VOV4.Bahnar - Lơ sơ năm âu ki, tơ̆ rim pơ lei pơ la kơ dêh char Gia Lai, dôm drŏ kră pơm kră pơ lei, bơ ngai đei đe lui yom hlôi hơ tŏk ‘lơ̆ng hơ năp jang đơ̆ng kơ dih lơ̆m tơ drong krao hơ vơn, tơ roi tơ băt kon pơ lei pơm kiơ̆ rim trong jang đơ̆ng Đảng, tơ drong jang tơ gŭm, khôi luơ̆t đơ̆ng teh đak, hơ tŏk tơ iung mŭk drăm ŭnh hnam, vei kơ jăp tơ drong pơm tơm tơ ring sơ lam.

Drŏ kăn kră pơ lei hơ gei đei lơ bơ ngai băt truh hloh tơ̆ Gia Lai ‘noh jĭ yă Ksor H’lâm (bơ ngai Jarai) oei tơ̆ plei Krong, xăh Ia Mơr, apŭng sơ lam Chư Prông. Rơ neh sơ năm 1945, yak hloh 2 ‘măng tơ blăh vang, đơ̆ng rŏng ‘noh jĭ tơ drong tơ jră ư̆h kơ đei hŏk, tơ jră pơ ngot rơ vĕt hơ nơ̆ng. Pơ dơh hưu, yă Ksor H’lâm brŏk tơ̆ plei Krong, chĕp grat thượng úy đơ̆ng Anih tơm pơ gơ̆r khŭl linh dêh char Gia Lai. Plei Krong rơ̆ih iŏk yă Ksor H’lâm pơm kră pơ lei đơ̆ng sơ năm 1998. Truh dang ei, ư̆h kơ đei bu tơ chĕng athei tơ plih. Kơ dih yă tơ chĕng đei tơ drong ăn tŏk iŏk rơ mo. Rong đei rơ mo, đunh đunh yă song dôm ŭnh hnam dơ nuh hin lơ̆m pơ lei tŏk iŏk 1 hnam 1 pôm. 1 sơ năm vei lăng ‘lơ̆ng ƀơ̆t lăp rơ mo tuh đei kon iĕ dui rơ mo yŏng năm pơ dreo, yă song ăn hnam nai rong dơ̆ng. Ưh khan lăp thoi noh, yă Ksor H’lâm oei chĕp vei lơ tơ drong jang krao hơ vơn tơ pôl đei pơ hrăm lơ̆m khŭl linh. Kon pơ lei lơ̆m pơ lei akhan tơ drong kiơ ư̆h kơ hlôh găh luơ̆t, găh trong jang đơ̆ng teh đak ‘noh năm tơ chă yă H’lâm apĭnh văi.

Bơ ngai drŏ kăn kon kông đei đe lui yom mă 2 apĭnh gơ̆h tơ roi ‘noh jĭ Rmah H’Yơm, bơ ngai Jarai, Bơ ngai đei đe lui yom kơ plei King Pênh, xăh Chư A Thai, apŭng Phú Thiện, dêh char Gia Lai. Plei King Pênh ‘noh jĭ 1 lơ̆m 4 pơ lei kăn kư̆ kach mang kơ xăh Chư A Thai, apŭng Phú Thiện. Hăm hloh 90% kơ sô̆ kon pơ lei ‘noh jĭ bơ ngai Ba Na, Jrai, tơ drong arih sa kơ kon pơ lei oei lơ mơ mat tat yua đơ̆ng oei đei tơ drong joăt choh jang sa thoi kiơ̆ sơ̆. Vă tơ gŭm kon pơ lei hơ drin lơ̆m tơ drong arih sa, hơ tuch sơ năm 2016, rim kơ dră Đảng, khŭl kơ dră dêh char Gia Lai hlôi tơ lĕch jang Tơ drong jang hơ tŏk tơ iung mŭk drăm – tơ pôl 4 pơ lei kăn kư̆ kach iung tơ blăh Pông, Trớ, Hek, King Pênh găh xăh Chư A Thai. Vă tơ gop tơ lĕch jang ‘lơ̆ng Tơ drong jang âu, ‘ngoăih kơ hơ năp jang đơ̆ng rim kơ dră Đảng, khŭl kơ dră tơ ring oei đei tơ drong tơ gop jơ hngơ̆m đơ̆ng bơ ngai đei đe lui yom nhen yă Rmah H’Yơm.

Drŏ kăn kră pơ lei Ksor H’Lâm

Yă Rmah H’Yơm tơ roi, đei kon pơ lei lui, pôk pơm Bơ ngai đei đe lui yom kơ pơ lei lơ sơ năm kơ na yă ling lang jang hơ drol lơ̆m rim tơ drong, đơ̆ng plang song teh pơm rim tơ drong jang đei yua truh hơ tŏk tơ iung mŭk drăm păng rim tơ drong jang nai kơ pơ lei. Ƀơ̆t khŭl kơ dră tơ lĕch jang pơ jing kơ dơ kơ tao xă, yă hlôi tơ gop hơ drol 2,1 hek tar teh, krao hơ vơn kon pơ lei pơm kiơ̆ vă hơ tŏk tơ iung mŭk drăm, yak hloh klăih đơ̆ng dơ nuh hin. hơ dai hăm ‘noh, yă H’Yơm oei hơ drin vang jang sek tơ lang pơ ‘lơ̆ng lơ tơ drong pơ ma, pơ jăh băl lơ̆m pơ lei dăh mă lơ̆m rim ŭnh hnam, tơ roi tơ băt khôi luơ̆t, krao hơ vơn kon pơ lei vang 1 jơ hngơ̆m pơ jing tơ ring tơ rang ‘nao. Dang ei yua đơ̆ng sơ năm kră kơ na yă H’Yơm hlôi lê̆ dơ̆ng tơ drong đơ̆ng sư ăn kơ khŭl mơ lôh.

