VOV4.Bahnar - Đơ\ng blu\ng sơ năm tru\h dang ei, kơ jă che\h phe găr tơ jur hơ nơ\ng đơ\ng 42 rơ bâu hlak jên jur lăp pă dang 37 rơ bâu 500 hlak jên 1 k^, pơm ăn lơ an^h te\ch mơ dro tơ mam drăm âu tơ\ Gia Lai tơ [ơ\p lơ mơ mat tat. Hơ dai hăm ‘no\h kơ so# jên đơ\ng te\ch tơ mam drăm ăn te\h đak đe 6 khei blu\ng sơ năm 2015 kơ lơ\m de#h char đei tơ jur kơ tang.

Lơ\m hơ tuch sơ năm 2014, kơ jă che\h phe găr blu\ng sơ năm tơ\ kơ so# 41 tru\h 42 rơ bâu hlak jên 1 k^, ‘no\h j^ kơ jă măk lơ\m lơ sơ năm kơ âu. Đ^ đăng rim bơ ngai mơ dro păng an^h jang te\ch mơ dro che\h phe tơ\ Gia Lai adoi akhan, che\h phe ư\h kơ đei p-lei lơ, kơ na kơ jă lơ\m sơ năm ro\ lăng oei to\k lơ. Yua thoi no\h, bơ ngai mơ dro, an^h jang te\ch mơ dro sa, pơ đ^ hloi bơ ngai pơ tăm ku\m ‘măn răk tơ mam, kơ jă to\k. Mă lei, kơ jă măk âu lăp vei kơ jăp lơ\m dang 1 puăt khei, đơ\ng ro\ng kơ ‘no\h tơ jur hơ nơ\ng ding tru\h dang ei.  

To\k io\k jên đơ\ng an^h mong jên 3 ti hlak jên vă ‘măn răk che\h phe blu\ng pơ yan jang hăm kơ jă 41 rơ bâu hlak jên 1 k^, dang ei to\k bo\k đei lo#h 3 triệu 500 rơ bâu hlak jên 1 k^, [ok Nguyễn Quang Hiệp, 1 ‘nu bơ ngai mơ dro tơ\ kueng 9, phường Thắng Lợi, pơ lei tơm Pleiku cha\ vei văi tơ mam, hơ mo\ kơ jă to\k [iơ\. {ok Nguyễn Quang Hiệp pơ ma: “Pơ ma atu\m an^h te\ch mơ dro ‘no\h ư\h kơ đei bu băt hơ drol. Sơ năm ‘nâu kơ jă jur tôch kơ hre\nh păng sư dơ\ng tôch đunh. Blu\ng pơ yan kơ jă măk, bơ ngai mơ dro răt lơ vă ‘măn răk, tru\h dang ei kơ jă tôch kơ re\h, te\ch ‘no\h lo#h lơ, kơ na athei răp gô sư sơ đơ\ng kơ jă vă pơ dreo lăi jên. Kơ jă to\k bo\k tôch kơ re\h, vă je# tru\h pơ yan phe\ plei dơ\ng, kơ na ^nh răt dang yơ te\ch dang no\h, ư\h kơ đei ‘măn răk, sa to\ xe\t đe\ch”.

