VOV4.Bahnar – Y Saciên Kbuôr (29 sơ năm, bơ ngai Rađe) arih xa đơ\ng ‘lơ\p truh ‘lo\ tơ\ buôn Dhung, xăh Cư M’gar, apu\ng Cư M’gar, Dak Lak. Gơ nơm gơ\h lơ nơ\r te\h đak đe kơ na ‘nho\ng đei krao năm tơ blang, pơm bơ ngai tơ plơ\ nơ\r păng bơ ngai tang măt lơ\m lơ tơ drong jang kơ druh dăm lơ\m apu\ng plenh te\h. Lăp 2 sơ năm, ‘nho\ng hlôi bơ\ jang lơ tơ drong tơ\ 11 te\h đak Đông Nam Á, Nhật Bản păng Hàn Quốc. ‘Nao âu, ‘nho\ng vang truh hop ako\m khul druh dăm yoa to\ ‘mi kial đơ\ng An^h Change păng an^h ato\k tơ iung Liên Hiệp Quốc tơ\ Việt Nam pơ gơ\r. Mă loi, Y- Saciên Kbuôr gô jing 1 lơ\m 5 ‘nu druh dăm tơ\ tơ ring Pơ băh vă tơ [âp Khul kơ dră te\h đak, pơ ma nuh tơ gop nơ\r găh dôm tơ drong tơ che\ng [ơm truh to\ ‘mi kial.

-Blu\ng a, inh đei nơ\r hơ iă hăm ih yoa đei rơih jing 1 lơ\m 5 ‘nu druh dăm tơ\ tơ ring Pơ băh vă năm tơ [âp Khul kơ dră te\h đak, pơ ma nuh, tơ gop nơ\r găh dôm tơ drong tơ che\ng [ơm truh tơ\ to\ ‘mi kial. Kơ plăh dang ei, ih tơ che\ng thoi yơ găh tơ drong ‘nâu?

-Y Saciên Kbuôr: “Lơ\m năr roi tơ băt đei rơih j^ 1 lơ\m 5 ‘nu druh dăm tang măt ăn tơ ring Pơ băh truh âu kơnh vă tơ [âp Khul kơ dră te\h, inh tôch hơ iă. Hơ dai hăm tơ drong hơ iă inh tôch pơ ngơ\t ‘năi, kơ dih kâu athei jang yă kiơ vă jang kiơ\ dôm trong jang ‘no\h”.

Y Sacien Kbuôr lơ\m tơ drong Lêh jo\h ayo\ kơ do\ xoang păng pơ tho pơ hrăm druh dăm apu\ng plenh te\h 2018 (IYECF) tơ\ Siem Reap, Campuchia

-Đei băt, tơ drong tơm mă ‘nho\ng đei rơih vang truh pơ ma nuh âu ‘no\h yoa ‘nho\ng oei tơ le\ch tơ drong jang Hơ nhăk đak rơ go\h truh hăm pơ lei pơ la, do\ng mir na, [a, che\h phe kơ kon pơ lei Rađe tơ\ plei ie\m. Mă hơ dăh tơ drong jang ‘nâu ‘no\h thoi yơ hă ‘nho\ng?

-Y Saciên Kbuôr: “Inh [ôh tơ drong jang inh tôch đei yoa hăm pơ lei pơ la. Kơ lih hrei ‘nâu to\ ‘mi kial tơ plih, lơ bơ ngai ưh băt dôm tơ drong jang đơ\ng kơ dih [ơm ưh ‘lơ\ng truh tơ\ bri brăh, cham char thoi yơ. Lơ\m dôm pơ yan phang, ưh kơ măh đak, yoa ưh pă đei bri tơ\ găh tu vă vei lăng đak, kon pơ lei ưh kơ măh đak yoa păng đak tơ ruih ăn ‘long che\h phe, [a hơ [o... lơ\m no\h mă lơ j^ ‘long che\h phe. Ưh lăp bơ ngai pơ tăm ‘long che\h phe, ‘long pơ tăm nai đe\ch mă dôm bơ ngai te\ch mơ dro tôch kăl đei đak ‘năi. Lơ\m tơ drong jang ‘nâu ‘me\h krao hơ vơn khul kơ dră jơ\p tơ ring, kon pơ lei vang pơ tăm ‘long bri tơ\ găh tu đak, pơ tăm ‘long bri tơ\ groi kông, păng man dơ nâu đak ăn dôm unh hnam kon pơ lei pơ tăm che\h phe vă gơ\h đei đak tơ ruih lơ\m pơ yan phang”.

- Cham char sư đei [ơm truh jơ\p plei te\h, j^ 1 ‘nu kon hơ ‘lơ\p bơ ngai Tây Nguyên,  ih [ôh tơ drong ‘nâu tơ\ tơ ring thoi yơ?

