VOV4.Bahnar - Xơnăm 2021 lơ̆m khei năr pơrang jĭ COVID-19 hơbuh hli, tơdrong jang kơ Anih Mong jên Vei lăng păng Hơtŏk bri dêh char Kon Tum ưh adrô̆ đei jơnei mă oei jơnei hloh kơ pơkăp tơlĕch. Atŭm hăm noh, Pơkăp kla jên vei lăng bri pơtoi đei iŏk yua roi năr roi tơnăp, xơkơ̆t xơnong kăp gĭt hăm tơdrong vei păng hơtŏk bri kơ dêh char.

Xơnăm 2021, lơ̆m khei năr pơrang jĭ COVID-19 hơbuh hli, pơrăm kơtă truh rim tơdrong erih mŭk drăm, tơpôl, kơsô̆ jên mă Anih Mong jên Vei lăng păng Hơtŏk bri dêh char Kon Tum hơvơn đei duh ưh adrô̆ đei jơnei nhen pơkăp mă oei hloh kơ tơdrong pơjao. Hơdăh Jên mong hlôi hơvơn đei hloh 324 tih hlj, lơ̆m noh kơyuơ Trung ương axong hloh 247 tih hlj păng đei iŏk lơ̆m dêh char hloh 74 tih hlj. Truh đĭ khei 5/ 2021, Anih Mong jên Vei lăng păng Hơtŏk bri dêh char Kon Tum hlôi keh đang tơdrong axong jên jang vei lăng păng hơtŏk bri xơnăm 2020 ăn dôm tơ ‘ngla bri hăm kơsô̆ jên hloh 197 tih 500 trĭu hlj. Truh đĭ khei 12/2021, kơchĕng Jên mong axong đei jê̆ 192 tih hlj vei lăng păng hơtŏk bri kơ xơnăm. Lơ̆m noh axong ăn hloh 172 tih hlj păng axong jên vei lăng pơhlom 19 tih hlj. Ƀok Hồ Thanh Hoàng, Kơdră Anih Mong jên Vei lăng păng Hơtŏk bri dêh char Kon Tum ăn tơbăt: “Anih Mong jên Vei lăng păng Hơtŏk bri dêh char Kon Tum hlôi adrin đei jơnei kơjung hloh vă tơgop lơ̆m tơdrong vei lăng, hơtŏk bri kơ tơring. Păng dôm tơdrong adrin, kơ ‘nôh đơ̆ng khul jang kơ Anih Mong jên Vei lăng păng Hơtŏk bri dêh char Kon Tum hlôi đei dôm jăl kơpal xơkơ̆t pôk bơnê. Hơdăh noh nhôn hlôi đei Khul Kơpal teh đak pôk ăn hla kơ pơlong jang”.

Tơpă ăn ƀôh, dôm tơdrong jang kiơ̆ tơdrong juăt đơ̆ng Anih Mong jên Vei lăng păng Hơtŏk bri dêh char Kon Tum roi năr roi keh đang păng gơh rơgei. Truh đĭ xơnăm 2021, Jên mong hlôi pơkăp kla jên vei lăng bri kiơ̆ tai khoản ngân hang ăn hloh 99% kơsô̆ unh hnam, tơ ‘ngla bơngai jang. Hăm  49 tơ ‘ngla bri noh pơlei pơla, thôn, 107 tơ ‘ngla bri noh anih jang, Anih vei lăng kon pơlei xăh, thĭ trâ̆n pơkăp kla 100% kiơ̆ tai khoản ngân hang.