Kơ jă che\h phe găr tơ jur hơ nơ\ng, hăm tơ drong đei [o#h xă dang ei hơ to\k lơ an^h jang mơ dro sa tơ mam drăm đơ\ng cho\h jang sa tơ\ Gia Lai te\ch ‘no\h hmach, mă lei vei ‘no\h ư\h kơ pu\n ai. Lơ\m blu\ng pơ yan jang, vă kơ đei jên răt ako\m tơ mam, lơ an^h jang mơ dro sa rơ\ih trong jang k^ gơ\ih tơ mam kơ hre\ng tấn che\h phe tơ\ rim ko\ng ti răt tơ mam drăm đơ\ng cho\h jang sa kơ te\h đak đe. Kiơ\ kơ ‘no\h, ko\ng ti âu gô kla 70% kơ jă tơ mam tơ\ khei ‘năr k^ gơ\ih. Đơ\ng ro\ng 3 khei, mă đơ\ng ‘me\h dăh mă ư\h, an^h jang mơ dro sa athei te\ch tơ mam ăn kơ ko\ng ti hăm kơ jă re\h [iơ\ kơ an^h te\ch mơ dro dang 2 triệu hlak jên tấn. Tơ dăh đei, ako\p đ^ đăng kơ jă tơ mam drăm k^ gơ\ih đei hơ mơt kơ tơ jur hơ la kơ so# jên io\k hơ drol đơ\ng ko\ng ti, ‘no\h pơ kăp kơ ja\ kơ d^h, mă đơ\ng tam mă tru\h 3 khei ră.  

Hăm trong jang pơ kă kơ jă âu, ko\ng ti Trách nhiệm hữu hạn Thanh Phát Phú tơ\ xăh Biến Hồ, pơ lei tơm Pleiku hlôi đei lo#h hlo\h 1 ti hlak jên ăn kơ hlo\h 100 tấn che\h phe k^ gơ\ih. Hlo\h 200 tấn che\h phe lơ\m an^h ‘măn răk kơ an^h jang mơ dro sa âu jing măh pơ mơ\ng răp gô kơ jă đe\ch bơ\ih. Yă  Nguyễn Thị Thanh Thùy, Pho\ kơ dră vei lăng ko\ng ti Thanh Phát Phú pơ ma: “Blu\ng pơ yan răt kơ jă 41 rơ bâu 500 hlak jên 1 k^ gơ\ih tơ\ no\h (gơ\h tơ\ an^h ‘măn răk kơ ko\ng ti t^h), io\k jên hơ drol răt tơ mam, tru\h dang ei 3 khei đ^ khei ‘na\r pơ kăp, ko\ng ti cha\ pơ kăp kơ jă kơ d^h, te\ch đei 34 tru\h 35 rơ bâu hlak jên 1 k^, ro\ gơ\h te\ch lơ nhen ‘ngoăih an^h te\ch mơ dro lei. Gơ\ih ăn kơ đe, athei te\ch, ư\h kơ te\ch ‘no\h ư\h kơ gơ\h. Che\h phe jur, dang ei lo#h kơ jă, đang kơ ‘no\h lo#h jên lơi dơ\ng. Dang ei tơ mam lơ\m an^h ‘măn răk, ba răp gô, pơ t^h gia nhen lo#h 1 puăt ‘no\h te\ch, tơ dăh lo#h de#h hnang ‘no\h le# ‘măn răk dơ\ng, sơ năm hơ năp kơnh to\k ‘no\h te\ch”. 

Dang ei kơ jă che\h phe găr tơ\ an^h te\ch mơ dro Luân Đôn, tơ ring đei lăng ‘no\h j^ an^h te\ch mơ dro che\h phe apu\ng ple\nh te\h ling lang tơ\ kơ jă dang 1 rơ bâu 700 đô lar 1tấn, to\ xe\t [iơ\ pơ têng hăm rim sơ năm hơ drol, ‘no\h đei [o#h hơ mơt kơ ư\h kơ pu\n ai lơ yua đơ\ng kơ jă tơ jur hơ nơ\ng. Kơ l^h thoi no\h, rim an^h jang mơ dro sa joăt kơ te\ch che\h phe tơ\ te\h đak đe nhen Ko\ng ti Che\h phe Gia Lai, ko\ng ti che\h phe Tây Nguyên,… ư\h pă bơ ngơ\t hăm hăm an^h te\ch mơ dro apu\ng ple\nh te\h, lăp te\ch mơ dro che\h phe lơ\m te\h đak đe\ch.  

