VOV4.Bahnar - Đơ\ng ro\ng kơ tơ drong jang pơm hơ met, pơih xă trong gre 14- Trong HCM tơ [ưh Tây Nguyên hăm Bình Phước, đei kon pơ lei tơ che\ng ‘lơ\ng yoa jang đang hrôih 1 sơ năm, ‘mơ ‘met đei hlo\h 2.000 ti hlak jên, ‘no\h dôm tơ drong jang ie\, man hơ met dôm an^h pơ yoa ăn trong gre, tơ tă pơm ưh kơ lăp đon dơ\ng, mưh gơng man truh dôm j^t ti man đang đơ\ng ki bơih oei gô chang đe pơm trong to\k; trong ver kơ hre\ng ti ‘nao man đang tơ tă đei te\h hlun, pơ chăh nhen thoi te\h dơ dro\, tam mă băt truh dang yơ gơ\h io\k yoa. Dôm tơ drong akhan “hil tơ hlâu tơ păt”, “pơ gơ\r tôch ai” đơ\ng an^h jang vei lăng- An^h tơm vei lăng trong nơ năm ưh kơ đei yoa kiơ tơ\ yăn âu.

Đơ\ng ro\ng kơ trong tơm đơ\ng trong gre Hồ Chí Minh kơ dâu kle\ch Tây Nguyên tơ [ưh dôm dêh char Kon Tum, Gia Lai, Dak Lak, Dak Nông păng Bình Phước đei pơm đang, tơ mât yoa (7/2015), dôm tơ drong jang ie\ pơ yoa ăn trong gre tơm đei tơ le\ch. Dôm tơ drong jang ie\ âu ‘no\h j^ dôm trong gre kơ dâu ver tơ ring kơ drâm păng gơng pơm kle\ch thong, đak krong. Tơ\ trong gre Hồ Chí Minh kơ dâu kle\ch th^ trơ\n Chư Sê, dêh char Gia Lai j^ 1 lơ\m dôm tơ drong jang ie\ đei k^ tơ lech jang. Tơ drong jang âu đei pơ jao ăn An^h vei lăng tơ drong jang 6 (An^h tơm vei lăng trong nơ năm) pơm tơ ‘ngla tơ mât jên jang hăm kơ so# jên truh 250 ti.

Trong hơ đăh xă truh kơ met

Đơ\ng ro\ng 3 sơ năm hiơ\ hy^n, truh to\k bo\k khei 5/2018 tơ drong jang âu ‘nao đei tơ le\ch jang. Hlo\h 1 sơ năm đơ\ng ro\ng, truh khei 6/2019, tơ drong jang ming man hlôi jang đang, mă lei tôch sơ ‘ngon, mưh trong tam đei hơ len năng, pơ jao vă tơ mât yoa ‘no\h [ât blu\ng khei 9/2019 đei he# trong hlu\n, hơ đăh tôch dêh. Dôm bơ ngai lăng [ôh măh bơ hơ\ng kơ đon hăm um rup ưh kơ pha kiơ kơ te\h dơ dro\.

{ok Siu Luk, tơ\ plei Ro\h, xăh Ia Blang, apu\ng Chư Sê đei mir tơ\ trong ver kơ dâu brih pơ ma: “Tơ pă mơ\n, ưh đei bu tơ che\ng trong hư thoi âu. Inh năm tơ\ lơ trong bơih, trong hư lơ liơ ku\m [ôh, mă lei hư nhen thoi âu ‘no\h j^ ‘măng mă blu\ng inh [ôh, sư nhen thoi te\h dơ dro\ đe\ch!”

Đơ\ng ro\ng băt trong hư pơ chăh tơ\ trong ver Chư Sê, An^h tơm vei lăng trong nơ năm ku\m hăm dêh char Gia Lai pơ gơ\r hơ len năng păng ‘nao âu hlôi roi tơ băt yoa kiơ pơm ăn trong hư pơ chăh. Atu\m hăm ‘no\h, athei pơm hơ dăh hơ năp jang găh An^h vei lăng tơ drong jang 6 ku\m hăm dôm an^h jang chih ]hơ\, roi tơ [ôh tơ drong pơm trong păng dăr lăng tơ drong ming man. Tơ\ âu, tơ drong jang ưh tơ năp đơ\ng dôm an^h jang âu j^ 1 lơ\m dôm tơ drong tơm pơm ăn trong đei man hăm kơ so# jên truh 250 ti hlu\n, pơ chăh nhen thoi “te\h dơ dro\”. Hrei ‘nâu, tơ drong hư pơ chăh tơ\ trong âu roi dêh hlo\h dơ\ng. M^nh [ar tơ drong ưh kơ lăp tơ\ trong ver Chư Sê ‘nao đei [ôh dơ\ng, ro\ năng gô đei dơ\ng lơ an^h hư plơ\ng.

