VOV4.Bahnar - Tơ̆ Dak Lăk tơdrong jang kơ rim khŭl găh drŏ nglo drŏ kăn, hơtŏ dĭh băl drŏ nglo drŏ kăn hlôi tơgop tơplĭh jơhngơ̆m đon hlô̆h vao păng iung jang đơ̆ng lơ bơngai găh tơdrong hơtŏ hơnơ̆ng drŏ nglo drŏ kăn lơ̆m tơring. Mĭnh lơ̆m rim trong jang hơnhăk đei jơnei hơ iă ‘nŏh khŭl jang “Drŏ nglo pơm jŭk yŭk trong hơlau lơ̆m tang găn hil hơrĕh tĕh dong lơ̆m ŭnh hnam” tơ̆ tơring Ea Kao, pơlei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Dak Lăk.

Nhen lơ bơngai drŏ nglo lơ̆m pơlei, ‘nhŏng Y Kô B.Krông oei tơ̆ pơlei Ea Bông, tơring Ea Kao, pơlei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Dak Lăk, đơ̆ng rŏng dôm kơ sơ̆ brŏk đơ̆ng mir hmă hmă chă pơgau dĭh băl et tơdrô, mư̆h đei hơlăk tơdrô lơ̆m akau, brŏk tơ̆ hnam hơnơ̆ng chă hơvĕng hăm kon akăn. Pơm ăn tơdrong eriưh sa lơ̆m ŭnh hnam hơnơ̆ng chhŭr nuih. Akăn ‘nhŏng hơnơ̆ng tơtăm tăr văr. Băt tơdrong au, khŭl jang “Bơngai drŏ nglo pơm jŭk yŭk trong hơlau lơ̆m tang găn hil hơrĕh tĕh dong lơ̆m ŭnh hnam” tơring Ea Kao hlôi năm tơ̆ hnam chă pơma dơnŭh, pơtho khan. ‘Măng blŭng jei tơnap mă tơplĭh jơhngơ̆m đon, mă lei hơnơ̆ng chă tơ ƀơ̆p, pơtho khan, đơ̆ng mă bơngai đei khŭl pơtho trŭh dang ei ‘nŏng Y Kô hlôi jing bơngai jang lơ̆m khŭl vang iung jang tôch tơnăp. ‘Nhŏng Y Kô tơbăt: “Sơ̆ tim mă mơ̆t lơ̆m khŭl ĭnh hơnơ̆ng chă et tơdrô hơlăk, mư̆h brŏk tơ̆ hnam ‘nŏh hơ vĕng hăm kon akăn. Dang ei mơ̆t lơ̆m khŭl au ba jei hui đơ̆h chă et tơdrô păng pă đei chă hơvĕng kon akăn bơih. Dang ei vang mơ̆t lơ̆m khŭl tang găn hil hơrĕh tĕh dong ŭnh hnam ba jei băt hơdăh lơ̆m tơdrong vei lăng năng tông kon akăn ‘lơ̆ng hơ iă, vang chă pơvĭh dôm tơdrong lơ̆m ŭnh hnam, oei sa ‘lơ̆ng hơ iă hlŏh ƀiơ̆ kơ sơ̆”.

