VOV4.Bahnar - Tam mă lai yơ kơso# tơ ‘ngla bri tơ\ tơring Tây Nguyên lơ nhen dang ei: 55 anih jang găh bri kơ Teh đak, kơ hre\ng anih jang mu\k drăm tơ ‘ngla pơm tơm păng anih jang mu\k drăm kiơ\ cổ phần, lơ Anih vei lăng kon pơlei xăh, khul unh hnam păng dôm j^t rơbâu unh hnam kon pơlei. Tơ ‘ngla bri lơ, hơgăt bri đei vei lăng to\ xe\t hloh, mă lei tơdrong vei lăng bri adoi oei tơjruh. Rim tơ ‘ngla bri âu jing anih tơm kơ tơdrong ôn tơtông tơdrong mă bri [ơm phă pơrăm hăm dôm kơso# chih tơroi ưh kơ tơpăt pơm ăn trong pơkăp jang găh bri ưh đei jơnei nhen pơkăp.

Dôm hlak bri hơngo hloh 10 xơnăm [ơm đe ot ke\t keng, hnam pơk noh uh un ‘nhe\t hon [enh, noh jing tơplih adro# mă [ôh hơdăh kơ Anih rong ‘me păng vei lăng hơ ioh hơven hơvo Thiên Phước, xăh Tân Thành, apu\ng Đức Trọng (Lâm Đồng), đơ\ng ro\ng 12 xơnăm Anih vei lăng kon pơlei dêh char Lâm Đồng pơjao bri ăn anih jang âu pơgơ\r jang. 107ha tôm noh bri ăh khei năr pơjao vă pơm kiơ\ pơkăp PƠjing pơgar rong, pơtăm bri păng rong ‘me đe hơ ioh hơven hơvo, dang ei oei pă hloh 60 ha đe\ch. Cho\ng mă, kơso# răm ưh đei anih jang Thiên Phước chih tơmơ\t lơ\m tơbang pơtruh ăn Anih jang Vei hơlen bri Đức Trọng. Tơdrong tơm noh yuơ anih jang âu duh ưh đei hơlen vei bri. Bơngai jang adro# pơm jang tơ\ anih bri âu ưh đei xơnong hơlen păng chih tơroi: “Inh truh jang tơ\ âu noh vei hnam lơ\m dôm năr, tơdrong jang thoi noh đe\ch. Tơdrong mă âu iem năm bơ\ jang hăm dôm anih jang kơpal, oei kơdih inh noh jang chă vei hnam noh ưh đei tơre\k kiơ păng ưh kơ băt kiơ ôh”.

Rim tơ ‘ngla bri tơ\ 750 tơdrong jang mă dôm dêh char Tây Nguyên ăn thuê, noh hu\i kơ đei tơroi găh tơdrong răm, pơm ăn kơso# tơmau ưh đei tơpă đei răk vei đơ\ng xơnăm mă âu truh xơnăm mă nai. {ok Nguyễn Như Hoàng, Kơdră Anih jang Vei hơlen bri apu\ng Ea Súp, anih ako\m lơ tơdrong jang ăn thuê bri hloh tơ\ dêh char Đăk Lăk ăn tơbăt: Ưh adro# tơjruh găh pơm jang, rim anih jang mu\k drăm oei tơjruh găh tơdrong vei hơlen dơ\ng:“Tơdrong đei [ôh tôm noh ưh đei pơm kiơ hloi, bri [ơm phă pơđ^. K^ ăn đe xư năm jang tơ\ âu, đe xư ưh kơ pơm kiơ\, prơih le# tơ\ noh, bri [ơm phă pơrăm, kon pơlei tơgar teh, dang ei xơnong jang mă âu noh tơpu\ kơ bu, bu jang tơdrong âu. Inh [ôh hơdăh, pơđ^ apu\ng duh [ôh jang ưh đei yua mă kơlih kiơ le# hơnơ\gn thoi noh.”