Hơmet tơdrong tơnap tap, pơm jang kiơ̆ tơdrong hơbuh đơ̆ng pơrang jĭ COVID-19, lơ̆m xơnăm 2021  Anih Mong jên Vei lăng păng Hơtŏk bri dêh char  Kon Tum duh oei pơgơ̆r đei 3 lăm pơhrăm găh kih thuơ̆t lơ̆m tơdrong pơm kiơ̆ pơkăp kla jên vei lăng păng hơtŏk bri ăn dôm Anih vei lăng kon pơlei xăh, thĭ trâ̆n đei Teh đak pơjao xơnong vei lăng bri; Pơgơ̆r đei 7 tơdrong hop akŏm tơroi tơbăt găh pơkăp kla jên vei lăng bri tơguăt hăm tơdrong vei lăng bri atŭm pơtho găh vei lăng iŏk yua jên vei lăng bri tơ̆ xăh; Pơtoi Pơgơ̆r tơdrong tơroi tơbăt “Yak hadoi hăm đe oh truh hnam trưng” in tơbang tơroi tơbăt pơkăp kla jên vei lăng bri lơ̆m kơđoh hla bar chih đei 600.000 kơsâ̆p, 5.000 tŏ môk axong ăn đe hŏk tro dôm xăh lơ̆m tơring pơkăp jang vei lăng bri lơ̆m dêh char ‘nâu nai hia.  

Ƀok thây Nguyễn Trung Dũng, Kơdră Hnam trưng Jăl kơđeh Nguyễn Văn Cừ, tơ̆ xăh tơnap tap Đăk Pxi, apŭng Đăk Hà ƀrơ̆k jơhngơ̆m ƀơ̆t tơroi kơ tơdrong kăp gĭt dôm hla bar chih đei tơbang pơtơ̆ng jơk mă Jên mong axong ăn 275 ‘nu hŏk tro hnam trưng: “Jên mong vei lăng bri hlôi jang hadoi hăm nhôn noh tơnăp lơ̆m tơdrong axong tôm măh hla bar chih ăn đe hŏk tro đơ̆ng lăm 1 truh lăm 5 lơ̆m tôm xơnăm hŏk. Kiơ̆ đơ̆ng tơbang, kiơ̆ dôm tơdrong mă Jên mong vei lăng bri hlôi tơƀôh noh duh atŭm hăm hnam trưng pơtho đe oh băt ‘mêm kơ cham char, băt tơgĭt kơ cham char hloh păng băt vei lăng kơdih cham char po erih xa. Păng đơ̆ng tơdrong vei lăng thoi âu noh gô pơm ăn tơpôl tơplih đon kơchĕng vă jang tơnăp hloh tơdrong vei lăng păng hơtŏk bri tơ̆ tơring”.

Xơnăm 2021, đei pơhlom 384.000ha bri kơ dêh char Kon Tum đei kla jên pơkăp vei lăng bri hăm pơhlom 67% hơgăt bri kơ jâ̆p dêh char, ưh kơ jô̆ hơgăt bri tơgŭm ăn dôm tơ ‘ngla bri păng kon pơlei đei anih iŏk yua xơđơ̆ng ăn tơdrong jang vei lăng păng hơtŏk bri păng hơtŏk tơdrong erih. Jê̆ 3.400 unh hnam păng 49 pơlei pơla thôn đei Teh đak pơjao teh, pơjao bri; Hloh 2.100 unh hnam, 324 pơlei pơla thôn, 209 khul unh hnam păng 4 khul iŏk vei lăng bri đơ̆ng dôm tơ ‘ngla bri noh anih jang păng Anih vei lăng kon pơlei dôm xăh, thĭ trâ̆n hlôi đei tơdrong erih xơđơ̆ng hloh đơ̆ng pơkăp Kla jên vei lăng bri.  

Hăm tơdrong kăp gĭt mă pơkăp Kla jên vei lăng bri hơ ‘nhăk ăn tơdrong erih, kon pơlei Kon Tum roi tơguăt hloh hăm bri, vei lăng păng hơtŏk bri tơnăp hloh. Tơdrong chih akŏm đơ̆ng Anih tơm jang găh bri dêh char Kon Tum ăn ƀôh, jô̆ truh khei 11/2021 jâ̆p dêh char đei 193 ‘măng pơm glăi Luơ̆t vei lăng bri pơtêng hăm khei năr âu xơnăm xơ̆, tơjur 141 ‘măng, kơsô̆ tơ̆ pơm glăi tơjur jê̆ 700m3. Ƀok A Nuông, tơ̆ pơlei Kon Chênh, xăh Măng Cành, apŭng Kon Plông tơroi thoi âu:  “Đei Đảng, Teh đak tơrĕk tơgŭm găh bri, pơjao ăn kon pơlei vei lăng đei kon bri brăh kăp gĭt păng vei lăng đei bri tơnăp. Bri oei, kon pơlei jang xa duh đei hơtŏk tơ iung”.