Lơ an^h trong hlu\n, hơ đăh roi đunh roi jru\ păng roi xă

Tơ\ tơ drong jang ie\ pơ yoa ăn trong gre Hồ Chí Minh kơ dâu kle\ch Tây Nguyên mơ\n, Tơ drong jang man gơng 110 tơ [ưh 2 dêh char Gia Lai păng Dak Lak đei man hăm kơ so# jên hlo\h 23 ti, yoa An^h vei lăng trong Hồ Chí Minh pơm tơ ‘ngla tơ mât jên jang. Gơng đei tơ le\ch man đơ\ng khei 6/2017 păng dang 1 sơ năm đơ\ng ro\ng ‘no\h man đang gơng tơm, pơm kle\ch đak krong Ea H’Leo. Mă lei ku\m tôch kơ sơ ‘ngon, gơng man đang bơih mă lei ưh kơ yoa kiơ yoa ưh đei trong pơm to\k tơ\ gơng. Kơ plăh ‘no\h, yoa ưh kơ đei gơng, jăl trong tơ [ưh Gia Lai - Dak Lak athei yak kiơ\ trong kue\ch păng ie\ hai. M^nh [ar ‘măng gre tâm pre\h băl hlôi đei [ât an^h âu. 

Tơ blang găh tơ drong ưh kơ lăp tơ\ Gơng 110, [ok Võ Duy Hưng, Pho\ Kơ dră pơ gơ\r vei lăng tơ drong jang 2, An^h vei lăng trong Hồ Chí Minh akhan, tơ drong ‘nâu dêh char Dak Lak athei pu\: “Gơng 110 dang ei tơ drong chưk pơ ‘ngoăih te\h oei tơ [âp mơ mat tat yoa trong jang đơ\ng dêh char Dak Lak pha hăm Gia Lai. Hrei ‘nâu apu\ng Ea H’leo hlôi pơ gơ\r roi tơ băt trong jang, oei io\k nơ\r tơ gop đơ\ng kon pơ lei. Hơ me\ng kơ apu\ng tơ le\ch đei 1 tơ drong tơ chơ\t vă An^h vei lăng trong Hồ Chí Minh krao hơ vơn an^h io\k jang ‘no\h j^ Công ty te\ch mơ dro Sài Gòn ako\m jơ hngâm bơ\ jang ming man pơ ke\h vă jăh tơ mât yoa”.

Yă Đinh Thị Bích Thảo, tơ\ thôn 1, xăh Ea H’leo, apu\ng Ea H’leo, dêh char Dak Lak ăn tơ băt, kon pơ lei ưh kơ lăp đon hăm tơ drong hru\ ‘mong ưh hơ to\ băl. Hơ dai lơ\m 1 tơ drong jang, m^nh tơ ring mă lei păih to gơng, găh dêh char Gia Lai hlo\h 20 unh hnam kon pơ lei hru\ ‘mong hlo\h 4 ti, oei găh Dak Lak, lăp hru\ ‘mong dang 125 triu hlak jên, to\ se\t hlo\h 32 ‘măng:

“Ku\m m^nh trong jang đơ\ng Khul kơ dră te\h đak păng jên âu đơ\ng trung ương tơ le\ch hai, mă lei yoa kiơ mă ưh đei hơ to\ băl thoi noh. Nhôn athei pơm hơ dăh, 2 dêh char athei lei lăi băl. Mưh hơ to\ băl ‘no\h kon pơ lei gơ\h drơ\ng nơ\r.”

