VOV4.Bahnar – Lơ\m sơnăm 2016, tơ\ Tây Nguyên, ‘ngoăih 2 tơdrong pơgơ\r t^h ‘no\h atu\m hăm rim tơring lơ\m te\h đak pơgơ\r Pơm le#h Hop ako\m Đảng rim tơring păng Pôk rơ\ih Jơnu\m ve\i lăng kon pơlei rim tơring, Tây Nguyên đe\i lơ tơdrong, tơdrong kăl hlo\h kơ d^h kơ Tây Nguyên. Tơ\ ala au, nhôn tơbăt dơ\ng m^nh [ar tơdrong kăl kơ tơring Tây Nguyên lơ\m sơnăm au ki, m^nh sơnăm [e\ng [ang tơdrong long mă le\i je\i đe\i io\k jơne\i lơ tơdrong, pơ jing hơyak g^t kăl ăn ato\k tơ iung kơtang mu\k drăm tơpôl lơ\m dôm sơnăm đơ\ng ro\ng.

Sơnăm 2016, mă đơ\ng tơ [ơ\p lơ tơdrong tơnap tap kơ yuơ to\ ‘mi kial pơra\m, rim dêh char Tây Nguyên oe\i io\k đe\i jơne\i găh mu\k drăm – tơpôl, ve\i lăng sơđơ\ng sơlam te\h đak kơ jăp. Mă kăl ‘no\h ako\p tơmam drăm sơnăm 2016 kơ 5 dêh char io\k đe\i 151.000 ti hlak jên, to\k hlo\h 7% pơtêng hăm sơnăm 2015. Jang sa io\k đe\i jo# măt bơngai vă je# 40 tr^u hlak jên. Rim dêh char hlôi tơmơ\t jang hơdoi hăm rim kon jên jang vă tơ iung pơ jing tơring tơrang ‘nao. U|nh hnam dơnu\h lơ\m tơring hơnơ\ng tơ jur pă 15%.

Tơdrong hơmet hơto\k kơtang găh kơjă kơ minh [ar tơmam choh jang tơm, jing tơdrong hơ iă kăp g^t hăm kon pơlei păng dôm anih jang te\ch răt tơmam tơ\ Tây Nguyên, [ơ\t pơđ^ cà phê păng kơxu adoi đei kơjă to\k kăp. Kơjă cà phê lơ\m dôm năr je# đ^ xơnăm 2016 đei truh 44 triu hlj minh 1 tấn, oei kơjă kơtăk kơxu kro hlôi pai noh 47 triu hlak jên 1 tấn. Rim bơngai jang tơblang găh tơring te\ch pơdro xơkơ\t, anih jang kơxu oei hơyak ăh jăl jơnap ‘nao. Kơxu to\k kơjă tro\ ăh ‘măng je# kơhre\ng ha kơxu tơ\ Tây Nguyên yak ăh khei kôih io\k kơtăk, pơih trong hơ iă tih tên vă dômd êh char dru\t kơtang hơto\k mu\k drăm.

Sơnăm au ki, dêh char Lâm Đồng đe\i Trung ương pơ jao trong jang kăl păng tơle\ch m^nh trong jang kơ d^h vă ato\k tơ iung pơley tơm Đà Lạt păng tơring tơ je#. Kiơ\ kơ ‘no\h, dêh char Lâm Đồng gơ\h hơvơ\h bơngai jang tơbăt, bơngai joăt jang hơge\i lơ\m te\h đak păng te\h đak đe ch^h pơ pro\ trong vă jang an^h bơ\ jang kăl păng krao hơvơn tơmơ\t jên jang lơ\m rim tơring kơdrơ\m ve# tinh, tơgoăt trong nơnăm hăm Đà Lạt kiơ\ trong pơ pro\ atu\m kơ pơley tơm Đà Lạt păng tơring tơ je# tru\h sơnăm 2030, lăng tru\h sơnăm 2050. Rim bơngai tơmơ\t jên jang hoe\i kla jên mơng te\h hăm rim tơdrong vă jang tơ iung pơ jing an^h tơmang pơ hiơ\ tơm kơ pơle\i tơm Đà Lạt; Ư|h kơ ăn thue# răt tơmơ\t tơmam drăm, kmăi kmo\k jang đơ\ng te\h đak vă jang ‘nhot, pơkao kiơ\ kmăi kmo\k hơge\i. Trong jang kăl au gô tơgu\m dêh char Lâm Đồng iung jang kơtang hlo\h dơ\ng lơ\m jang kiơ\ 2 tơdrong jang pran kăl ‘no\h tơmang pơ hiơ\ păng cho\h jang sa hăm kmăi kmo\k hơge\i, ato\k kơtang hơvơn tơmơ\t jên jang, ato\k tơ iung te\nh koăng păng kơ jăp ‘lơ\ng lơ\m sơnăm kơnh.

