VOV4.Bahnar - Lơ\m dôm khei blu\ng xơnăm âu, to# pơđang kơtang păng kjă tơmam drăm ưh kơ đei xđơ\ng hlôi pơm ăn mu\k drăm kơ dôm dêh char Tây Nguyên ato\k tơ iung tam mă nhen tơdrong ‘meh vă, tơdrong erih kon pơlei tơjra#m lơ tơnap tap. Tơdrong ưh kơ đei xđơ\ng đơ\ng hơyuh to# ‘mi duh ăn [ôh tơdrong ato\k tơ iung tam mă xđơ\ng kơ mu\k drăm Tây Nguyên. 

Đak glung hrơ\, hơlu\ng đak hro\, pơgar cà phê păng tiu kơ unh hnam [ok Nguyễn Đức, tơ\ xăh Ia Băng, apu\ng Chư\ Prông, dêh char Gia Lai, kro honh yuơ ưh kơ măh đak ruih. {ok Đức xơ nhôi xơ ‘ngon: hơlu\ng đak xir jru\ hơdrăp 3 ‘măng bơih, mă rim năr kôch đak ado# to\k măh ruih ăn minh [ar tơm tiu đe\ch, vă vei tơm hoai kơ lôch kro. Tơ\ Tây Nguyên, mă lơ noh kon pơlei pơtăm hơdre\ch ‘long đunh xơnăm nhen [ok, athei axong lơ jên vă jang. Dang ei to# pơđang kơtang, hre xo tam mă klă đang, đei dơ\ng hre ‘nao yuơ jên hoach xir hơlu\ng đak păng hơmet tơmam drăm vă vei rong ‘long pơtăm. {ok Nguyễn Đức ăn tơbăt: “Unh hnam inh to\k io\k jên đơ\ng Anih mong jên choh jang xa 400 triu hlak jên vă jang 2000 tơm tiu păng 1ha cà phê. Mă lei dang ei đak ruih ưh kơ đei, tiu lôch kro thoi âu, noh nhôn apinh anih mong jên pơdui khei năr klă hre đe\ch oei ưh noh ưh kơ ke\ klă hre ôh”

Lơ\m ja#p tơring Tây Nguyên, to# pơđang hlôi pơm 15 rơbâu héc-ta [a lôch kro, hloh 40 rơbâu héc-ta cà phê păng tiu ưh kơ đei đak ruih. To# pơđang adoi pơm hloh 30 rơbâu unh hnam kon pơlei k[ah đak xo\ nhă. Tơje# hăm noh dôm trong jang tơjră hăm to# pơđang, dang ei dôm dêh char Tây Nguyên oei tơle\ch axong 2000 tấn phe tơgu\m ăn kon pơlei. {ok Nguyễn Đức Hoàng, Pho\ kdră Anih vei lăng kon pơlei dêh char Gia Lai akhan: “Tây Nguyên lăng atu\m păng Gia Lai lăng adro# to\k bo\k oei găn ga khei năr to# pơđang kơtang. Mưh ưh kơ đei trong xek tơlang tơnăp tơdrong mă âu noh kon pơlei gô jing tơnap tap păng dôm tơdrong jang đei jơnei găh pơyua ăn tơpôl gô ưh kơ đei yua tơnăp”

Lơ\m kplăh to# pơđang pơrăm kơtang truh tơdrong ato\k tơ iung tơ\ tơring Tây Nguyên, noh kjă dôm tơmam drăm choh jang xa tơm kơ tơring âu nhen kxu, cà phê, tiu tơjur, pơm ăn tơdrong erih kon pơlei păng tơdrong jang kơ rim doanh nghiệp duh tơnap tap hloh. Đơ\ng noh pơm ăn tơdrong io\k yua kơ jên mong lơ\m tơring ăh jăl 1 đei 3.200 tih hlak jên, tam mă đei jơnei 20% tơdrong pơjao jang ăẵhơnăm âu, păng tơmam te\ch răt đơ\ng teh đak đe tơjur pơtêng hăm khei năr âu xơnăm xơ\. Hơdăh nhen tơ\ Dak Lak, tơring đei kxo# tơmam đei yua lơ hloh tơring  Tây Nguyên, lơ\m jăl 1 đei yua jên mong truh 854 tih hlak jên, hơto\k to\ xe\t pơtêng hăm khei năr âu xơnăm xơ\ mă lei adro# đei jơnei 20% tơdrogn tơchơ\t jang kơ xơnăm âu. {ok Bùi Văn Chuẩn, Pho\ kdră Anih tơm jang găh thue# dêh char Dak Lak tơblang găh dôm tơdrong tơm to\ hơla âu: “Dak Lak păng dôm dêh char Tây Nguyên to\k bo\k oei tơjră hăm lơ tơdrong tơnap tap yuơ to# pơđang pơrăm kơtă truh tơdrong jang lơ\m tơring, mă hăt noh tơdrong choh jang xa păng hnam kmăi unh hơyuh, lơ hnam kmăi unh hơyuh athei pơdơh kơdâu kmăi pơm tơle\ch unh hơyuh. Tơje# hăm noh kjă minh [ar tơmam drăm tơm kơ dêh char nhen kxu, cà phê, tiu pơtoi tơjur kơtang; lơ doanh nghiệp tơnap găh jên hu, pơm jang tơdăngd de\ch. Tơje# hăm noh jên axong jang to\ xe\t, jên noh ‘măn klă hre đe\ch, yuơ noh tơmơ\t lơ\m jên thue# xơnăm 2016 ưh kơ đei lơ nhen hlôi tơbang adrol”.