-Y Saciên Kbuôr:  “Sơ ‘ngon tơ pă! Hrei ‘nâu, tơ\ Tây Nguyên nhen ưh pă đei bri bơih, lơ bri ‘long răm kơ đe ko\h phă. Tơ drong ‘nâu đei đơ\ng đon tơ che\ng ưh đei năng kăl bri, cham char, lăp tơ che\ng truh tơ drong đei yoa kơ plăh dang ei đe\ch, kơ na ko\h phă bri ‘long, cham char bri brăh. Mưh bri ‘long hiong, cham char bri brăh răm kơ đe ko\h phă ‘no\h đak gô hrơ\ kiơ\, păng mưh đei ‘mi jur, ưh pă đei bri vă gơ\t đak jing đei đak lo\k tơ jro\h. Ku\m hăm ‘no\h j^ tơ drong man hnam kơ măy unh điên phă bri ‘long tôch dêh ‘năi, kôch io\k chuơh glăi luơ\t pơm ăn bơ nơ\ đak krong hơ lih, pơm ưh ‘lơ\ng truh tơ\ đak krong ro păng tơ drong arih xa ju\m dăr kơ kon pơ lei. Đ^ đăng dôm tơ drong ‘no\h sư pơm tơ le\ch tơ drong răm ưh ê đơ\ng bri brăh, tơ drong arih xa kơ kon pơ lei Tây Nguyên roi mơ mat tat hlo\h dơ\ng”.

-J^ 1 ‘nu tơ dăm Rađe, arih truh ‘lo\ đơ\ng pơ lei pơ la Tây Nguyên, vă gơ\h truh hăm tơ drong hop ako\m g^t kăl thoi no\h, hăm đei yă kiơ mơ mat tat găn trong ưh?

-Y Saciên Kbuôr:  “Inh ho\k hơ met nơ\r te\h đak đe hơ drol. Inh tơ che\ng ba ưh đei dang bơ ngai nai, lơ boăl đơ\ng te\h đak nai đe tôch rơ gei, đe đei tôch lơ tơ drong ‘lơ\ng, hiôk hian vă ho\k pơ hrăm hlo\h kơ ba. Inh ku\m tôch pơ ngơ\t, mă lei ku\m [ôh sơ đơ\ng lơ\m jơ hngâm găh đon hlôh vao đơ\ng kơ dih, yoa ba hơ met hơ drol tôch ai bơih le\. Inh ho\k hơ met lơ nơ\r nhen nơ\r Anh, Phalăng, Thái Lan, Lào...”

-Vă gơ\h hlôh vao klo\h kle\ch truh 4 nơ\r pơ ma thoi noh, ro\ năng ih adrin ho\k tôch dêh ưh deh?

-Y Saciên Kbuôr:  “Inh pơ tơm ho\k nơ\r Anh đơ\ng lăm 6. Ho\k đang lăm 12, inh ho\k pơm thây mỹ thuật tơ\ Hnam trưng cao đẳng nghệ thuật Dak Lak. Yoa tơ drong arih xa lơ\m hnam mơ mat tat, inh ho\k ưh kơ tôch. Đang kơ ‘no\h, inh druh kiơ\ tơ drong ‘me\h vă ho\k nơ\r te\h đak đe đơ\ng kơ dih, kơ na thi mât ho\k Anh văn tơ\ Hnam trưng Đăi ho\k Tây Nguyên. Tơ drong hưch hanh pơm ăn inh ho\k tôch pơ nam, inh chă đo\k lơ hơ len lơ hla ar, pơ hrăm pơ ma. Inh ho\k tơ\ hnam trưng păng ho\k kơ dih ngăl đe\ch; ưh kơ s^ yoa ưh đei jơ năr mă yoa ưh đei jên vă ho\k tơ\ dôm an^h pơ tho nơ\r te\h đak đe tơ\ ‘ngoăih”.

- Thoi noh noh, ‘ngoăih kơ tơ drong hlôh vao atu\m, nơ\r te\h đak đe j^ tơ drong tôch g^t kăl tơ gu\m ăn ‘nho\ng le\ch truh hăm apu\ng plenh te\h ưh deh?

-Y Saciên Kbuôr: “Nơ\r te\h đak đe tôch g^t kăl lơ\m tơ drong arih bơ\n. Ưh kơ jo# bơ\n năm tơ\ te\h đak đe, mưh bơ\n le\ch đơ\ng pơ lei, bơ\n athei gơ\h pơ ma nơ\r yoăn ‘mơ\i mă gơ\h jang đei lơ tơ drong. Nơ\r te\h đak đe thoi no\h ‘năi, mưh bơ\n le\ch hăm apu\ng plenh te\h sư nhen thoi gơng tơ roh tơ gu\m ăn bơ\n ho\k io\k, hlôh vao lơ tơ drong, gơ\h pơ ma nuh hăm bôl boăl, tôch hiôk hian mưh chă ngôi hơ dai, ho\k io\k lơ tơ drong juăt ‘lơ\ng đơ\ng te\h đak boăl, pơih đei lơ tơ drong ‘lơ\ng ăn tơ drong arih tơ\ hơ no# hơ năp kơnh. Inh ‘me\h tơ tă ăn bôl boăl mơ lôh tơ\ pơ lei athei adrin ho\k, le# lăng [ôh mơ mat tat ‘no\h lao đon mă athei chă trong yak hlo\h dôm tơ drong mơ mat tat ‘no\h, đơ\ng dôm tơ drong mơ mat tat ‘no\h bơ\n gô ho\k đei lơ tơ drong. Athei adrin ho\k vă gơ\h đei tơ drong arih xa ‘lơ\ng [iơ\ ăn kơ dih bơ\n”.

-& a, bơ nê kơ ih ‘nho\ng Y Saciên tơ ge\ch pơ ma nuh hăm nhôn. Hmach thơ thou ăn ih pran jăng, jang đei lơ tơ drong mă kơ dih ‘me\h vă tơ\ hơ năp kơnh.

H’ Zawut: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\