VOV4.Bahnar -  ‘Nao mơ\t blu\ng pơ yan phang, ma\ lei de#h char Gai lai hlôi tơ jră hăm to\ phang pơ đang, hăm hlo\h 400 hec tar [a păng che\h phe đ^ ư\h kơ măh đak. An^h jang vei lăng găh hơ yu\h to\ ‘mi kial tơ ring Tây Nguyên tơ roi tơ băt khei ‘năr tru\h kơnh tơ drong to\ phang gô kơ tang hlo\h, khu\l kơ dră tơ ring păng an^h jang kơ pal kăl kơ chăng tơ le\ch jang lơ trong jang tang jră.  

Mir na [a tơ\ pơlei Mrông Yố I, xăh Ia Ka, apu\ng Chư Păh, dêh char Gia Lai to\k bo\k oei tơjră hăm ‘măng to# pơ đang kơtang hloh lơ\m lơ xơnăm kơ âu. {a to\k bo\k ăh jăl klăh xơdrai mă lei ưh kơ đei đak, noh tong ane# na [a hlôi honh jô, dreng hla, lơ anih hlôi kro pơđ^. Kiơ\ kơ kon pơlei, xơnăm âu to# pơđang trủhhôih hloh. Khei năr âu dôm xơnăm adrol ki, mir na duh oei jơk [l^k gơnơm đei đak đơ\ng dôm groi kông pơro jur, mă lei xơnăm âu đak tơ\ âu hlôi hrơ\. {ok Siu Phú tơ\ Plei H’Mrông Yú Một, xăh Ia Ka, apu\ng Chư Păh tơroi:“Plei H’Mrông Yú Một đei 47ha [a mă lei [ơm to# pơđang 30ha bơih. Kon pơlei tơjra#m lơ tơnap tap, ‘meh vă jơnu\m pơgơ\r tơring dôm jăl tơgu\m ăn kon pơlei.”

{ok Nguyễn Công Sơn - Kdră anih jang vei lăng kon pơlei xăh Ia Ka, apu\ng Chư Păh, dêh char Gia Lai ăn tơbăt, âu jing ‘măng to# pơđang kơtang hloh lơ\m 5 xơnăm kơ âu. Jơnu\m pơgơ\r tơring hlôi hơvơn kon pơlei io\k yua dôm trong jang tang găn păng tơjră phang pơđang nhen kôih hơmet hơbong thong đak, pơro đak đơ\ng dơnâu mong. Mă lei, tơ\ minh [ar mir na mă đei đak mo\ng, ataih đơ\ng pơnơ\ đak, ưh kơ đei đak axong măh noh hiong hoh đe\ch. {ok Nguyễn Công Sơn tơroi: “Hăm to# pơđang thoi âu, yuơ mir na ưh kơ đei pơnơ\ đak vă pơro noh xăh to\k bo\k hơlen dôm hơgăt tro\ răm kơtang. Vă đei trong tơgu\m hdre\ch ăn kon pơlei ăn pơyan jang truh âu kơnh. Mă 2 noh gô tơgu\m da [iơ\ pơngot lơ\m khei tơje# kăt [a truh âu kơnh”

Kiơ\ anih choh jang xa păng ato\k tơring pơxe\l dêh char Gia Lai, pơtơm ăh blu\ng pơyan phang mă lei hlôi đei pơhlom 400 héc ta [a păng cà phê k[ah đak ruih. Lơ tơring, kon pơlei hlôi kơdih xir koer hơlu\ng đak vă ruih ăn cà phê, tiu. Tơre\k hloh noh tơring jang tơm kơ dêh char tơ\ dôm apu\ng găh hle\ch păng hle\ch pơbăh, hơgăt ‘long pơtăm ưh kơ măh đak ruih gô ato\k tenh kuăng lơ\m khei năr truh. Anih jang kpal kơ tơring to\k bo\k tơle\ch lơ trong tang găn păng tơjră to# pơđang ăn ‘long pơtăm nhen kôih hơmet hơbong đak, pơ ‘ngoaih thong đak, axong đak ruih mă [lep tơ\ dôm anih ming man pơnơ\ đak. {ok Nguyễn Văn Lương, Kdră anih jang găh pơnơ\ đak, ka hơdang dêh char Gia Lai ăn tơbăt: “Anih choh jang xa duh hlôi pơtho tơle\ch jang [a pơyan phang ăn dôm tơring chă tơle\ch jang. Atu\m hăm noh adoi pơkăl dôm tơring ako\m trong jang vă tơjră to# pơđang hăm rim tơring, rim pơnơ\ đak vă tang găn răm lơ\m pơyan phang 2015 âu.”

Kiơ\ anih jang hơlen hơyuh to# ‘mi tơring Tây Nguyên, yuơ pơyan ‘mi xơnăm xơ\ pơtôch hrôih hloh pơtêng hăm xkơ\t hloh 1 khei. Atu\m hăm noh, tơring găh hle\ch păng hle\ch pơbăh kơ dêh char Gia Lai, tơring băh đak krong Pa, đak ‘mi hơto\ hăm 60-70% pơtêng hăm rim xơnăm nai. Yuơ noh đak tơ\ lơ dơnâu mong hnam kmăi unh hơyuh tơjur 20-40%, đei tơring hơto\ hăm tong ane# tơdrong xkơ\t. Thong đak ro tơ\ lơ đak krong đak glung oei to\ xe\t hloh kơ dôm xơnăm pơhlom 20%, đei tơring truh 50%. {ok Trần Trung Thành - Pho\ kdră anih jang hơlen hơyuh to# ‘mi tơring Tây Nguyên tơroi: “Xơnăm âu jing khei năr tơplih đơ\ng hơyuh EL Nino, yuơ noh đak ‘mi kơ dôm khei je# đ^ pơyan phang âu păng blu\ng pơyan ‘mi hơbo\ gô to\ xe\t hloh kơ tơdrong hmă. Yuơ noh to# pơđang gô [ôh kơtang ăh khei 3, 4 păng blu\ng khei 5. Păng to# pơđang kiơ\ kơ nhôn xkơ\t noh gô ato\k kơtang tơ\ tơring găh hle\ch păng hle\ch pơbăh kơ dêh char Gia Lai, lăng atu\m noh kiơ\ kơ đak tơ\ đak krong Pa.”

Hăm tơdrong tơplih ưh kơ xđơ\ng đơ\ng hơyuh to# ‘mi, to# pơđang truh hrôih, jơnu\m pơgơ\r tơring păng anih jang kpal kơ dêh char Gia Lai athei adrin, tơle\ch lơ trong jang tơtom vă tang găn răm yuơ đơ\ng to# pơđang pơjing. (Lan chih păng rapor)