VOV4.Bahnar - J^ tơ ring đei hlo\h 42% kon pơ lei oei ‘no\h j^ bơ ngai dôm sơ năm hơ drol, mă đơ\ng xăh Phú Hội, apu\ng Đức Trọng (Lâm Đồng) hlôi gơ\h jang păng tơ mơ\t yua kơ măy kơ mo\k ‘nao lơ\m cho\h jang sa, mă lei yua đơ\ng te\ch tơ mam cho\h jang sa ư\h kơ sơ đơ\ng kơ na tơ drong ar^h sa kơ lơ kon pơ lei tơ [ơ\p tôch kơ lơ mơ mat tat. 3 sơ năm kơ âu, lăng [o#h tơ drong jang hơ dai pơm tơ le\ch kiơ\ tơ drong hơ to\k ‘lơ\ng kơ jă tơ mam drăm ‘no\h j^ [o#h kăl, Phú Hội hlôi tơ te\nh bơ\ jang păng krao hơ vơn kon pơ lei vang jang hơ drin lơ\m rim tơ drong jang hơ dai pơm tơ le\ch păng te\ch tơ mam đơ\ng cho\h jang sa. Đơ\ng no\h, tơ drong jang đei tơ mam lơ, kơ jă re\h [rư\ [rư\ đei hơ met pơ ‘lơ\ng, io\k yua lơ\m 1 hơ găt te\h pơ tăm to\k lơ, io\k đei jo# păh lăp 255 triệu hlak jên 1 hek tar 1 sơ năm, to\k hlo\h 2 ‘măng pơ têng hăm sơ năm 2018. Tơ drong ar^h sa mu\k drăm păi [iơ\ kơ na kon pơ lei tơ ring ‘nâu to\k bo\k pơ gơ\r sơng pơ yan pu\ih mak lơ\m tơ drong hiôk, [e\nh blai tơ drong chơt hơ iă păng hơ nu\k hơ noa.

            Năm tơ\ xăh Phú Hội, apu\ng Đức Trọng (Lâm Đồng) lơ\m dôm năr blu\ng pơ yan pu\ih mak, nhôn tôch kơ hơ iă yua đơ\ng dôm kơ dơ chu\n [a le# ho\h năr yơ tă kơ hlôi đei pơ tăm bơ\n ‘nhot păng lơ kơ loăi pơ kao... tơ drong tơ [o#h tơ drong ar^h sa kơ kon pơ lei tơ ring ‘nâu hlôi tơ pă ph^ tơ no\ păng hơ to\k tơ iung rim năr.

Sơng nhôn lơ\m hnam ie\ tơ no\ pơm je# hơ n^h hnam kơ m^l pơm tơ le\ch pro kreng kiơ\ trong kơ măy kơ mo\k ‘nao, ‘nho\ng K’Hoàng, bơ ngai K’ho oei tơ\ thôn Phú Bình, xăh Phú Hội, apu\ng Đức Trọng tơ băt, đơ\ng năr vang jang hơ dai pơm tơ le\ch hăm dôm bơ ngai jang tơ\ pơ lei tơm Hồ Chí Minh, tơ drong te\ch tơ mam đơ\ng cho\h jang sa hlôi ư\h pă jing tơ drong bơ ngơ\t nhen hơ drol. Yua kơ pơ tăm pro kreng kiơ\ trong rơ go\h, pơm tơ le\ch kiơ\ trong hlơp kle\p păng bơ\ jang kơ d^h ngăl kơ na hơ nhăk ăn mu\k drăm tôch kơ lơ. Lơ\m sơ năm âu ki, jo# păh lăp rim năr sư adoi te\ch ăn an^h te\ch mơ dro dang 150k^ pro kreng ‘lơ\ng, hăm kơ jă te\ch 30.000 hlak jên 1 k^ hlôi hơ nhăk ăn io\k yua lơ ăn kơ u\nh hnam. Kiơ\ kơ ‘nho\ng K’Hoàng, ku\m hăm tơ drong tơm tơ mam lơ păng ’lơ\ng, io\k yua âu đei đăi găh lơ gơ nang lơ\m tơ drong pơm tơ le\ch kiơ\ hla ar pơ kăp răt tơ mam.

