VOV4.Bahnar - Tơ le\ch kơ hre\ng triu hlak jên vă răt te\h tơ\ dôm tơ drong jang pơ jing pơ lei oei xa lơ\m plt Pleiku (Gia Lai), mă lei ưh gơ\h man hnam, ưh io\k đei hla ar te\h, 1 lô te\h te\ch ăn lơ bơ ngai jing đei tơ drong tơ gar băl. ‘No\h j^ tơ drong mơ mat mă lơ bơ ngai tơ\ Gia Lai oei tơ [âp. Tơ drong tơ le\ch kư\ kă lơ tơ drong jang chưk pơ ‘ngoăih, pơ jing tơ ring oei xa oei [ơm ưh ‘lơ\ng truh um ai, trong tơ pro\h atu\m kơ plt Pleiku hai.

Sơ năm 2009, kơ tơ\ng công ty TNHH Te\ch mơ dro Quang Vinh I an^h jang tơ\ Gia Lai (krao kơ đeh ‘no\h Công ty Quang Vinh I) te\ch te\h hnam oei Phú An (xăh Diên Phú, Pleiku), unh hnam [ok Nguyễn Hữu Quốc (phương Diên Hồng, Pleiku) truh răt 2 lô, đei kơ jă 480 triu. Hla ar pơ kăp đơ\ng 2 păh ‘no\h j^ hla ar pơ kăp te\ch hnam, mă lei mă tơ pă, jên [ok Quốc nôp ‘no\h j^ jên te\h păng athei tơ le\ch jên kơ dih man hnam kiơ\ hnam an^h te\ch mơ dro ]hơ\. Tơ plơ\ kơ ‘no\h, công ty Quang Vinh pơ kăp gô pơm đang ‘lơ\ng trong, unh điên vă bơ ngai răt truh oei gơ\h hiôk hian.

Mă lei, lơ khei, lơ sơ năm hlo\h bơih, yoa [ôh trong tam mă pơm ‘lơ\ng, kơ na [ok Quốc tam mă man hnam. Sơ năm 2016, unh hnam [ok io\k đei hla ar chih roi hơ dăh tơ drong kăt le# hla ar pơ kăp răt te\h đơ\ng Công ty Quang Vinh I. Yoa akhan, [ok Quốc ưh jăh pơm hnam. Hli hiong te\h, [ok Quốc pơ ma nuh găh tơ drong pơ dui dơ\ng khei ‘năr ming man truh khei 7/2017 păng đei bơ ngai jang ăn công ty chih hla ar pơ kăp. Mă lei, 9/2016, [ok Quốc ưh kơ su\k kiơ mưh [ôh công ty te\ch te\h sư ăn 1 ‘nu bơ ngai nai, hăm kơ jă măk hlo\h vă je# 3 ‘măng jên [ok tơ le\ch:

“Đe tơ le\ch trong jang man hnam te\ch ăn bơ ngai đei jên khei to\ se\t, đei hnam vei rong hơ io\h, hnam pơ gang, tôm te\ch, inh tơ che\ng kơ dih, te\ch te\h mă lei ưh hơ dro# te\h đe\ch, ‘no\h lơ liơ mă băt vă pơm hnam. 400 unh hnam lăp 1 pôm kơ thu\ng mong đak 2000 kơ lich. Găh ro\ng ưh đei bu băt, bơ ngai A ưh băt bơ ngai B, 1 lô te\h đe te\ch ăn 2,3 ‘nu bơ ngai.”

Tơ drong tơ\ hnam unh hnam [ok Quốc ưh đei hơ dro# đe\ch ôh. Truh dang ei, công ty Quang Vinh I hlôi gơih hla ar kăt hu\t hla ar pơ kăp răt te\h hăm hlo\h 100 ‘nu bơ ngai, mă lơ j^ bơ ngai răt te\h tơ\ trong tih, kơ jă te\h to\k rim năr. Kiơ\ kơ ‘no\h, an^h te\ch mơ dro athei bơ ngai răt io\k jên tơm, ko\ng dơ\ng 8% jên kon 1 sơ năm (jên kon jo# kiơ\ an^h mong jên), mă ưh ‘no\h tơ plih 1 lô te\h nai. Yă Nguyễn Thị Sang (oei tơ\ trong Trần Quang Khải, Pleiku), 1 ‘nu bơ ngai răt 3 lô te\h tơ\ âu to\k bo\k đei đe pơ go\ athei kăt hu\t hla ar pơ kăp tơ to\ đon pơ ma:

“Công ty akhan athei sek tơ lang đang D3-01 ‘mơ\i na sek tơ lang ăn inh pơm hnam. Ưh io\k jên ‘no\h tơ plih te\h nai. Inh ku\m chu mơ\n, mă lei đe lăp pơ ma [ơ\r đe\ch ưh đei pơm hla ar, ưh đei sek tơ lang yă kiơ. Mă tơ pă, đ^ đei lơ lô sư te\ch ăn bơ ngai nai, đe đ^ man hnam bơih.”

