VOV4.Bahnar - Găr macca klo\ng tơ\ Tây Nguyên dang ei đei kjă đơ\ng 120 truh 220 rơbâu hlak jên/1kg, kăl hloh 2 truh 4 'măng pơtêng hăm kjă apu\ng plenh teh. Lơ pơgar macca pơtăm đunh kơ âu đơ\ng 6 truh 10 xơnăm, dang ei đei yua hloh dôm j^t 'măng cà phê. Lơ bngai akhan âu jing 'long pơtăm  “jang pơchơt, xa tơpă”.

Đunh kơ âu 6 xơnăm, [ok Trần Xuân Vịnh oei tơ\ xăh Đak H’ring, apu\ng Đak Hà, dêh char Kon Tum, răt 20 tơm tơđăh đơ\ng Anih jang hơlen tơđăh 'long pơtăm 'long bri lơ\m anih jang hơlen Khoa ho\k choh jang xa Việt Nam, tơ\ Hà Nội vih pơtăm hơlen lăng. Ưh kơ đei bngai pơtho trong chă pơtăm, noh [ok Vịnh adro# pơtăm kiơ\ trong lơ\m pơgar nhen rok kiơ\ jih pơga. Dôm tơm macca noh dang ei vơ\ tih, hla jơk [l^k, pơkao plei [enh [ang. {ok Vịnh ăn tơbăt, macca ưh kơ pơrơih teh ôh, ưh kơ đei pơrang păng ưh kơ kăl hoach lơ jơhngơ\m vei lăng. Đơ\ng ro\ng 4 xơnăm noh tơm đei plei bơih. Xơnăm xơ\, rim tơm pe\ đei 15 kg găr. Duh kiơ\ kơ [ok, mă blu\ng pơtăm noh vă pơchơt đe\ch mă lei dang ei xa tơpă lăh: “Tam mă đei hơdre\ch tơm kiơ hiôk pơtăm nhen hăp. Mă blu\ng 'nao le\ch noh đei dôm j^t k^, 'măn xa đe\ch. Đơ\ng ro\ng kơ noh plei iăl, mih ma đơ\ng Dak Lak năm răt găr vă pơm hơdre\ch, mă blu\ng inh te\ch minh k^ noh 50.000 hlak jên. Xơnăm âu ki te\ch 100.000 hlak jên, đơ\ng ro\ng kơ noh dơ\ng hơto\k hloh 2 'măng, to\k truh 200.000 hlak jên minh k^”

 Tơ\ dêh char Dak Lak đunh kơ âu 10 xơnăm, [ok Nguyễn Văn Cúc tơ\ thôn Lộc Xuân, xăh Phú Lộc, apu\ng Krông Năng (Dak Lak) duh hlôi pơtăm 300 tơm atu\m hăm 3 ha cà phê.  5 xơnăm đơ\ng ro\ng kơ noh, dôm tơm 'long tih pran hlôi đei plei păng truh dang ei đei yua xđơ\ng bơih. Xơnăm xơ\, [ok Cúc đei yua hloh 4 tấn găr, kjă te\ch rim tấn đơ\ng 160 truh 180 triu hlak jên. {ok Cúc akhan,  macca xa atu\m teh kơ pơgar cà phê, mă lei đei yua lơ hloh pơtêng hăm cà phê: “Dang ei noh inh jo# kiơ\ kơ tơm. Truh xơnăm mă 1o noh rim tơm đei yua 50 k^. Mưh kjă 60 rơbâu hlak jên minh k^ noh duh oei đei xa lơ hloh pơtêng hăm cà phê. Inh kơche\ng, mưh kjă macca hơto\ hăm cà phê đe\ch noh pơtăm 'long mă âu duh đei yua hloh kơ cà phê. Găh pe\ noh ba le# hăp ruh 'mơ\i oei dôm yơ noh ba pe\ hăm xăng koe\l. Plei hăp kră noh tơdro\ to\ xe\t hăm ruh hloi ”