Anih hơdăh hloh lơ\m tơdrong jang mu\k drăm ăh blu\ng xơnăm 2016 kơ tơring  Tây Nguyên jing tơdrong tơmang pơhiơ\ hơto\k [iơ\. Đơ\ng tơdrong hơlen ăn [ôh, kxo# tơmoi năm tơmang pơhiơ\ truh Tây Nguyên to\k 12% pơtêng hăm khei năr âu xơnăm xơ\. Tơdrong mă âu đei tơblang kơlih âu jing khei năr pơgơ\r lơ tơdrong joh ayo\ juăt jue đơ\ng dôm hơdrung kon pơlei tơ\ tơring, tơguăt hăm tơdrong jang tơmang pơhiơ\ joha yo\ tơplo\ng kơdâu blu\ng xơnăm. Nhen hăm dêh char Lâm Đồng, mă đei xar bar tơ\ dôm anih tơmang pơhiơ\ hlôi pơm 4 ‘nu tơmoi teh đak đe lôch hơchăng, mă lei kxo# tơmoi truh dêh char âu adoi oei lơ, đei io\k yua đơ\ng tơmang pơhiơ\ je# 2400 tih hlak jên. Yă Nguyễn Thị Nguyên, Kdră anih joh ayo\ tơplo\ng kơdâu păng tơmang pơhiơ\ dêh char Lâm Đồng ăn tơbăt:“ Đơ\ng ro\ng kơ dôm tơdrong đei [ôh noh tơdrong hơmet jang inh [ôh hơ iă mơ\n, tơdrong jang tơmang pơhiơ\ tơ\ Lâm Đồng hlôi xđơ\ng nhen xo păng tơmoi truh tơmang roi năr roi lơ. Dang ei anih jang nhôn chih ako\m tơdrong tơchơ\t tơdăng hăm dôm tơdrong jang tơplo\ng kơdâu, tơmang cham char vă vei lăng xđơ\ng hloh; păng nhôn duh pơtruh nơ\r hăm Anih tơm joh ayo\ tơplo\ng kơdâu kơdâu păng tơmang pơhiơ\ dăh hrôih đei dôm tơdrong tơchơ\t pơm jang âu. Nhôn duh jang atu\m hăm rim anih jang kpal, păng pơgơ\r dôm tơdrong jang joh ayo\ tơplo\ng kơdâu, dôm tơdrong jang hơvơn tơmoi păng pơm trong hiôk ăn tơmoi năm truh Lâm Đồng năm chă tơmang cham char”.

Tơmang pơhiơ\ jing tơdrong pran kơ tơring Tây Nguyên, mă lei tơdrong tơm gơnơm lơ\m mu\k drăm cham char yuơ tơring teh pơyua ăn, mă tam đei axong jang mă tơgăl.  

Jăh vă akhan, tơdrong ato\k tơ iung mu\k drăm kơ tơring Tây Nguyên tam mă tơpă kjăp xđơ\ng, păng duh tam mă gơnơm lơ lơ\m hơyuh to# ‘mi. Hơyuh to# ‘mi roi năr roi ưh kơ đei xđơ\ng. Tơring âu đei dôm tơdrong tơchơ\t axong jang tôm tong hloh, mă kăl noh lơ\m tơdrong choh jang xa păng tơmang pơhiơ\, vă ke\ đei tơdrong ato\k tơ iung kjăp xđơ\ng hloh.

Lan chih păng rapor