Kiơ̆ xơkơ̆t đơ̆ng Anih Mong jên Vei lăng păng Hơtŏk bri dêh char  Kon Tum, xơnăm 2021, tơdrong pơtoi pơm kiơ̆ tơnăp pơkăp Kla jên vei lăng bri hlôi tơgop hơtŏk hlôh vao, xơnong jang tơnăp đơ̆ng dôm jăl jang tơ̆r tơring, dôm jơnŭm jang tơpôl, pơlei pơla thôn păng kon pơlei găh xơnong vei lăng bri, mă hăt noh kon pơlei erih tơ̆ tơring ataih yaih, tơring tơnap tap. Duh gơnơm đơ̆ng noh tơdrong tơgar pơrăm bri lơ̆m dôm tơring pơkăp kla jên vei lăng bri đei tang găn, tơjur ƀôh hơdăh, bri đei vei xơđơ̆ng păng hơtŏk. Atŭm hăm noh, roi năr roi xơkơ̆t Pơkăp kla jên vei lăng bri jing minh trong jang kăp gĭt pơjing jên jang ăn tơdrong vei lăng bri, tơjur ƀiơ̆ tơdrong hrat hăm jên mong kơ Teh đak; axong lơ tơdrong jang, pơyua ăn tơpôl pơlei pơla thôn, dôm unh hnam, tơ ‘ngla bơngai jang đei Teh đak pơjao teh bri păng pơkă vei lăng bri lơ̆m dêh char. ‘Nâu duh jing trong tơm vă dêh char Kon Tum dar deh pơm kiơ̆ pơkăp jang lang xă lơ̆m tơpôl jang găh bri, tơgop vei xơđơ̆ng tơpôl tơ̆ tơring erih jang xa.

Dôm tơ drong iŏk đei tôch ‘lơ̆ng lơ̆m tơ drong jang đơ̆ng Anih mong jên vei lăng păng atŏk tơ iung bri dêh char Kon Tum kŭm nhen tơ drong bơ̆ jang kla jên mưh vei lăng, iŏk yoa cham char bri brăh roi đei yoa hlŏh dơ̆ng mưh sơ năm 2021 oei tơ băt tơ̆l 10 sơ năm pơ jing anih mong jên. Tơ drong pơ ma nuh đơ̆ng nhôn hăm ƀok Hoàng Văn Chất, Kơ dră chĕp kơ̆l Công ty TNHH Một thành viên jang ‘long Đăk Tô găh dôm tơ drong ‘lơ̆ng hơ iă đơ̆ng anih jang đơ̆ng rŏng 10 sơ năm đei trong kla jên mưh vei lăng, iŏk yoa cham char bri brăh.

-Ƀok ăi, ih tơ chĕng thoi yơ hăm dôm tơ drong tơ plih tơ̆ anih jang đơ̆ng rŏng 10 sơ năm bơ̆ jang kiơ̆ trong kla jên mưh vei lăng, iŏk yoa cham char bri brăh?

-Tơl: “Đơ̆ng đei trong jang kla jên mưh vei lăng, iŏk yoa cham char bri brăh pơ ma atŭm 'nŏh rim tơ drong ƀơm truh tơ drong vei lăng bri đei tơ plih 'lơ̆ng. Mă 1 'nŏh tơ drong vei lăng, năng tông bri roi đei năng kăl. Đơ̆ng kơ sô̆ jên đei tơ lĕch jang tôch tơ tom, răt hơ met tơ mam pơ yoa ăn tơ drong tang găn, pĭt unh xa kŭm tôch tơ tom, jên khei kla ăn kăn ƀô̆, bơ ngai jang kŭm hrĕnh, pơm 'lơ̆ng ăn tơ drong arih xa. Tơ drong mă 2 dơ̆ng, mă loi mưh đei trong jang âu 'nŏh tơ drong arih xa kơ bơ ngai vei lăng bri, mă loi jĭ hăm kon pơ lei, tơ pôl kon pơ lei, đei xa jên đơ̆ng vei bri, tơ drong arih xa kơ đe sư roi sơ đơ̆ng, roi tŏk, đei tơ drong arih xa tơ plih 'lơ̆ng hơ iă ƀiơ̆ kơ adrol khei 'năr đei tơ drong jang vei bri.”

