VOV4.Bahnar - Pơm thoi yơ vă gơ\h io\k yoa ‘lơ\ng hơ găt te\h choh jang xa đei lơ te\h gôh bazan ‘no\h j^ tơ drong kăl hlo\h lơ\m trong jang ato\k tơ iung mu\k drăm, tơ pôl kơ Tây Nguyên hrei ‘nâu. Vă hơ met đei tơ drong ‘nâu ‘no\h kăl tơ che\ng hơ len mă tôm, tro\ [lep, hơ len năng mă tro\ tơ\ rim an^h rei pơ tăm lơ\m dôm dêh char Tây Nguyên hrei ‘nâu. Đơ\ng noh chih pơ jing tơ drong jang păng tơ le\ch trong hơ met ming ‘long pơ tăm tơ\ đ^ đăng hơ găt te\h choh jang xa kơ Tây Nguyên tơ klep hăm jang kơ măy pơm tơ le\ch tơ mam păng te\ch ăn te\h đak đe. {ai mă 3 lơ\m dôm [ai “Trong jang vă io\k yoa ‘lơ\ng te\h gôh tôch xă tơ\ Tây Nguyên” đei hơ năn: Hơ met ming ‘long pơ tăm, tơ guăt tơ ring rei pơ tăm hăm Hnam kơ măy pơm tơ le\ch tơ mam.
Dêh char Gia Lai dang ei đei 100.000 ha ‘long cao su, tơ drong đei yoa lơ\m sơ năm 2018 lăp dang 3 triu 1ha. Gơ\h pơ ma hơ dăh, tơ drong đei yoa đơ\ng te\h thoi âu ‘no\h tôch to\ se\t. {ok Võ Ngọc Thành, Kơ dră vei lăng kon pơ lei dêh char Gia Lai ăn tơ băt, tơ\ dêh char Gia Lai hlôi đei 1,2 an^h pơ tơ le\ch păng te\ch ‘nhot, [um, plei ‘long tơ\ te\h đak đe vang jang hơ doi hăm kon pơ lei, pơ jing tơ ring rei pơ tăm 1 [ôt, blu\ng a hơ nhăk đei io\k yoa ‘lơ\ng. Păng ‘nâu gơ\h năng j^ trong jang ‘nao, io\k yoa ‘lơ\ng [iơ\ te\h choh jang xa tơ\ Gia Lai.
“M^nh ha pơ tăm chik, [ơ, gu ga đei lơi dang 150 - 200 triu. Tơ mât hăm kơ măy pơm tơ mam păng te\ch tơ\ te\h đak đe tơ pă sư jing tơ drong tơ gu\m, tôch ‘lơ\ng tơ\ an^h te\ch mơ dro. Hrei ‘nâu công ty Đồng Giao đei an^h te\ch mơ dro tơ mam tơ\ te\h đak đe tôch lơ, truh 51 te\h đak lơ\m apu\ng plenh te\h, đei hloi dôm an^h rơih tơ mam tôch bre\ nhen Bỉ, Nhật, Isael păng Hàn Quốc…
{ok Nguyễn Văn Tiến, Kơ dră An^h choh jang xa păng ato\k tơ iung tơ ring tơ rang, An^h jang Mu\k drăm Trung ương akhan: an^h te\ch mơ dro cao su hơ nat vă gơ\h đei tơ plih tih lơ\m khei truh. Kơ plăh ‘no\h, oei đei lơ kơ loăi ‘long ‘lơ\ng đei yoa. Kơ lih thoi noh, dôm dêh char Tây Nguyên athei hơ len năng păng hơ met ming an^h jang cao su, tơ gu\m ăn dôm tơ ring đei măh mai đak vă chă pơ tăm dơ\ng dôm kơ loăi ‘long pơ tăm nai kiơ\ tơ drong ‘me\h vă tơ\ an^h te\ch mơ dro hrei ‘nâu:
“Dôm hơ găt te\h pơ tăm cao su mưh pơ gơ\r pơ tăm hơ met ming tơ dăh đei măh mai đak, đei tôm tơ drong kăl vă ato\k tơ iung dôm tơ ring jang kơ măy ‘no\h athei hơ len năng vă gơ\h pơm hơ to\k tơ drong đei yoa đơ\ng te\h. Lơ kơ loăi ‘long pơ tăm hrei ‘nâu plei lơ, ‘lơ\ng, đei yoa lơ\m 1ha đơ\ng 400-500 triu hlak jên mưh chă pơ tăm ‘long xa plei, ‘nhot, oei đei lơ ha pơ tih gia nhen pơ tăm ‘long sâu riêng kơ plăh khei ‘năr kơ jă măk, ku\m io\k đei đơ\ng 1 ti 1 puăt, truh 2 ti. ‘No\h j^ dôm tơ drong athei set hơ len păng pơ proh trong ăn tơ ring tơ rang ‘nao, tơ ring kơ drâm hơ dai hăm pơ jing dôm tơ ring jang kơ măy.”
Tơ mât yoa khoa ho\k ki thuơ\t, sơng io\k jên tơ mât jang, pơ jing dôm tơ ring choh jang xa hăm kơ măy kơ mo\k ‘nao tơ klep hăm hnam kơ măy pơm tơ mam ‘no\h j^ trong jang ưh gơ\h ve\h hrei ‘nâu. {ok Bùi Quang Tuấn, Kơ dră Hnam ho\k pơ tho găh tơ drong jang mu\k drăm Việt Nam, găh An^h tơ che\ng hơ len khoa ho\k tơ pôl Việt Nam, tơ ring Tây Nguyên gơ\h ato\k tơ iung choh jang xa hăm kơ măy kơ mo\k ‘nao ‘moi kiơ\ dôm tơ drong ‘lơ\ng đơ\ng te\h xă, ako\m jơ hngâm vă pơm tơ le\ch đei dôm tơ mam drăm ‘lơ\ng, te\ch măk.