“Vă pơm đei kơ jă tơ mam cho\h jang sa ‘no\h nhôn athei vei lăng đei tơ drong g^t kăl hlo\h, ‘no\h j^ an^h răt io\k tơ mam, kơ jă ăn hla ar răt tơ mam đơ\ng nhôn; đei trong tơ le\ch jang pơm tơ le\ch, vei lăng đei tơ drong jang blu\ng a đơ\ng kơ d^h ‘no\h j^ pho\ng, pơ gang vei lăng ‘long pơ tăm, an^h te\ch mơ dro pơm tơ le\ch, păng vei lăng đei jên pơm tơ le\ch. Pơm tơ le\ch kiơ\ hla ar răt tơ mam ‘no\h nhôn ư\h pă athei bơ ngơ\t găh tơ drong đei tơ mam lơ kơ jă re\h, tơ drong tơ pl^h kơ jă đơ\ng an^h te\ch mơ dro sư thoi yơ, tơ\ âu lăp kăl kơ nhôn sơ đơ\ng pơm tơ le\ch, vei sơ đơ\ng ‘lơ\ng vă pơ jao tơ mam ăn kơ tơ moi đe\ch.”

Ư|h kơ hơ dro# ‘nho\ng K’Hoàng, rơ\ih trong pơ tăm kiơ\ hla ar răt tơ mam, vang jang lơ\m rim tơ drong jang hơ dai pơm tơ le\ch păng te\ch tơ mam cho\h jang sa to\k bo\k đei lơ kon pơ lei cho\h jang sa tơ\ tơ ring ‘nâu lăng kăl. {ok Ha Nan Tham My, Kơ dră Jơ nu\m vei lăng kon pơ lei jang chu\n mir xăh Phú Hội, apu\ng Đức Trọng tơ băt, lơ\m xăh dang ei đei hlo\h 780 u\nh hnam vang jang lơ\m rim tơ drong jang hơ dai pơm tơ le\ch ‘nhot, pơ kao, [um, plei ‘long rim kơ loăi hăm lơ ko\ng ti, an^h jang mơ dro sa păng hơp tak xăh, 87% lơ\m kơ so# ‘no\h đei k^ hla ar pơ kăp pơm tơ le\ch kiơ\ trong kơ jăp, đei 28% kơ so# u\nh hnam pơm cho\h jang sa lơ\m xăh. Gơ nang đơ\ng tơ pl^h đon hlo#h vao lơ\m trong cho\h pơ tăm, lăng kăl tru\h tơ drong tơm an^h te\ch mơ dro păng tơ drong te\ch – răt, tơ mam đơ\ng cho\h jang sa đei adoi te\ch hăm kơ jă ‘lơ\ng kơ na tơ drong ar^h sa tơ mam drăm păng jơ hngơ\m đon đơ\ng kon pơ lei hlôi đei hơ to\k [o#h hơ dăh. {ok Ha Nan Tham My, tơ roi:

            “Io\k đơ\ng kon pơ lei hơ to\k ‘lơ\ng đon hlo#h vao lơ\m jang sa, lăng kăl tơ pl^h trong jang pơ tăm, đang kơ ‘no\h đe sư lăng [o#h hơ dăh ‘me\h pơm tơ le\ch kơ jăp păng đunh đai ‘no\h kăl athei đei an^h jang mơ dro sa, ko\ng ti, athei đei vang jang lơ\m rim tơ drong jang hơ dai pơm tơ le\ch. Tru\h dang ei, tơ\ tơ ring hlôi đei tôch kơ lơ u\nh hnam kon pơ lei jang kiơ\ rim tơ drong jang hơ dai pơm tơ le\ch âu. Vei sơ đơ\ng an^h răt io\k tơ mam, sơ đơ\ng jên cho\h pơ tăm păng hơ to\k ‘lơ\ng đei yua lơ\m cho\h jang sa kơ jăp kiơ\ trong kơ măy kơ mo\k ‘nao.”