Oei tơ\ tơ ring Cầu Sắt (trong Cách Mạng Tháng Tám pơ ‘yoi, xăh Trà Đa, Pleiku) yoa Công ty jang hơ doi ato\k tơ iung hnam VK pơm tơ ‘ngla tơ mât jên jang Land, mo\ Hồ Thị Phương Mai păng dang 40 unh hnam kon pơ lei nai răt te\h, pơm hnam ku\m tôch glh hrat ‘năi. Mo\ Mai tơ roi, đ^ 6 sơ năm ‘nâu io\k đơ\ng mo\ truh tơ\ âu arih xa, tơ lei điên, an^h pơ truh đak tam mă đei pơm ‘lơ\ng kiơ. 40 to\ hnam pơm răh rai lơ\m hơ găt te\h 36 ha kơ na ưh đei sơ đơ\ng kiơ, hnam ưh đei kơ so#, kơ pho# ưh đei hơ năn. Năm hơ dai hăm ‘no\h j^ lơ tơ drong mơ mat tat mưh chă arih xa:

“Điên kơ plăh do\h sơ\ athei kla 2.500 hlak 1 jơ, mưh hư ‘no\h bơ\n athei hơ met kơ dih, găh tơ ‘ngla tơ mât jên jang ưh đei tơ gu\m kiơ. Vă kơ jă unh điên ba kla to\ se\t [iơ\ ‘no\h kơ dih kâu athei tơ le\ch jên cho#. Đak ‘no\h io\k đơ\ng đak kuay khoan kơ công ty, ‘me\h yoa đak kơ măy ‘no\h athei tơ le\ch jên [u\ đing đak kơ dih. Tơ drong sơ đơ\ng ku\m ưh ‘lơ\ng kiơ, hơ nơ\ng hiong tơ mam yoa đe tơ tông, ngôi [ât dâu mă lei đe oei pơ\n mât tơ\ tông tơ\ hnam ‘mơ\i”.

Đơ\ng sơ năm 2003-2010, Dơ no\ an^h vei lăng kon pơ lei dêh char Gia Lai hlôi k^ trong tơ mât jên jang ăn lơ an^h jang pơ jing tơ ring oei xa vă pơih xă păng hơ met pơ ‘lơ\ng tơ ring kơ drâm Pleiku. Nhen thoi Công ty TNHH Quang Vinh I, công ty TNHH ato\k tơ iung hnam VK Hightland (dang ei ‘no\h Vk Land), Công ty jang hơ doi păng ato\k tơ iung an^h te\ch mơ dro FBS bơ\ jang lơ tơ drong găh pơ jing tơ ring oei xa, an^h te\ch mơ dro. Kiơ\ kơ ‘no\h, an^h te\ch mơ dro đei dêh char pơ jao te\h rơ go\h, pơ jao te\h ưh đei rơih bơ ngai jang, đei xa tơ drong tơ gu\m găh thue#. Tơ plơ\ kơ ‘no\h an^h jang athei man đang trong, cho# hơ met unh điên, man hnam ‘mơ\i na te\ch ăn kơ đe.

Mă lei, mă tơ pă, đơ\ng no\h truh dang ei, tam mă đei an^h jang yơ jang tro\ nơ\r pơ kăp hăm dêh char. Tơ drong lei lăi băl ‘no\h trong ưh kơ pơm ‘lơ\ng, hnam ho\k, an^h ngôi pơ hiơ\ tam đei pơm, [ât lăp hu\t le# tơ drong jang ‘nâu hloi đơ\ng ro\ng lơ ‘măng pơm hla ar ap^nh hơ met ming. Mă đơ\ng tam đei tôm tơ drong kăl vă te\ch ăn đe, mă lei vă tơ ge\ch xa yoa mưh te\ch mơ dro, lơ an^h jang adoi pơm hla ar pơ kăp te\ch te\h kiơ\ dôm hla ar pơ kăp tơ gop jên man hnam. Tơ drong ‘nâu hlôi đei chih tơ băt lơ\m dôm ‘măng dăr hơ len đơ\ng Jơ nu\m pơ gơ\r kon pơ lei dêh char Gia Lai păng Hla ar chih kơ so# 2834/TB-TTCP khei 11/2014 đơ\ng An^h dăr hơ len kơ te\h đak.

{ok Lưu Văn Thanh – Pho\ Kơ dră An^h vei lăng ming man dêh char Gia Lai akhan, tơ drong rơ ông rơ ang tơ\ an^h te\ch mơ dro te\h tơ\ Pleiku hrei ‘nâu oei pơm ăn đon lui kơ bơ ngai răt te\h jur lơ, [ơm ưh ‘lơ\ng truh lơ tơ drong jang ‘nao; tơ drong ‘me\h vă jang ato\k tơ iung tơ ring kơ drâm Pleiku oei gơ\t hiơ\ dơ\ng:

“Tơ drong tơm đơ\ng dêh char ‘no\h pơ jing tơ ring kơ drâm ‘lơ\ng, pơ lei tơm ‘lơ\ng. Te\h đak đei tơ ring kơ drâm, bơ ngai tơ mât jên jang đei lơ, kon pơ lei ‘no\h đei tôm an^h jang, trong, unh điên ‘lơ\ng. Jên te\h đak đei thu mơ\n, mă lei mă tơ pă, dôm bơ ngai tơ mât jên jang adoi chă trong pơ ve\r vă hơ nhăk tơ drong đei yoa lơ hlo\h ăn kơ sư. Dôm tơ drong jang pơ dui đunh pơm ăn tơ ring kơ drâm ưh ‘lơ\ng kiơ.”

Tơ drong tơ su\l tơ săl mă dôm an^h te\ch mơ dro te\h tơ\ Pleiku pơm tơ le\ch, tơ pă jing 1 tơ drong tôch tơ to\, [ât mă lơ bơ ngai oei dơ\ng tơ\ hơ năp tơ drong hiong đe\ch jên, hiong hloi te\h.

Nguyễn Thảo: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\