Tơ drong tơ hlăk tơ\ dôm tơ drong jang ie\ pơ vih ăn trong gre Hồ Chí Minh tơ [ưh Gia Lai-Dak Lak đei đunh bơih. ‘Năr 21/8/2018, {ok Kơ dră Nguyễn Văn Thể bơ\ jang tơ\ dêh char Gia Lai păng hil An^h vei lăng tơ drong jang 6 yoa jang hiơ\ hy^n. {ok pơ ma hơ dăh, tơ dăh An^h jang 6 oei jang hiơ\ dơ\ng ‘no\h vă pơ jao tơ drong jang ‘nâu ăn dêh char jang:

“{ônh đe\ch lah, ih jang hiơ\ ‘no\h inh pơ jao ăn an^h nai, pơ jao ăn tơ ring dơ\ng. Tơ ring đe gơ\h vei lăng, gơ\h bơ\ jang ‘năi. Pơ ma thoi no\h vă ie\m [ôh athei ako\m jơ hngâm bơ\ jang mă bre\ vă jăh pơm ke\h trong ver Chư Sê”

Găh tơ drong jang pơm gơng 110 tơ [ưh 2 dêh char Gia Lai păng Dak Lak, [ok Kơ dră Nguyễn Văn Thể ku\m akhan, tơ\ âu oei đei tơ drong “ưh kơ lăp kiơ”. Dôm pang jang hơ doi ưh kơ ‘lơ\ng pơm ăn lơ tơ drong jang ie\, [ônh jing mơ mat tat, hiong lơ khei ‘năr hlo\h tơ drong jang tơm dơ\ng:  

“Gơng man đang bơih mă trong năm to\k tơ\ gơng tam đang, sư ưh kơ lăp kiơ. Ưh gơ\h le# gơng gô trong năm to\k tơ\ gơng ôh. Tơ drong jang tơm ‘no\h j^ trong gre kơ so# 1 păng Trong HCM năm kle\ch Tây Nguyên bơ\n jang đ^ đăng lăp 2 sơ năm 1 puăt ‘no\h đang đ^ bơih. Đơ\ng sơ năm 2015 lơ jên rơ kăh mă jang truh dang ei tam mă đang.”

Truh dang ei, đơ\ng ro\ng 4 sơ năm tơ le\ch, dôm tơ drong jang man gơng păng pơm trong ver tơ\ trong gre Hồ Chí Minh jăl kơ dâu kle\ch Gia Lai- Dak Lak oei jang tôch hiơ\ hy^n. Đơ\ng ro\ng đei trong hơ đăh, pơ chăh hlu\n tơ\ trong ver Chư Sê, An^h tơm vei lăng trong nơ năm akhan, tơ drong ‘nâu [ơm ưh ‘lơ\ng truh bưng ai an^h jang kơ na hlôi bơ\ jang hăm An^h vei lăng tơ drong jang 6 păng athei đei trong sek tơ lang mă bre\ hăm khul gru\p, rim bơ ngai [ơm truh. Mă lei, tơ drong “sek tơ lang mă bre\” đơ\ng an^h tơm ku\m [ơm ưh kơ jăng kiơ, ‘no\h j^ đei hla ar chih: “Athei hơ len năng mă hơ dăh hơ năp jang dôm bơ ngai, khul gru\p”, athei An^h vei lăng tơ drong jang 6 pơ gơ\r hơ len năng hơ năp jang đơ\ng dôm bơ ngai, gru\p grup đei [ơm truh. 

Dôm nơ\r pơ ma kơ hret hăm [ơ\r, nơ\r chih tôch kơ tang tơ\ hla ar đơ\ng An^h tơm vei lăng trong nơ năm tơ pă sư ưh ke\ pơm dơ dro\ đon jang hiơ\ hy^n tơ\ dôm tơ drong jang.  Gơng dôm j^t ti man đang le# hoh, oei pơ hual gô chang trong; trong ver pơm truh kơ hre\ng ti hlu\n, pơ chăh tôch kơ hl^ch, dang ei to\k bo\k jing 1 an^h checkin ăn tơ moi. Vă đe sư truh, ph^n păng bơ hêng bơ hang ưh kơ băt yă kiơ oei đei tơ\ An^h tơm vei lăng trong nơ năm păng dôm an^h vei lăng tơ drong jang găh an^h tơm âu.

Công Bắc: Chih

Dơ\ng: Tơ blơ\