Atu\m hăm tơdrong tơjruh găh hlôh vao lơ\m pơm jang, ưh đei tơnap đơ\ng tơ ‘ngla bri, tơpă ăn [ôh, jơnu\m pơgơ\r tơring dôm jăl đei tơre\k kơjăp truh tơdrong tơroi tơbăt găh bri hơnơ\ng pha hăm tơdrong tơpă. Bri tơm tơ\ xăh Sró, apu\ng  Kông Chro, dêh char Gia Lai [ơm phă pơrăm hlăm, lơ ‘long tơ\r tih [ơm ot koh, găh tơm noh đei anih vei hơlen bri xăh chă hơlen chrek gru đơ\ng je# đ^ xơnăm 2019, mă lei lơ\m chih tơroi đơ\ng Anih vei lăng kon pơlei xăh Sró noh ưh đei [ôh rim kơso# răm yơ ôh. ‘Nao âu, đơ\ng ro\ng kơ tơroi ‘măng mă 3 găh phă bri tơ\ minh anih nai lơ\m tơring Sró, [ok  Huỳnh Ngọc Ẩn, Pho\ Kơdră Anih vei lăng kon pơlei apu\ng pơtơm xơkơ\t đei lơ\m tơdrong jang vei hơlen kơ apu\ng: “Đei lơ tơdrong hop ako\m, lơ tơdrong pơm jang vă hơto\k tenh tơdrong chă hơlen [ôh. Mă lei yuơ lơ tơdrong noh nhôn duh athei oei gô. Tơdrong xo tam mă đei hơmet, tơdrong ‘nao hlôi [ôh kơtă ăh anih răm xo noh hơdăh hlôi đei tơdrong hăm khul jang vei lăng bri. Nhôn gô hơlen tơdrong mă âu.”

Anih jang mu\k drăm đei pơjao bri jang ưh đei tơnăp xơnong jang po găh vei lăng păng tơroi tơdrong răm, jơnu\m pơgơ\r tơring pơhơi hăm tơdrong mă bri [ơm pơrăm, noh jing tơdrong tơm pơm đei kơso# chih tơmau hoh hoi oei đei lơ\m lơ xơnăm kơ âu. Adro# truh ăh kơso# răm ako\m đei lơ hloh tơdrong, pơtơ\ng ang bang noh tôm tơdrong hlôi hloh. Mă lei kơyuơ gru grua đơ\ng tơdrong phă bri pă đei oei, noh dôm dêh char đei lơ trong vă pơjăng. Nhen tơ\ Đăk Lăk, adro# truh ‘măng Hop ako\m “Hơto\k tơdrong jang vei lăng bri, pơklaih tơnap tap, hơto\k pơm jang găh bri kơ dôm dêh char Tây Nguyên”, khei 6 âu ki, Anih vei lăng kon pơlei dêh char Đăk Lăk pơtơm tơroi găh kơso# 7 rơbâu ha bri hon kơdih tơ\ 3 apu\ng găh hle\ch kơ dêh char hlôi hiong lơ\m 3 xơnăm. {ok Y Giang Gry Niê Knơng, Pho\ Kơdră Anih vei lăng kon pơlei dêh char akhan, tơdrong tơm noh yuơ đơ\ng cham char ‘mi kial: “Tơdrong tơm yuơ đơ\ng ‘mi kial kơso# 12 xơnăm 2017, kiơ\ chih ako\m noh hơgăt bri tơjur kơtang. Mă kăl noh dôm apu\ng nhen M’Drăk, Ea Kar, Krông Bông noh răm hloh 7.000 ha, đei pơhlom 68%, ako\p hơgăt bri hon kơdih tơjur lơ\m tơring kơ dêh char Đăk Lăk”.

Khei năr tơje# âu hloh, lơ\m ‘măng hop ako\m mă 10, Kuôk ho#i jăl 14 ăn [ôh, tơdrong yua kơso# tơmau hoh hoi, tơbang pơpơm ăn tơdrong tơjur kơtang găh bri oei [ôh ăh jăl trung ương hloi. Tơbang tơ\ anăp Kuôk ho#i, {o# trưởng Anih tơm Choh jang xa – Hơto\k tơring pơxe\l Nguyễn Xuân Cường xơkơ\t, bri hon kơdih hlôi to\k hloh 1 triu ha lơ\m 30 xơnăm kơ âu; ‘long bri jơk truh 46%. Jăh vă akhan, {o# trưởng Anih tơm Choh jang xa păng Hơto\k tơring pơxe\l hlôi hiơt lơ\m ‘măng Hop ako\m “Hơto\k tơdrong jang vei lăng bri, pơklaih tơnap tap, hơto\k jang găh bri kơ dôm dêh char Tây Nguyên”,  tơpă đei [ôh Tây Nguyên hiong hloh 1 triu ha bri hon kơdih lơ\m 30 xơnăm kơ âu hlôi đei kơdih po [o# trưởng păng khul kơpal kơ dôm dêh char xơkơ\t, vă [ôh dôm kơso# chih tơbang jing dôm kơso# tơmau hơpo đe\ch.

Lan chih păng rapor

Bài 1: http://vov4.vov.vn/Bana/chuyen-muc/bri-tay-nguyen-lom-pokap-athei-jing-mah-c1376-348516.aspx