VOV4.Bahnar - Dôm j^t xơnăm kơ âu, kon pơlei tơ\ pơlei Grông, xăh Kriêng, apu\ng Đức Cơ, dêh char Gia Lai vei xđơ\ng hơgăt hloh 3 ha 8 sào bri ‘long tơnơ\ng dơnơm kơ tơring. Đon bơnôh ‘mêm kơ bri păng tơdrong tơguăt kjăp hlôi tơgu\m kon pơlei Grông vei xđơ\ng tơring bri tơm kăp g^t âu.  

Oei ăh tong ane# bri kxu đei pơtăm đơ\ng xơnăm 1990 xơ\, ưh kơ đei bngai băt truh bri ‘long tơnơ\ng kơ pơlei Grông đei đơ\ng lai yơ.

{ok Rơ Mah Kem, minh lơ\m dôm kon pơlei erih tơ\ pơlei Grông tơroi, đơ\ng xơnăm 1997, kiơ\ tơchơ\t pơtăm kxu lơ\m hơgăt teh bri ưh giơ\ng kơ dêh char, đe chôk hơmet koh ‘long bri, noh kon pơlei [ôh băt tơ\ âu đei kơ rơbâu tơm tơnơ\ng hon ako\m minh anih. Kơche\ng, âu jing mu\k drăm kăp g^t mă Yang plang ăn, noh [ok Kem păng kon pơlei Grông ako\m tang găn tơdrong phă bri, đang kơ noh đei tơdrong tơgu\m đơ\ng jơnu\m pơgơ\r tơring răk vei hơgăt ‘long bri kăp g^t âu. Duh đơ\ng noh, tơ\ âu jing he# tơring ưh kơ gơh mơ\t tơgar glăi: “Ko\ng ti chôk phă bri vă pơtăm kxu, yuơ [ôh tơm ‘long tơnơ\ng hon lơ dêh hnang, noh kon pơlei răk vei. Khul tơtông bri koh pơđ^ ‘long tih kră, dôm tơm iơ ie\ noh le#, kon pơlei pơkă vei lăng, ưh kơ ăn khul koh ‘long bri koh vă minh tơm dơ\ng. Đơ\ng noh, kon pơlei vei lăng, đơ\ng ro\ng kơ noh xăh năm hơlen vă tơroi ăn anih jang găh ‘long bri tơ\ apu\ng băt tơdrong”.

Mă oei ăh anih tơklăh hloi hăm tơring kon pơlei, ataih đơ\ng pơlei Grông pơhlom 3km, mă lei đơ\ng năr bri ‘long tơnơ\ng đei kon pơlei xkơ\t vei lăng kăp g^t, noh ưh kơ đei bngai kne# yơ gơh mơ\t truh tơ\ âu. {ok kră pơlei Rơ Mah Pum tơroi, adrol ki, phơ pho\ đei khul bngai ưh kơ juăt che\p ‘nhăk xăng ot, gre choh truh tơ\ bri, mă lei kon pơlei tơdui băl năm tơ\ bri tang găn noh khul koh ‘long bri athei jăk đe\ch.

Vă vei bri, kon pơlei man hnam ăn bngai vei bri tep ăh kơmăng. Rim khei, [ok kră pơlei Pum hơvơn tơdăm, linh xo păng lơ unh hnam kon pơlei tơplih băl chă choh chong pơ ‘ngoaih vă tang găn unh xa bri... {ok Rơ Mah Pum tơroi:“ {ôh đe chă che\p kmăi ot, tơmam noh đe hơlen koh. Kơtơ\ng jơva kmăi, lăng [ôh đe ot tơm tơnơ\ng noh tơroi ăn dôm bngai vei bri.  Tơbăt bri ‘long krăk âu noh pơlei vei rong, bngai mơ\t koh ot noh athei apinh [ok kdră. Mưh gơh noh ot, oei ưh noh kon pơlei ưh kơ ăn koh ôh. Kon pơlei kơche\ng, bri ‘long krăk noh tơ\r g^t, vei đơ\ng ie\ truh tơ\ tih. Mưh ưh kơ đei kon pơlei noh ko\ng ti đe chôk pơđ^ bơih lah”