Choh jang xa tơ klep hăm jang kơ măy pơm tơ le\ch tơ mam ‘no\h j^ trong jang tôch tro\, pơm ‘lơ\ng vă kon pơ lei huei huo\ng lơ\m tơ drong jang đei tơ mam rơ kăh rơ kai, jing hiong kơ jă. {ok Đinh Gia Nghĩa, Pho\ Kơ dră che\p kơ\l Gru\p jang Đồng Giao ăn tơ băt, dang ei Gru\p jang oei jang hơ doi hăm kon pơ lei jang chu\n mir pơ tăm dôm kơ loăi ‘nhot, [um, plei kiơ\ trong tơ le\ch, đei hla ar k^ pơ kăp răt io\k tơ mam đơ\ng blu\ng hloi. Kiơ\ trong jang, Gru\p jang Đồng Giao ‘me\h pơm dơ\ng lơ Hnam kơ măy pơm tơ le\ch tơ mam xa đơ\ng ‘nhot, [um, plei tơ\ Tây Nguyên vă hơ to\k kơ jă tơ mam đơ\ng choh jang xa đei tơ\ tơ ring âu:
“Nhôn tơ che\ng, tơ\ hơ năp kơnh lơ\m 5-10 sơ năm dơ\ng, Tây Nguyên gô jing tơ ring pơ tăm ‘nhot, [um, plei ‘long xă kơ te\h đak. Mă loi j^ dôm kơ loăi gui yoăn, [ơ, chik, prit… Trong vă jang to\k ‘no\h dang 1-2 sơ năm truh nhôn vă man dơ\ng đơ\ng 1 truh 2 to\ hnam kơ măy tơ\ tơ ring Tây Nguyên âu, hăm kơ sư\k jang đơ\ng 150 truh 200 rơ bâu tân 1 sơ năm.”
{ok Lê Quốc Doanh, Pho\ Kơ dră tơm vei lăng choh jang xa păng ato\k tơ iung tơ ring tơ ring kơ te\h đak ăn tơ băt, khei ‘năr tơ je# âu, Việt Nam hlôi k^ đei lơ Hla ar pơ kăp te\ch mơ dro hiôk hian hăm lơ te\h đak lơ\m apu\ng plenh te\h. Tơ dăh dôm tơ mam đơ\ng choh jang xa, đei pơm hơ met mă ‘lơ\ng lăp hăm tơ drong hơ găt, lăp hăm tơ drong ‘me\h vă ‘no\h gô hơ nhăk tơ drong đei yoa tôch lơ lơ\m tơ drong choh jang xa:
“Khei ‘năr âu ki, hăm tơ drong tơ gu\m tih đơ\ng Khul kơ dră te\h đak, dôm an^h jang kơ pal kơ na bơ\n k^ đei lơ hla ar te\ch mơ dro hiôk hian, mă loi j^ hăm tơ mam choh jang xa đei, lơ\m no\h đei tiu. Bơ\n athei băt tơ ge\ch io\k tơ drong ‘lơ\ng kiơ\ đơ\ng bơ\ jang mă ‘lơ\ng [iơ\ vă pơm lăp hăm dôm nơ\r athei đơ\ng dôm te\h đak răt io\k tơ mam.”
Vă jang đei dôm tơ drong ‘nao tơ roi ‘lơ\ng hlo\h, tro\ [lep hlo\h, io\k yoa ‘lơ\ng hơ găt te\h choh jang xa tơ\ Tây Nguyên, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ akhan, An^h tơm vei lăng choh jang xa păng ato\k tơ iung tơ ring tơ rang athei jang hơ doi hăm dôm dêh char Tây Nguyên tơ che\ng hơ len, tơ le\ch trong hơ met ming ‘long pơ tăm tơ klep hăm choh jang xa hăm kơ măy kơ mo\k ‘nao, pơm tơ le\ch tơ mam păng pơm lăp hăm tơ drong ‘me\h vă tơ\ an^h te\ch mơ dro lơ\m te\h đak ku\m nhen lơ\m apu\ng plenh te\h.
“Tây nguyên pơ ma atu\m dôm sơ năm tơ je# âu, kơ jă lơ kơ loăi tơ mam đơ\ng choh jang đei jur tôch dêh, jur hơ nơ\ng đơ\ng cao su, găr tiu truh hloi tơ\ che\h phe, kơ na tơ dăh ưh đei hơ met ming ‘long pơ tăm ‘no\h jing tôch mơ mat. Athei đei 1 tơ drong tơ che\ng hơ len, tơ le\ch trong jang tih vă hơ met ming mă pran ‘lơ\ng tơ drong rei pơ tăm tơ\ Tây Nguyên. Thoi no\h dôm tơ drong nhen tơ plih ming trong yoa te\h, pơ tăm dơ\ng ‘long ‘nâu, ‘long to gơ\h đei trong jang ‘lơ\ng, đei yoa hlo\h.”
Mă lei, vă hơ met ming ‘long pơ tăm tơ\ Tây Nguyên gơ\h đei jơ nei, tơ drong jang hơ doi vă hơ to\k kơ jă tơ mam đơ\ng choh jang xa athei jang mă kơ jăp, hăm tơ drong che\p kơ\l pơ gơ\r đơ\ng te\h đak.
Lê Bình: Chih
Dơ\ng: Tơ blơ\
Viết bình luận