Găh mŏ H Bat Niê, Thôn trơng pơlei Ea Bông, tơring Ea Kao, pơlei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Dak Lăk tơbăt: Jĭ thôn trơng kơna jơ ‘năr mŏ bơ̆ jang tơdrong tơpôl lơ hlŏh pơtêng hăm jang sa, pơvĭh pơvăn lơ̆m ŭnh hnam, kơna đei ‘măng klo jei ư̆h kơ lăp đon; klo akăn jei đei chă pơma dĭh băl kơ yuơ klo tim gan hlô̆h vao tơdrong jang kơ akăn. Đơ̆ng mă vang mơ̆t lơ̆m khŭl “Bơngai drŏ nglo pơm jŭk yŭk trong hơlau lơ̆m tang găn hil hơrĕh tĕh dong lơ̆m ŭnh hnam” hlôi tơgŭm ăn klo mŏ hlôh vao hơdăh tơdrong jang kơ akăn păng găh tơdrong hơtŏ hơnơ̆ng drŏ nglo drŏ kăn. Kơ dĭh ‘nhŏng jei băt chă ĕnh jơhngơ̆m, yom kiơ̆ akăn păng chă pơma sa hăm drŏ kăn ‘lơ̆ng hơ iă hlŏh, mă kăl hăm kon akăn. Lơ̆m ŭnh hnam, ‘nhŏng jei vang chă pơvĭh pơvăn tôm tơdrong lơ̆m ŭnh hnam. Chơt hơ iă hlŏh dơ̆ng ‘nŏh, klo mŏ jei vang chă tơgŭm djru mŏ lơ̆m bơ̆ jang tơpôl:“Đơ̆ng mă vang jang lơ̆m khul inh ƀô̆h tôch hơ iă. Tơdrong lơ̆m ŭnh hnam, klo ĭnh jei vang iung jang. Đơ̆ng dôm tơdrong iĕ ioch nhen tơdrong ĭnh bơ̆ jang găh tơdrong pơlei ư̆h kơ đei jơ vei lăng năng tông, pơvĭh pơvăn lơ̆m ŭnh hnam ‘nŏh klo ăn vang jang rim tơdrong jang lơ̆m unh hnam, pơtho khan ăn kon hơ ‘lơ̆p. Tơdrong chă pai por ‘nhot đunh đunh sư jei chă pơvĭh mơ̆n. Lơ̆m ‘măng bơ̆ jang tang găn jĭ hơbŭh Covid-19 au ki, klo ĭnh jei vang iung jang hăm ba mơ̆n. Vĭh trŭh tơ̆ hnam ‘nŏh klo akăn măr nhi chă pơma dơnŭh, pơhle kon hơ ‘lơ̆p păng dôm tơdrong lơ̆m ŭnh hnam klo akăn măr nhi vang pơvĭh pơvăn mơ̆n”.

Ƀok Phạm Văn Sơn, kơdră chĕp pơgơ̆r Khŭl jang “Bơngai drŏ nglo pơm jŭk yŭk trong hơlau lơ̆m tang găn hil hơrĕh tĕh dong lơ̆m ŭnh hnam” tơring Ea Kao, pơlei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Dak Lăk tơbăt:Khul au đei pơjing lơ̆m năr 28/6/2019, tơdrong pơjing khŭl hlôi pơjing đei jơ ‘năr hop akŏm pơma dơnŭh dil băl lơ̆m pơlei pơla, tơgŭm ăn rim bơngai lơ̆m khul chă pơma dơnŭh dih băl rim tơdrong đei ƀơm trŭh hơtŏ hơnơ̆ng drŏ nglo drŏ kăn păng tơdrong hil hơrĕh tĕh dong drŏ kăn mă bơngai drŏ nglo kăl kơchăng lơ̆m tơdrong erĭh sa; atŏk kơtang jơhngơ̆m đon hlô̆h vao ăn bơngai drŏ nglo lơ̆m tơdrong vei kơ jăp vei lăng năng tông ŭnh hnam erĭh sa tơ ƀĕ dang dŏng tơ ƀŏng dang dan păng chă tơlang dĭh băl dôm tơdrong tơdrong ư̆h kơ lăp đon dĭh băl hăm ƀơ̆r đon, ư̆h khan hăm jơ̆ng ti chă rơvĕh rơvĕnh ôh. Rim bơngai lơ̆m khŭl hlôi jing dôm “bơngai kơdranh tơlang”, “dôm bơngai jang pơrô̆ pơrôp” jang tơnăp lơ̆m pơm tơplĭh jơhngơ̆m đon, lăng trŭh tŭk hŭt tơdrong hil hơrĕh tĕh dong hăm bơngai drŏ kăn păng hơ iŏh drŏ kăn.“Đơ̆ng mă khŭl au đei pơjing, nhôn chă pơtho khan tơ ƀô̆h tơbăt dôm bơngai lơ̆m khŭl jang ‘lơ̆ng vă tơlĕch jang kiơ̆ rim pơlei vang tang găn hil hơrĕh tĕh dong lơ̆m ŭnh hnam, lơ̆m rim ‘măng hop akŏm kơ khŭl drŏ kăn nhôn jei vang jang hơdoi vă pơtho tơbăt găh tang găn hil hơrĕh tĕh dong lơ̆m ŭnh hnam ‘moi kiơ̆ rup, hla bơar chĭh tơbăt pơ klep tơ̆ tơring păng 14 pơlei. Đĭ đăng pơlei pơla nhôn jei vei kơ jăp kơsô̆ điên thoăi Khŭl drŏ kăn  păng kơsô̆ điên thoăi Kơdră khŭl vă mư̆h đei tơdrong kiơ ‘nŏh đe pơmai ŏh chă krao tơbăt ăn kơ nhôn đei trong jang tơlang ăn”