Pơm tơ le\ch tơ mam kiơ\ ‘me\h vă te\ch mơ dro, te\ch tơ mam sơ đơ\ng hlôi tơ gop hơ nhăk kơ jă lơ\m 1 hơ găt te\h pơ tăm đơ\ng Phú Hội io\k đei jo# păh lăp  255 triệu hlak jên 1 hek tar 1 sơ năm, to\k 55 triệu hlak jên 1 hek tar 1 sơ năm pơ têng hăm khei ‘nâu kơ sơ năm sơ\. {ok Nguyễn Công Hinh, Pho\ kơ dră An^h vei lăng kon pơ lei xăh Phú Hội, apu\ng Đức Trọng tơ băt, dang ei lơ\m xăh pă gan đei bơ ngai jang rơ hơi, u\nh hnam hơ yơ ku\m chă jang sa kơ d^h, hơ drin ho\k pơ hrăm hlo#h vao lơ\m cho\h pơ tăm vă hơ nhăk ăn io\k yua pơm tơ le\ch lơ hlo\h, ư\h pă tơ che\ng răp gô, pơ mơ\ng tơ drong tơ gu\m đơ\ng te\h đak nhen hơ drol kơ na kơ so# u\nh hnam dơ nu\h hin kơ xăh hlôi tơ jur tôch kơ to\ se\t lapư oei pă 0,5%. Io\k yua âu ‘no\h j^ yua đơ\ng tơ drong tơ pl^h hlo#h vao g^t kăl lơ\m kon pơ lei, mă loi ‘no\h j^ tơ drong pơ tho tro\ [lep lơ\m che\p kơ\l pơ gơ\r jang sa đơ\ng kơ dră đảng păng khu\l kơ dră tơ ring.

“Kiơ\ đơ\ng trong jang hơ dai pơm tơ le\ch ‘no\h io\k yua mu\k drăm to\k tôch kơ rơ đăh. Kon pơ lei lăp bơ ngơ\t găh tơ drong pơm tơ le\ch oei hơ dre\ch, khoa ho\k ki thuơ\t ‘no\h rim an^h jang hơ dai gô tơ gu\m kon pơ lei. Hăm kon pơ lei kon kông ‘no\h hlôi đei 1,2 u\nh hnam đei io\k yua to\k tôch kơ lơ ‘măng pơ têng hăm pơm tơ le\ch kiơ\ trong so, lơ\m hnam kơ m^l jo# pơ hlom đei io\k yua hlo\h 2 ti hlak jên 1 hek tar 1 sơ năm. Hơ met pơ ‘lơ\ng tơ drong kơ jă reh, jang đei tơ mam lơ nhen hơ drol. Hăm tơ drong jang hơ dai pơm tơ le\ch ‘no\h hơ drin đơ\ng kơ dră đảng, kơ dră tơ ring lơ\m sơ năm 2021 âu gô io\k đei hlo\h 40% kơ so# u\nh hnam pơm tơ  le\ch cho\h jang sa lơ\m tơ ring.”

Phú Hội dang ei đei 6.700hek tar te\h cho\h jang sa, lơ\m no\h đei hlo\h 2.700hek tar cho\h jang sa kiơ\ trong kơ măy kơ mo\k ‘nao. ‘Nâu j^ tơ drong ‘lơ\ng g^t kăl vă kơ Phú Hội hơ nơ\ng pơ\ih să dơ\ng lơ tơ drong jang hơ dai pơm tơ le\ch đơ\ng kon pơ lei hăm an^h jang mơ dro sa, jing trong năm tơm vă tơ ring âu yak kơ jăp hơ to\k tơ iung, tơ gop jang đang [lep tơ drong hơ găt ‘no\h j^ xăh tơ ring tơ rang ‘nao hơ to\k ‘lơ\ng lơ\m sơ năm 2022.

Thuem: Tơ blơ\