Atu\m hăm tơdrong hơ iă, Tây Nguyên duh oei tơjră hăm dôm tơdrong tơnap tap, mă blu\ng đei jo# hơlen noh tơre\k tih tên đơ\ng hơyuh to# ‘mi tơplih pơrăm tơdrong choh jang. Lơ\m xơnăm 2016, dôm dêh char  Tây Nguyên dar deh chiu pu\ to# pơđang pơrăm, ‘mi lơ, đak hơbông. Lơ\m dôm khei blu\ng xơnăm, to# phang kơtang hloh lơ\m dôm j^t xơnăm kơ âu, pơrăm hăm dôm dêh char truh dôm j^t tih hlak jên. Ăh je# đ^ xơnăm, ‘mi đunh năr păng đak hơbông pơrăm kơ hre\ng ha ‘nhot pơtăm, [a, [um [lang... Hlăm hloh noh, lơ\m kơxo# tơmam [ơm đak la#p, đei hloi hơgăt tiu xă. Vă tơjră hăm hơyuh to# ‘mi tơplih, rim dêh char Tây Nguyên oei chih ako\m tơdrong jang hơmet choh jang xa, tro\ [lep hăm tơring po. Lơ\m noh tơre\k hloi găh pơkăp; hơdre\ch ‘long pơtăm, trong jang hơto\k tơ iung ‘nao rơgei dang ei.

Tơdrong yông kon pơle\i găh ‘ngoăih pơ pro\ jang, ve\i lăng te\h păng ato\k tơ iung bri tơ\ Tây Nguyên, sơnăm ayơ je\i tơle\ch kiơ\ tơdrong t^h, mă le\i tim mă lai yơ đe\i jing tơdrong g^t kăl găh sơđơ\ng tơpôl nhen sơnăm 2016. Mă hơdăh rim ‘măng iung tơdru\t pơm lôch răm hăm khu\l ve\i lăng bri tơ\ dêh char Lâm Đồng; tơdrong tơgar d^h băl te\h [ar păh an^h mơdro sa tơm hăm kon pơley tơ\ dêh char Dak Nông pơm ăn 19 ‘nu bơngai lôch păng rơka; atu\m hăm lơ ‘măng tơdru\t khu\l ve\i lăng bri lơ\m rim dêh char tơring Tây Nguyên. Rim an^h bơ\ jang găh au hlôi tơchơ\t rôp phak lơ bơngai pơm glăi, lơ\m au đe\i Kơdră che\p pơgơ\r m^nh an^h mơdro sa vă pơm hơdăh tơdrong pơm glăi. Vă hơmet pơ ‘lơ\ng tơdrong tơgar d^h băl to\k bo\k đe\i, rim dêh char to\k bo\k tơle\ch rim trong jang hơdăh, lơ\m au đe\i tơdrong io\k tơ v^h rim tơdrong vă jang pơ jao te\h bri jang ư\h kơ ‘lơ\ng; pơgơ\r pơ jing pơley hle, tơring hle vă sơđơ\ng tơdrong oe\i sa jang sa ăn kon pơley ato\k bơ\ jang ‘lơ\ng lơ\m ve\i lăng groi te\h…

Xơnăm 2016 duh jing xơnăm mă dôm dêh char Tây Nguyên athei ako\m jơhngơ\m tơjră hăm pơlo\ to# le\ch [re [ronh, j^  Zika.  Lơ\m kơxo# âu, pơlo\ to# le\ch [re [ronh đei [ôh đơ\ng blu\ng xơnăm, lang xă hli hlơt đơ\ng dôm khei tong ane# xơnăm. Pơđ^ Gia Lai, Lâm Đồng, Đak Lak, Kon Tum, adoi đei bơngai lôch yuơ đơ\ng pơlo\ le\ch [re [ronh. Đơ\ng ro\ng adrin jang đơ\ng dôm dêh char hăm tơdrong tơgu\m đơ\ng Trung ương, pơlo\ le\ch [re [ronh hlôi tơjur kơtang lơ\m dôm khei je# đ^ xơnăm. Mă lei, pơlo\ đei tơm yuơ xơme\ch [re [rnh kăp, noh tơdrong pơgăn j^ gơnơm lơ lơ\m tơdrong hlôh vao đơ\ng rim unh hnam. Anih jang y tế xơkơ\t, rim unh hnam athei pơ nguaih cham char, pơlôch klanh, xơme\ch [re [ronh, noh mă ke\ tang găn dôm tơdrong j^ mă xơme\ch tơpoh.

Tơblơ\ nơ\r: Amazư\t – Lan