Lei lăi thoi noh mơ̆n, tơ̆ plei Ama Hlil 2, xăh Ia Mrơn, apŭng Ia Pa, dêh char Gia Lai đei yă A Hà, 49 sơ năm, bơ ngai Bana đei kơ dră Đảng, khŭl kơ dră păng kon pơ lei Jrai pôk hơ tŏk pơm Bí thư Chi bộ, bơ ngai pơ gơ̆r pơ lei, bơ ngai đei đe lui yom lơ̆m tơ pôl. Yă A Hà tơ roi: “Ĭnh ‘noh bơ ngai Ba Na kơ na ƀơ̆t arĭh tơ̆ plei ‘nâu, ĭnh athei hŏk nơ̆r Jrai vă pơ ma dơ nuh hăm rim ‘nu. Sơ năm 2016, đei tơ drong lui đơ̆ng khŭl kơ dră păng kon pơ lei, ĭnh đei pôk pơm Bí thư Chi bộ, bơ ngai pơ gơ̆r pơ lei plei Ama Hlil 2. Đơ̆ng noh truh dang ei, ĭnh ling lang hơ drin tơ gŭm kon pơ lei hơ tŏk tơ iung mŭk drăm, hơ drin klăih đơ̆ng dơ nuh hin, vang tơ gŭm pơ jing tơ ring tơ rang ‘nao tơ̆ tơ ring”.

Drŏ kăn pơ gơ̆r pơ lei A Hà chhôk hơ iă tơ băt, plei Ama Hlil 2 dang ei đei 271 ŭnh hnam kon pơ lei, lơ̆m noh đei 209 ŭnh hnam ‘noh bơ ngai kon kông, găh lơ ‘noh bơ ngai Jarai. Iŏk hơ năp jang chĕp kơ̆l kơ pơ lei, sư hlôi hơ drin krao hơ vơn kon pơ lei vang tơ gŭm pơ jing tơ ring tơ rang ‘nao. Đơ̆ng sơ năm 2016 truh dang ei, plei Ama Hlil 2 hlôi pơm trong man lơ̆m pơ lei đei 3.148m; lơ̆m pơ lei ư̆h pă đei hnam hiăh hiot; 215 ŭnh hnam arih sa ‘lơ̆ng hơ iă; pơ đĭ lơ̆m pơ lei lăp oei pă 8 ŭnh hnam dơ nuh hin.

Yă A Hà tơ băt, vă đei kon pơ lei drơ̆ng lăp, lui pơ jao ăn kơ ĭnh pơm Bơ ngai pơ gơ̆r pơ lei hơ dai hăm ‘noh jĭ kon pơ lei tôch kơ lui kơ ĭnh. Ƀơ̆t iŏk hơ năp jang âu, ĭnh athei tơ tom băt hơ dăh rim trong jang tơ gŭm đơ̆ng Đảng, teh đak vă tơ roi tơ băt truh hăm kon pơ lei. Hơ dai hăm ‘noh kơ chăng tơ chă hơ len khôi luơ̆t, hŏk dơ̆ng tơ drong hlôh vao vă tơ gŭm kon pơ lei mư̆h kon pơ lei kăl.

Sư tơ roi: “Bơ ngai Ba Na, Jarai kiơ̆ tơ drong joăt drŏ kăn pơm tơm kơ na rim tơ drong lơ̆m hnam tă yua đơ̆ng drŏ kăn pơ gơ̆r ngăl. Yua thoi noh, lơ̆m tơ drong jang krao hơ vơn, tơ roi tơ băt, ĭnh đa tơ jê̆ mŏ oh vă pơ ma dơ nuh ƀônh. ‘Nâu kŭm jing tơ drong ‘lơ̆ng đơ̆ng kơ dih pơ têng hăm drŏ nglo pơm bơ ngai pơ gơ̆r pơ lei. ‘Ngoăih kơ ‘noh, ĭnh hơ nơ̆ng jang hơ dai hăm rim bơ ngai pơ tho tơ drong lui vă krao hơ vơn rim ŭnh hnam kiơ̆ lui arih sa ‘lơ̆ng, lui kơ jăp.”

Ƀok Võ Tấn Công, Bí thư Đảng xăh Ia Mrơn, apŭng Ia Pa, dêh char Gia Lai hơ len lăng: A Hà jĭ Bí thư Chi bộ, bơ ngai pơ gơ̆r pơ lei tơ năp lơ̆m tơ drong jang, đei lơ kon pơ lei ‘mêm kơ eng, lui yom.

Dôm bơ ngai đei đe lui yom nhen Kră pơ lei Ksor H’Lâm tơ̆ tơ ring sơ lam Chư Prông, dăh mă yă Rmah H’Yơm tơ̆ tơ ring kăn kư̆ Chư A Thai – Phú Thiện, dăh mă nhen drŏ kăn Bí thư Chi bộ A Hà tơ̆ apŭng Ia Pa jĭ dôm bơ ngai hơ gei ăn drŏ kăn kon kông tơ̆ Gia Lai. Đe sư hlôi hơ tŏk ‘lơ̆ng hơ năp jang đơ̆ng kơ dih, tơ găl jĭ bơ ngai ‘lơ̆ng lơ̆m tơ pôl.

Thuem: Tơ blơ̆