   Ưh kơ adro# tơ\ Krông Năng, mă tơ\ apu\ng M’Drak (Dak Lak), Bảo Lâm păng Di Linh, (Lâm Đồng), macca duh đei tơmơ\t pơtăm đơ\ng 5 truh 6 xơnăm xơnăm kơ âu bơih. Hloh 300 ha macca tơ\ apu\ng Di Linh păng 120 ha macca tơ\ apu\ng Bảo Lâm đei pơtăm lơ\m khei năr noh, dang ei hlôi đei yua bơih. Dang ei, kjă găr macca minh k^ hơdrih đei kon pơlei tơ\ âu te\ch đơ\ng 180 - 220 rơbâu hlak jên, mă lei tơm noh vă pơm găr hơdre\ch, noh kơloăi 'long pơtăm âu roi đei đe ư ang  “jang minh xa 4”.

Tơ\ dêh char Dak Nông, macca pơtơm đei pơtăm 4 xơnăm kơ âu, mă hăt noh tơ\ apu\ng Tuy Đức, mă lei hlôi đei hloh 400 ha. Minh [ar pơgar 'long pơtăm đunh kơ âu hloh 4 xơnăm duh đei plei mă blu\ng bơih. {ok Trần Đình Mạnh, B^ thư anih jang apu\ng Tuy Đức, minh lơ\m dôm bngai năm hơlâu 'nhăk macca vih pơtăm tơ\ Tuy Đức akhan: “Âu jing 'long pơtăm chiu to#, đei dôm tơdrong 'lơ\ng [lep hăm kon pơlei kon kông tơ\ tơring. Đơ\ng tơdrong mă noh, nhôn rơih hơdre\ch 'long pơtăm âu. Truh dang ei, lơ hơgăt teh pơtăm hlôi đei plei bơih. Mă lei tơdrong hơlen tam mă đei kơlih kiơ\ pơkăp hơbo\ ăh xơnăm mă 7 pơtơm gơh hơlen tôm, oei dang ei pơtơm đei xơnăm mă blu\ng noh tam mă hơlen đei tôm ôh”

Kiơ\ xkơ\t đơ\ng minh [ar bngai jang hơlen, kơlih kiơ macca to\k bo\k pơjing 'long pơtăm hơvơn lơ kon pơlei tơre\k hơdre\ch ‘long pơtăm âu hiôk pơtăm mă lei đei yua lơ. Atu\m hăm noh, bngai yơ đei dôm yơ găr macca noh đe duh răt pơđ^. Cho\ngn mă mih ma tam mă băt, bngai răt tơmam mă âu noh dôm ko\ng ti rei ơng hơdre\ch 'long pơtăm dăh mă tơ 'ngla pơgar ơng rei, oei tam mă đei bngai răt macca vă te\ch ăn teh đak đe dăh mă pơm tơle\ch tơmam drăm pơyua, noh kjă đơ\ng 140 truh kpal 200 rơbâu hlak jên 1 k^ dang ei noh jing kjă ưh kơ đei tơpă. Hăp to\k kăp hloh đơ\gn 2 truh 4 'măng pơtêng hăm kjă te\ch lơ\m kpal teh.  

Tam mă băt khei năr ano# anăp kơnh macca gô jing thoi yơ, mă lei kjă macca dang ei tơ\ Tây Nguyên to\k bo\k pơm ăn kon pơlei kơdâu kiơ\, hăm tơdrong 'meh vă đei dôm pơgar 'long pơtăm đei yua hloh pơtêng hăm kxu păng cà phê, 2 hơdre\ch 'long pơtăm tơm to\k bo\k oei tơjra#m tơnap tap găh yua kjă tơjur păng yuơ tơm kră kru\t. Hăm tơdrong mă noh, adro# dôm anih jang, tơ 'ngla bngai jang axong hơdre\ch  macca đe\ch tơpă đei yua, [ơ\t rim 'măng tơm tơđăh đei te\ch tơle\ch hăm kjă truh 90 rơbâu hlak jên, kăp hloh 3 'măng pơtêng hăm tơm tiu păng hloh 10 'măng hơdre\ch  cà phê.

Lan chih păng rapor