Kiơ\ hơlen đơ\ng Anih vei lăng kon pơlei xăh Kriêng, âu jing bri hon kơdih, hăm 100% ‘long bri noh ‘long tơnơ\ng. Dang ei, jo# dôm tơm mă tih kpal 30 cm, đei truh 900 tơm. Lơ\m noh, lơ tơm tih truh 70 cm. Anih vei lăng kon pơlei xăh io\k vei lăng păng bri bri ‘long tơnơ\ng đơ\ng xơnăm 2000. Mă lei, tơdrong vei lăng bri mă kăl noh gơnơm lơ\m jơhngơ\m kon pơlei Grông. Rim khei, Anih vei lăng kon pơlei xăh atu\m hăm kdră pơlei, kră pơlei păng jơnu\m jang tơpôl pơgơ\r ho\k hôp kon pơlei, tơroi găh kjă kăp g^t kơ bri ‘long, duh nhen tơroi găh Kơluơ\t vei lăng păng ato\k ‘long bri, vă kon pơlei hlôh vao hơdăh hloh dơ\ng. ‘Nho\ng Siu Viên, Pho\ kdră anih vei lăng kon pơlei xăh Kriêng tơroi:“Dang ei, đe băt bri noh kăp g^t, mă âu jing bri kăp g^t, bri tơm ‘long tơnơ\ng. Âu jing minh tơdrong pơ ư pơ ang, kon pơlei băt hơdăh păng băt teh đak ka#m phă pơrăm, teh đak vei lăng noh jing tơmam g^t, yuơ tơdrong erih ning nai kơnh”

Vă tơgu\m kon pơlei vei bri, rim xơnăm, Anih jang kơ apu\ng Đức Cơ axong 50 triu hlak jên vă klă jên ăn 2 ‘nu jang vei bri măng năr hloi. Anih jang găh ‘long bri apu\ng Đức Cơ hơnơ\ng pơtruh bngai jang hơlen năm tơ\ tơring vă jang atu\m hăm jơnu\m pơgơ\r tơring pơtho ăn kon pơlei hlôh vao hơdăh găh kjă mu\k drăm bri, atu\m hăm noh ‘nhăk tơdrong vei lăng bri lơ\m tơdrong ho\k ngoại khoă ăn ho\k tro tơ\ tơring. ‘Nho\ng Trịnh Xuân Hữu, jang hơlen bri tơ\ tơring Kriêng, lơ\m anih jang hơlen bri apu\ng Đức Cơ ăn tơbăt: “Đơ\ng blu\ng xơnăm, tôm ‘măng ho\k hôp tơ\ xăh, atu\m hăm tơdrong vei lăng bri păng hơvơn kon pơlei vang jang hloi. Kon pơlei tơ\ âu lăng bri ‘long tơnơ\ng nhen mu\k tơmam kơ pơlei pơla, kơ xăh. Nhôn adoi tơmơ\t lơ\m hnam trưng ho\k hloi. Rim [lon, rim khei, dôm hnam trưng ho\k pơgơ\r ‘nhăk đe oh năm hơlen lăng tơ\ tơring bri âu. Truh tơ\ bri ‘long tơnơ\ng noh tơroi ăn đe oh băt cham char plenh teh, hơgăt bri tơ\ âu, lơ hơdre\ch ‘long kăp g^t hon atu\m lơ\m tơring bri noh....”

          Tơdrong đei [ôh tơ\ pơlei Grông, xăh Kriêng, apu\ng Đức Cơ, dêh char Gia Lai minh ‘măng dơ\ng xkơ\t, tơdrong jang vei lăng bri gơnơm lơ\m đon kơche\ng hlôh vao đơ\ng kon pơlei tơ\ tơring đei bri. ‘Nâu duh jing tơdrong bơ\ng pang kơ jơhngơ\m tơguăt tơguăl, tơgu\m dih băl đơ\ng kon pơlei păng jơnu\m pơgơ\r tơring vă vei lăng đei jơnei kjăp mu\k drăm cham char bri.

Lan chih păng rapor