Tơdrong jang khŭl “Bơngai drŏ nglo pơm jŭk yŭk trong hơlau lơ̆m tang găn hil hơrĕh tĕh dong lơ̆m ŭnh hnam” kơ Khŭl drŏ kăn tơring Ea Kao, pơlei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Dak Lăk ư̆h khan lăp pơm tơplĭh jơhngơ̆m đon tơchĕng găh tơdrong hơtŏ hơnơ̆ng drŏ nglo drŏ kăn, mă lei bơngai drŏ nglo đei jing dôm bơngai gơnang kơ jăp ăn đe drŏ kăn păng hơ iŏh. Đơ̆ng nŏh tơ iung pơjing minh tơpôl hơtŏ hơnơ̆ng, ư̆h kơ đei tơdrong hil hơrĕh tĕh dong lơ̆m ŭnh hnam, tơgop pơjing đei tơdrong oei sa tơ ƀĕ dang dŏng tơ ƀŏng dang dan, tơgŭm ăn bơngai drŏ kăn hơdrin hŏk pơhrăm, atŏk tơ iung gơ̆h hơgei.

Kâu lak ƀô̆ “ Drŏ nglo pơm hơ drol lơ̆m tang găn teh dong băl lơ̆m ŭnh hnam” xăh Ea Kao, pơ lei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Dak Lak hlôi tơ gop pơm tơ jur tơ drong teh dong băl lơ̆m ŭnh hnam, hơ met pơ ‘lơ̆ng tơ drong ‘mêm băl đơ̆ng klo kăn - ƀă kon, đơ̆ng noh hơ tŏk ‘lơ̆ng tơ drong sơ đơ̆ng păng hơ tŏk tơ iung đơ̆ng rim ŭnh hnam. Vă băt rơ đăh hloh tơ drong hlôh vao tơ roi tơ băt, krao hơ vơn, iung jang hŭt lê̆ teh dong băl lơ̆m ŭnh hnam, tơ gŭm tơ drong hơ tŏ hơ nơ̆ng drŏ nglo drŏ kăn tơ̆ tơ ring, bơ ngai chih kơ tơ̆ng ang ăn Rađiô nơ̆r pơ ma Việt Nam đei jơ apĭnh yă Trịnh Thị Tuyết, Kơ dră Khŭl vei lăng drŏ kăn xăh Ea Kao, pơ lei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Dak Lak.

            -Yă ăi, hăm tơ ring đei lơ ‘noh jĭ bơ ngai kon kông kơ tă anih arih sa, kiơ̆ tơ drong joăt ‘noh bơ ngai drŏ kăn jĭ bơ ngai pơm tơ ‘ngla lơ̆m ŭnh hnam, mưh lei tơ drong teh dong băl lơ̆m hnam đa đei ƀôh thoi yơ? 

- Lơ̆m kon pơ lei kon kông kơ tă anih, đe sư kiơ̆ drŏ kăn pơm tơm lơ̆m ŭnh hnam ‘noh rim tơ drong tơ chơ̆t ‘noh đơ̆ng drŏ kăn ngăl. Mă lei, tơ pă yan âu 1 păh ‘noh ưh kơ sĭ thoi noh ôh, đe drŏ nglo đa akŏm băl et tơ drô hơ lăk, đơ̆ng rŏng dôm ‘măng brŏk đơ̆ng jang ‘noh đa pơ gơ̆r et sa đang kơ ‘noh brŏk tơ̆ hnam chă tơ drong hăm kon hơ kăn. Đei ƀôh đơ̆ng dôm tơ drong ‘noh, nhôn krao hơ vơn lơ ŭnh hnam ‘noh bơ ngai kon kông mơ̆t hŏk hôp tơ̆ kâu lăk ƀô̆ âu. Yua kơ hăm xăh Ea Kao đei 7 pơ lei ‘noh bơ ngai kon kông kơ tă anih. Nhôn ‘meh vă ‘noh jĭ dôm bơ ngai vă tơ roi tơ băt ‘lơ̆ng tơ drong ‘lơ̆ng tơ drong hơ tŏ hơ nơ̆ng drŏ nglo drŏ kăn păng tang găn teh dong băl lơ̆m ŭnh hnam tơ̆ rim pơ lei pơ la păng mă loi ‘noh jĭ tơ̆ dôm pơ lei kon kông.