- Lei, apinh pơ đou dơ̆ng tơ drong adrol sơ̆, apinh ih tơ roi truh dôm tơ drong mơ mat tat đơ̆ng anih jang ƀât mă tam mă đei trong jang kla jên mưh vei lăng, iŏk yoa cham char bri brăh sơ̆ lăng?

-Tơl: “Adrol kơ đei trong jang kla jên mưh vei lăng, iŏk yoa cham char bri brăh ‘nŏh tơ drong vei lăng bri kŭm nhen jên khei gơ nơm đơ̆ng jên tĕh đak tơ lĕch ngăl, jên tĕh đak tơ lĕch ăn tơ drong vei lăng bri, jên khei, jên hơ păh đang kơ 'nŏh jĭ jên vă răt dôm tơ mam kăl pơ yoa ăn tơ drong vei bri kăl đei tôch lơ, mă lei jên đơ̆ng tĕh đak tơ lĕch 'nŏh ưh đei dôm yơ. Yoa thoi nŏh, tơ drong đei yoa đơ̆ng vei lăng bri tam mă gan dêh, tơ drong arih xa kơ bơ ngai jang ưh đei sơ đơ̆ng.”

- Đơ̆ng đei trong jang kla jên mưh vei lăng, iŏk yoa cham char bri brăh ‘nŏh tơ plih, kơ chăng thoi yơ lơ̆m tơ drong vei lăng bri đơ̆ng kon pơ lei iŏk vei lăng bri hă ƀok?

-Tơl: “Đơ̆ng đei trong kla jên mưh vei lăng, iŏk yoa cham char bri brăh ‘nŏh kon pơ lei jang roi tơ năp ƀiơ̆. Đe iŏk đei jên kơ na đe đei đon athei năm dăr joang, bơ̆ jang vei lăng roi tơ năp, roi ‘lơ̆ng. Trong jang đei yoa tôch ‘lơ̆ng, kon pơ lei vei lăng bri kơ chăng mong đei jên, đe răt hơ met tơ mam, pơm anih tang găn unh xa, chong ‘ngiĕt, chor trong găn unh xa, đang kơ ‘nŏh jĭ jên pơ tăm ‘long bri, đĭ đăng đei kơ chăng bơ̆ jang hrĕnh ƀiơ̆, đei yoa ƀiơ̆.”

- Tơ drong pơ gơ̆r kla jên păng pơ tho tơ ƀôh ăn tơ pôl iŏk yoa ‘lơ̆ng jên đơ̆ng vei bri rim sơ năm, pơ ‘nhŏ ăn tơ drong jang xa, arih xa, pơm hơ tŏk tơ drong arih ăn tơ pôl iŏk vei lăng bri, đei anih jang bơ̆n bơ̆ jang thoi yơ?

-Tơl: “Vă pơ jao jên ăn kon pơ lei, kla jên ăn kon pơ lei ‘nŏh nhôn athei truh hôp, roi tơ băt, tơ blang hơ dăh, chih măt kla mă tôm ‘năi. Nhôn oei pơ tho tơ ƀôh ăn kon pơ lei iŏk yoa jên thoi yơ vă gơ̆h đei yoa ‘lơ̆ng. Pơ tih gia răt rong yă kiơ, pơ tăm ‘long kiơ vă gơ̆h pơm hơ tŏk tơ drong đei yoa đơ̆ng jên vei bri âu. Tơ drong tơm ‘nŏh athei atŏk tơ iung mŭk drăm unh hnam gơ nơm đơ̆ng jên vei lăng bri âu.”

- Lei a, bơ nê kơ ih hơ!

Lan hăm Dơ̆ng: Tơ blơ̆