VOV4.Bahnar -  Lơ̆m chăl hrei au, bơngai drŏ kăn ư̆h khan lăp mĭnh ‘nu bơngai pai gŏ tơm lơ̆m ŭnh hnam mă lei oei vang iung jang lơ̆m tơdrong bơ̆ jang tơpôl. Kơ yuơ lơ lŏh, vă gram ŭnh tơnŭh lơ̆m ŭnh hnam păng tơ iung pơjing ŭnh hnam erĭh sa tơ ƀĕ dang dŏng tơ ƀŏng dang dan, đe sư kăl iung jang keh đang ‘lơ̆ng hơ iă dôm tơdrong jang lơ̆m ŭnh hnam păng tơpôl, tơgoăt păng atŏk tơ iung tơbăt dĭh băl rim bơngai lơ̆m ŭnh hnam.

Rup ŭnh ham mŏ Dương Thị Thu Hiền

Jĭ kơdră chĕp pơgơ̆r mĭnh Hơnĭh tơm pơtho pơhrăm tơdrong erĭh sa ăn hơ iŏh, tơ̆ pơlei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Dak Lăk, mă lei tơdrong jang kơ mŏ Dương Thị Thu Hiền ư̆h khan lăp hơdrô̆ jang vơvĕr lơ̆m pơlei tơm mă lei oei jơ̆p lơ̆m dêh char Dak Lăk, đei ‘măng đei rim tơdrong jang tơ̆ lơ dêh char, pơlei tơm lơ̆m tĕh đak bơ̆n hloi. Pơ đĭ klo akăn hơnơ̆ng năm bơ̆ jang tơ̆ atăih đunh năr, kơna lơ̆m ŭnh hnam jei đei lơ tơdrong au to. Mŏ Dương Thị Thu Hiền tơroi, vă jang ‘lơ̆ng pơ đĭ tơdrong bơ̆ jang păng lơ̆m ŭnh hnam, klo akăn jei atŏk kơtang tơdrong hlô̆h vao, ‘mêm kơ eng dĭh băl păng tơbăt dĭh băl.“Tơdrong bơngai drŏ nglo hlô̆h vao hơnăp jang kơ bơngai drŏ kăn, băt ‘mêm mơnat păng vang jang tơgŭm dôm tơdrong jang lơ̆m ŭnh hnam ‘nŏh tơdrong kăl hlŏh. Tơdrong lơ̆m ŭnh hnam ‘nŏh tơdrong jang atŭm. Vă băt hơdăh tơdrong ‘nŏh lei bơngai drŏ nglo jei băt hơdăh găh akăn bơ̆n păng bơngai akăn jei băt kơ klo bơ̆n ‘nŏh bơngai lơ liơ vă vang chă tơgŭm djru dĭh băl. Păng vă tơgŭm. ‘mêm mơnat dih băl lei kăl ‘măn lơ jơ pơma tơroi dĭh băl phăl hơlăng ‘mơ̆i mă đei. Hăm trong au kơna kơ dĭh bơ̆n mă vei lăng năng tông ŭnh hnam gei kơ jăp”.

Rup ŭnh hnam mŏ Lưu Thị Thu Hiền

Kiơ̆ đơ̆ng mŏ  Lưu Thị Thu Hiền, mĭnh ‘nu bơngai jang mơdro sa tơ̆ Dak Lăk ‘nŏh akhan vă ŭnh hnam erĭh sa hơnŭk hơnoa, bơngai drŏ kăn mă đơ̆ng pơ joăl lơ tơdrong jang ră mă lei oei tơ ƀô̆h hơdăh jơhngơ̆m đon ‘mêm kơ eng đơ̆ng bơ̆n. Kơ yuơ lơ lŏh, mă đơ̆ng chĕp pơgơ̆r 2 kŏng ty, mă lei, tŏ sĕt hlŏh ‘nŏh jĭ lơ̆m mĭnh giĕng ƀar pêng ‘măng mŏ chă pai por ‘nhot ăn klo, kon hơ ‘lơ̆p sŏng sa. Rim năr, ŭnh hnam sŏng sa hơdoi tơ̆ kơ ‘năr dơ̆ng; trŭh năr tơdrau năr tơpơ̆h vang sa pơgê, pơma dơnŭh dĭh băl; đei tơdrong yă kiơ ‘nŏh tơroi dĭh băl rơhăo ... ‘nŏh dôm tơdrong tơgŭm ăn ŭnh hnam erĭh sa hơnŭk hơnoa kơ jăp.“Klo ĭnh oei hơnơ̆ng khan kơ ĭnh akhan “Tơpang ti pơgang hưch” vă dui ba pơ đĭ klo păng kon hơ ‘lơ̆p vang iung jang dôm tơdrong jang lơ̆m hnam hăm ĭnh. Mă tơpă yan au, ba jei chă tơchăr đơ̆ng đunh pơm lơ liơ vă kơ klo păng kon hơ ‘lơ̆p erĭh sa hiôk chơt dôm tơdrong mă ba pơjing ăn, ‘nŏh vei lăng ŭnh hnam kơ jăp, vang sŏng sa hơdoi lơ̆m ŭnh hnam păng ba oei hơnơ̆ng vei kơ jăp tơdrong joăt joe sŏng por 3 ‘măng hăm ŭnh hnam”.

