 tơpang ti hoh, dang ei đei unh om atu\m jang ko\ng nhơ\n, păng rơneh đei 2 ‘nu hơ ioh. Gơnơm đei tơdrong tơgu\m đơ\ng Anih jang, bre klo hơkăn man đei hnam kơjăp ‘lơ\ng atu\m hăm 2 ha mir vă chă jang, rim xơnăm đei yua hloh 150 triu hlak jên. Bre klo hơkăn Thức  xơđơ\ng jơhngơ\m pơm jang [ơ\r 2 ‘nu kon hơ ioh đei anih jang tơgu\m rong ‘me axong ho\k pơhrăm tơ\ hnam trưng mẫu giáo kơ Anih jang. ‘Nho\ng Thức ăn tơbăt:“Đei jơnu\m pơgơ\r linh duh nhen anih jang tơgu\m, unh hnam inh đei tơmam xo\ng xa răk’măn adoi xơđơ\ng mơ\n. Yak jơ\ng jang tơ\ âu noh ba athei adrin, rim xơnăm pơ ‘nam jang vă ning mônh kơnh kon hơ ioh tih vơ\ da [iơ\ kơ tơnap tap”

Anih jang 716 đei Binh đoàn 15 tơ iung pơjing ăh khei  3 xơnăm 2014. Anih jang 716 dang ei đei 3.200 ha kơxy, hăm hloh 600 ‘nu bơngai jang, tôm noh bơngai kon kông. Xơkơ\t tơdrong tơm kơ anih jang tơ\ tơring xơlam, tam mă đei tơring kon pơlei oei xa noh Jơnu\m pơgơ\r Anih jang truh rim khul pơm jang vă chơ chă trong jang tơgu\m ăn ko\ng nhơ\n xơđơ\ng jơhngơ\m tơguăt hăm pơgar ‘long, hăm khul jang, pơjing pơlei pơla ‘nao. Atu\m hăm vei xơđơ\ng jên khei jang, Anih jang oei tơre\k ăn tơdrong erih bơngai jang nhen axong teh bơ\ hnam, teh choh jang, tơgu\m jên bơ\ hnam, man hnam trưng ho\k, hnam pơgang, hnam rong hơ ioh, dăng hơmet tơlei unh đie#n ‘nâu nai hia.

Thượng úy Phạm Văn Uy, kơdră khul pơm jang kơxo# 6, Anih jang  716 ăn tơbăt: “Pơmai oh jang noh tơtă hơdruh tơdăm, pơtơmmơ\t jang noh tam mă juăt, tơnap tap. Nhôn chă ako\m pơma dơnuh noh băt đe ye\t tam mă xơđơ\ng jơhngơ\m păng đei trong chă tơgu\m tơtom. Pơtơmmơ\t jang noh ‘nho\ng oh jang tam mă đei unh om. Dang ei oei klo hơkăn, rơneh đei 2 ‘nu kon hơ ioh noh duh xơđơ\ng jơhngơ\m pơm jang tơnăp xơnong jang mă anih jang pơjao”

Pơtho bơngai jang rơgei găh tơdrong jang, pơm trong hiôk vă đe ye\t xơđơ\ng anih oei jang xa, Anih jang 716 oei pơjing tơdrong kơjăp găh vei xơđơ\ng tơpôl tơ\ tơring xơlam Ia H’Drai. Thiếu tướng Đặng Anh Dũng - Kơdră Binh đoàn 15 ăn tơbăt:“Binh đoàn pơkăp pơgar tơm truh tơ\ yơ noh athei ako\m tơring kon pơlei truh tơ\ noh. Dang ei Bình đoàn hlôi ako\m đei 6 tơring kon pơlei oei xa hăm 216 tơring kiơ\ rok trong xơlam teh hloh 200 km kơ dêh char Gia Lai- Kon Tum. Nhôn hlôi muih choh pơtăm ‘nao hloh 42 rơbâu ha kơxu, vei xơđơng tơdrong jang păng xa jên khei ăn hloh 17 rơbâu ‘nu bơngai jang, lơ\m noh đei je# 7 rơbâu ‘nu bơngai jang kon kông. Nhôn hơnơ\ng băt hơdăh đon bơnôh tơgu\m đo\ng kon pơlei noh jing tơdrong tơm vei xơđơ\ng tơpôl”

Đơ\ng tơdrong tơplih 37 rơbâu ha bri pơtăm kơxu, dôma nih jang hlôi axong jang ăn apu\ng ‘nao Ia H’Drai hloh  6 rơbâu tih hlak jên, axong tơdrong jang ăn vă je# 4.000 ‘nu bơngai jang, lơ\m noh đei vă je# 1.500 ‘nu bơngai jang kon kông. Apu\ng  Ia H’Drai hlôi man đei 560 km trong nơnăm, 70 km trong tơlei unh đie#n, hloh 1.300 to\ hnam ăn bơngai jang, 30 hnam rong hơ ioh, hnam pơgang... pơjing anih dơ\ng kơjăp găh mu\k drăm - vei xơđơ\ng tơpôl tơ\ tơring xơlam kơ teh đak.  

{ok Nguyễn Kim Phương - Pho\ kơdră Anih choh jang xa păng Hơto\k tơring pơxe\l dêh char Kon Tum xơkơ\t: “Tơdrong pơkăp noh tro\ [lep hăm tơdrong hơto\k kơ tơm kơxu. Tơm kơxu tơ\ noh đei dôm anih jang, lơ\m noh đei Abig jang găh kơxu Việt Nam xơkơ\t tơm kơxu tơ\ noh giơ\ng pran, tơdrong đei yua hơto\ dăh mă lơ hloh dôm tơring nai. Mă 2 noh hăp đei iung jing minh tơring pơtăm’long ko\ng nghie#p, pơjing tơring kon pơlei oei xa păng jing apu\ng Ia HDrai. Hơbo\ tơpă gô pơjing tơring jang ko\ng nghie#p păng dôm hnam kơmăi pai kơtăk kơxu tơ\ tơring noh. Kiơ\ đơ\ng hơyak jơ\ng kơ dêh char, inh [ôh tơplih bri pơtăm kơxu tơ\ anăp đei io\k yua xơđơ\ng hloh”

Lan chih păng rapor