Kiơ\ ch^h jo# đơ\ng An^h jang vei lăng găh kơ măy kơ mo\k mơ dro sa de#h char Gia Lai, dang ei lơ\m de#h char lăp oei pă 4 ko\ng ti t^h te\ch che\h phe tơ\ te\h đak đe. 6 khei blu\ng sơ năm 2015, ako\p đ^ đăng kơ so# che\h phe te\ch tơ\ te\h đak đe đơ\ng 4 ko\ng ti âu ‘nao lăp đei 74 rơ bâu tấn, tam mă hơ to\ hăm 1 puăt kơ khei ‘nâu sơ năm sơ\. Kiơ\ kơ ‘no\h, kơ jă jên te\ch che\h phe ăn te\h đak lơ\m de#h char tơ jur 60% pơ têng hăm khei ‘nâu kơ sơ năm hơ dỏl, pơ dui kiơ\ ako\p đ^ đăng jên te\ch ăn te\h đak đe lơ\m de#h char 6 khei blu\ng sơ năm tơ jur hlo\h 1 puăt pơ têng hăm 1 puăt blu\ng sơ năm 2014. {ok Nguyễn Tấn Lực, Kơ dră an^h jang vei lăng găh te\ch tơ le\ch păng răt tơ mơt đơ\ng te\h đak đe păng te\ch mơ dro điên tư, an^h jang vei lăng găh kơ măy kơ mo\k mơ dro sa de#h char Gia Lai pơ ma: “Kơ jă che\h phe nhen dang ei ‘no\h j^ rim an^h jang te\ch mơ dro che\h phe tôch kơ mơ mat tat lơ\m pơm tơ le\ch te\ch mơ dro, tơ chă an^h răt io\k ku\m nhen vei kơ jăp rim an^h te\ch mơ dro đunh kơ âu hlôi đei. Che\h phe ‘no\h j^ 1 lơ\m dôm tơ mam te\ch ăn te\h đak đe tơm kơ de#h char. Tơ\ dôm khei ‘năr hiôk, te\ch che\h phe ăn te\h đak đe đei io\k đơ\ng 75 tru\h 80% ako\p đ^ đăng kơ so# jên te\ch phe ăn te\h đak đe atu\m kơ lơ\m de#h char. Yua thoi no\h, tơ drong tơ pl^h kơ jă đơ\ng tơ mam che\h phe hlôi pơm ư\h kơ ‘lơ\ng t^h tru\h trong tơ le\ch jang te\ch ăn te\h đak đe kơ de#h char, [ơm ư\h kơ ‘lơ\ng tru\h trong tơ le\ch jang te\ch ăn te\h đak đe rim sơ năm ku\m nhen trong tơ le\ch jang te\ch ăn te\h đak đe kơ de#h char lơ\m đunh khei ‘na\r.”

Oei pă dang 4 khei dơ\ng, pơ yan phe\ che\h phe sơ năm 2014-2015 gô pơ tôch, đ^ đăng rim an^h te\ch mơ dro oei ‘măn răk che\h phe tơ\ Gia Lai huo\ng lơ\m tơ drong ư\h kơ băt vă pơm liơ, răp gô kơ jă hơ to\k [iơ\ tơ\ hơ tuch pơ yan jang. Mă lei hăm tơ dỏng tơ pl^h ư\h kơ ê đơ\ng kơ jă che\h phe sơ năm ‘nâu, tơ drong ‘nâu đei [o#h hơ mơt kơ lo#h t^h ăn kơ an^h te\ch mơ dro. ‘Nâu j^ kơ plăh, an^h jang kơ pal [ơm tru\h lơ\m de#h char kăl kơ tơ\ te\ch tơ drong kơ tơ\ng ang pơ tho tơ tă, tơ [o#h sơ nong jang chă trong đơ\ng kơ d^h, vang tơ gop tơ gu\m an^h jang mơ dro sa klăih đơ\ng mơ mat tat.

Thuem tơ blơ\