Kiơ̆ đơ̆ng Tiến sĩ tâm lý học Lý Thị Mai – Kơdră chĕp pơgơ̆r Công ty tâm lý học ứng dụng pơlei tơm Hồ Chí Minh, lơ̆m tơdrong erĭh sa chăl hle, bơngai drŏ kăn roi năr roi tơ ƀô̆h hơdăh hơnăp jang păng sơkơ̆t hơdăh hơnĭh dơ̆ng kơ bơ̆n lơ̆m lơ tơdrong kơ tơdrong erĭh sa tơpôl. Mă lei, mă lei dôm tơdrong lơ̆m ŭnh hnam ‘nŏh hơnăp jang kơ đe sư jei tôch kơtang mơ̆n. Bơngai drŏ kăn ‘nŏh, bơngai chĕp gŏ tơm, jing bơngai “gram ŭnh” vă pơjing ăn ŭnh hnam erĭh sa hơnŭk hơnoa, erĭh sa tơ ƀĕ dang dŏng tơ ƀŏng dang dan. ‘Nau jing tơdrong jang mă đe sư kăl jang. Tơ̆ ŭnh hnam ayơ jei lei lăi, vă jang keh đang tơdrong jang lơ̆m ŭnh hnam păng tơdrong bơ̆ jang, bơngai drŏ kăn kơrĭn đĭ ai ‘mơ̆i mă đei. Adoi, đe sư kăl hơmet pơ ‘lơ̆ng 2 tơdrong jang au hloi. Vă jang keh đang tơdrong au, mă blŭng bơngai drŏ kăn kăl đei hŏk jrŭ păng hlô̆h vao lơ̆m pơma sa, oei sa au to.“Bơ̆n kăl đei mĭnh tơdrong rơdu, bơ̆n jang tơ̆ hơnĭh bơ̆ jang ‘nŏh đei bôl boăl, đei kơdră kơpal, đei hloi bơngai hơla kơ bơ̆n vang jang hơdoi hăm bơ̆n. ‘Nau jei mĭnh khŭl mă bơ̆n kăl đei nơ̆r ƀơ̆r pơma dơnŭh hơ iă vă đe sư vang tơgum djru dôm tơdrong jang lơ̆m tơdrong tơpôl. Găh ŭnh hnam, vă đei tơdrong erĭh sa hiôk chơt lei bơ̆n ư̆h kơ kĕ jang keh đang hơdrô̆ bơ̆n đĕch ôh, mă lei kăl vang iung jang hơdoi đơ̆ng klo, kon hơ ‘lơ̆p, đei ‘măng pơ đĭ rim bơngai lơ̆m ŭnh hnam hloi, vei kơ jăp tơdrong vei lăng năng tông dĭh băl ‘lơ̆ng hơ iă lơ̆m ŭnh hnam”.

Ư̆h khan lăp tơ ‘mrŭn lơ̆m tơnŭh ŭnh pai por ‘nhot, bơngai drŏ kăl chăl hle hlôi yak mơ̆t lơ̆m tơpôl, yak hlŏh tơdrong găn ga vă sơkơ̆t hơdăh hơnĭh dơ̆ng kơ bơ̆n. Vă pơjing rơvơn ăn drŏ kăn jang đĭ jơhngơ̆m kơ dĭh pơ đĭ lơ̆m atŏk tơ iung tơdrong jang păng tơ iung pơjing ŭnh hnam erĭh sa hơnŭk hơnoa, kăl đei tơdrong vang tơgŭm djru, ‘mêm kơ eng đơ̆ng ŭnh hnam. Ăp lơ lŏh bơngai drŏ kăn mă jang keh đang tơdrong jang lơ̆m ŭnh ham, adoi jang keh đang tơdrong jang lơ̆m tơpôl dơ̆ng.

Bơngai chĭh: H’Xĭu

Tơblơ̆ nơ̆r: Amazưt