            -Đơ̆ng rŏng 2 sơ năm pơ gơ̆r tơ drong jang kâu lak ƀô̆ “ Drŏ nglo pơm hơ drol lơ̆m tang găn teh dong băl lơ̆m ŭnh hnam” kơ xăh hlôi pơm đei tơ drong tơ plih thoi yơ lơ̆m hlôh vao păng bơ̆ jang đơ̆ng drŏ nglo tơ̆ tơ ring hă yă?

- Tơ dăh vă kơ pă đei hloh ưh tăm kĕ, yua kơ ‘nâu jĭ 1 tơ drong jang đunh đai, mă lei nhôn lăng ƀôh tơ drong tơ plih lơ̆m hlôh vao đơ̆ng bơ ngai drŏ nglo iŏk đei tôch kơ tih. Đei dôm tơ drong tơ plih ‘lơ̆ng ‘noh jĭ đe sư hlôi băt hăm hơ kăn vă khan ‘noh jĭ tơ drong teh dong băl hlôi tơ jur lơ păng mă loi ‘noh lê̆ kơ hơ năn vang jang rim tơ drong jang tơ pôl ‘noh pă đei tơ drong pơ găn ưh kơ ăn đơ̆ng bơ ngai klo, ‘noh ‘nâu jĭ 1 tơ drong tơ plih. Mă 2 dơ̆ng, tơ drong jang ŭnh hnam bơ ngai klo tă kơ vang tơ gŭm hăm hơ kăn ngăl. Pơ tih gia nhen tơ drong jang chŭn mir ‘noh ưh pă gơh pơ ma bơ̆ih mă lei ƀrŏk tơ̆ hnam ‘noh vang tơ gŭm tơ drong jang lơ̆m hnam hăm hơ kăn, đe sư adoi jang đĭ ‘noh jĭ 1 lơ̆m dôm tơ drong tơ plih tôch kơ pran, mă loi ‘noh jĭ tơ drong teh dong băl lơ̆m ŭnh hnam tơ jur hloi.

            -Mưh lei ăn ƀôh ŭnh hnam ưh kơ teh dong băl gô jing tơ drong ‘lơ̆ng pơm ăn hơ tŏ hơ nơ̆ng drŏ nglo kăm, lei tơ̆ hơ năp kơnh Khŭl vei lăng drŏ kăn xăh Ea Kao gô hơ nơ̆ng pơ̆ih să tơ drong jang âu thoi yơ vă tơ gop pơ jing ŭnh hnam ưh kơ teh dong băl, pơm tơ drong ‘lơ̆ng hơ tŏ hơ nơ̆ng drŏ nglo drŏ kăn hă yă?

-Hăm Khŭl drŏ kăn nhôn ‘noh pă jor lơ̆m 1 khei ‘năr hrôih hloh, nhôn gô hơ nơ̆ng pơ̆ih să tơ drong jang ‘nâu. Yua kơ tơ drong ‘lơ̆ng păng hơ năp jang đơ̆ng kâu lak ƀô̆ âu sư ‘lơ̆ng tơ pă hăm tơ drong arih sa. Mă mônh sư tơ jur hê̆ tơ drong teh dong băl lơ̆m ŭnh hnam, mă 2 dơ̆ng ‘noh pơ klăih ăn drŏ kăn đơ̆ng dôm tơ drong pơ găn ư̆h kơ ăn đơ̆ng drŏ nglo, đơ̆ng bơ ngai klo nhen hơ dro sơ̆, gơh vang jang hiôk hian tơ drong jang tơ pôl. Đang kơ ‘noh drŏ nglo kŭm pơm tơ drong hiôk vă kơ kon hơ kăn vang jang rim tơ drong jang jŏh ayŏ, tơ plŏng kơ dâu, tơ drong jang tơ pôl, vang tơ gŭm tơ drong jang hăm ŭnh hnam, tơ drong ‘noh jĭ tơ drong mă hơ năp jang đơ̆ng kâu lak ƀô̆ hlôi jang đei. Tơ̆ hơ năp kơnh ‘noh nhôn pơ̆ih să tơ drong jang ‘nâu vă krao hơ vơn lơ bơ ngai thoi noh pă jor tơ drong teh dong lơ̆m ŭnh hnam gô tơ jur păng mă loi ‘noh tơ drong ưh kơ hơ tŏ hơ nơ̆ng drŏ nglo drŏ kăn gô ưh pă đei ƀôh.

Ĭ ăh, 1 ‘măng dơ̆ng bơ nê kơ ih yă hơ.

Bơngaoi tơblơ̆: Amazưt - Thuem