VOV4.Bahnar - Pơtăm ‘long macca, m^nh ‘long pơtăm io\k găr te\ch măt hlo\h, đe\i m^nh [ar an^h mơdro sa tơm krao akhan “ ‘long ti dolar” tro\k bo\k jing tơdrong mă kon pơle\i cho\h jang sa tơ\ Tây Nguyên chă tre\ng lăng kơtang hlo\h. M^nh [ar u\nh hnam hlôi tơmơ\t jên jang, mă đơ\ng kon jên răt hưodre\ch ‘long au to\k bok kơ jă 85.000 hlak jên lơ\m 1 dơnơm, măt hlo\h 4 ‘măng pơtêng hăm tiu păng hlo\h 10 ‘măng pơtêng hăm chehphe. Mă le\i, je\i đe\i bơngai vơ\l dơ\ng tơ\ anăp kơtơ\ng ang phara d^h băl găh tơdrong kăp g^t tơpă păng tơdrong đunh đai kơ ‘long pơtăm au.

Vă đe\i dơ\ng kơtơng ang tơgu\m ăn kon pơle\i sơkơ\t hơdăh trong yak [lep, bơngai chă ch^h kơtơ\ng ang ăn Radiô Nơ\r Pơma Việt Nam oe\i tơ\ Tây Nguyên hlôi chă ap^nh pơma dơnuưh hăm [ok Hoàng Tùng, Kơdră che\p pơgơ\r Ko\ng ty Vinamacca, an^h jang đe\i pơgar ‘long tơm să hlo\h tơ\ Dak Lăk, hlôi đe\i chă pơtăm păng k^ pơkăp jang sa hơdoi, răt io\k pơ đ^ ple\i ‘long au hăm vă je# 1.000 u\nh hnam kon pơle\i lơ\m dêh char.

-  Ih tơche\ng lơ liơ găh kơ jă kăp g^t kơ ‘long macca tơ\ Tây Nguyên, tơ\ dôm tơring mă Ko\ng ty hlôi iung jang? Tru\h dang e\i hlôi hơlen băt tơdrong đe\i io\k yua đơ\ng ‘long pơtăm au ưh?

Hoàng Tùng : Hre\i au ‘no\h lăp ‘măng mă blu\ng, sơkơ\t hơdăh le\i je\i ư\h kơ hmơ\n mơ\n, mă le\i ư\h kơ jor đe\i io\k yua đơ\ng kon jên tơmơ\t jang ‘no\h hlo\h pêng ‘măng pơđăm ‘măng kơ jă pơtêng hăm tơmơ\t jên jang ăn chehphe. Kơ yuơ hlôi [o#h hơdăh, ple\i ăp ‘long roi đunh roi t^h ‘no\h ple\i roi lơ.

Lơ\m ko\ng ty au sơnăm au ki ‘no\h pơlong năng io\k pơrang chă pru\ih pơm ăn [ônh cho#h pơkao kơtăn ple\i, jang pơlong năng tơ\ 16 dơnơm ‘long. Tru\h po đơ\ng ro\ng đe\i dơnơm đe\i ple\i tru\h 9 k^, dơnơm ple\i to\ se\t hloh ‘no\h 4 k^. Nhen tơ\ te\h đak Úc, sơnăm mă pêng ‘noh ‘long pơtăm au lăp ple\i đe\i 1 poăt k^ đe\ch. Găh tơpă yan au tơ\ Dak Lăk Dak Lak hre\i au, lơ\m 1 dơnơm ple\i đe\i 2 k^, pơ đ^ pơgar ‘long ve\i lăng păng pơgar ‘long pơtăm prăh prang. Mă găh lơ rim u\nh hnam kon pơle\i chă pơtăm hơchăng char.

Hăm kon pơle\i pơtăm to\ se\t ‘no\h sơnăm mă poăn ‘no\h hlôi io\k tơ v^h tôm kon jên tơmơ\t jang ‘măng mă blu\ng. Mă kăl dôm u\nh hnam pơtăm plăh sơlam chehphe hơdrol kơ au pêng sơnăm, poăn sơnăm ‘no\h dang e\i hlôi đe\i io\k yua kơ jăp kơ yuơ hre\i au kơ jă găr ‘long macca lơ\m dêh char to\k bo\k măt hlo\h pơtêng hăm lơ\m apu\ng ple\nh te\h.

-   Mư\h le\i, tam mă đe\i pơgar ‘long macca ayơ hlôi hơnhăk ba io\k yua kơ jă tơpă ưh? ư\h kơ chă pơma pơ tro\ kơ yuơ đe ‘me\h vă răt hơdre\ch ‘long pơtăm au?

Hoàng Tùng : Tơdăh vă pơma tơ [o#h hơdăh yan au le\i ư\h kơ đe\i kơ nhen ‘nho\ng Thu oe\i tơ\ Phú Lộc, apu\ng Krông Năng dêh char Dak Lăk. Pơgar sư lăp hlo\h 100 dơnơm ‘long macca tơgep kơmăt đe\ch, pă dôm yơ ‘no\h ơng găr. Tru\h dang e\i, ‘nho\ng Thu hlôi koh ro# hu\t dơnơm pơtăm ơng găr kơ yuơ ư\h kơ gan ple\i. ‘No\h pơgar ‘long sư ple\i tôch kơ dêh, lơ\m 1 dơnơm dang 18 k^ găr. Lơ loh păng ư\h kơ [o#h hơdăh ah ư\h deh. Lăp chă jo# kiơ\ kơ jă tơ\ te\h đak Úc ‘no\h 4 dolar 1 poăt, hơto\ hăm 90.000 hlak jên bơ\n, ‘no\h păng ư\h biơk đe\ch ah. Lơ\m 5 sao, hre\i au, sư jang sa io\k đe\i tru\h 300 tr^u hlak jên. Tơdăh lăp kiơ\ kơ jă chă te\ch tơ\ te\h đak Úc, ư\h kơ jo# kơ jă chă te\ch lơ\m te\h đak bơ\n le\i je\i io\k đe\i tru\h 180 tr^u hlak jên, đe\i io\k yua lơ hloh pơtêng hăm chehphe.

- Hre\i au đe\i lơ an^h mơdro sa tơm to\k bo\k vă pơ pro\ kơtang ăn ‘long macca tơ\ Tây Nguyên, ‘no\h jing vă pơtăm tru\h mơj^t rơbau hektar, đe\i ‘măng kơ hre\ng rơbau hektar. Lơ lo\h, tơdăh kon pơle\i dru\h kiơ\ jang sa thoi au ‘no\h kon pơle\i hăm hơmơt đe\i răm kiơ ưh? Pơ t^h gia nhen kơ jă hre\i au đe\i sơkơ\t hơdăh kiơ\ te\ch 1/3 răt io\k ‘noh jing găr ‘long au to\ se\t mă le\i ‘me\h vă răt lơ. Mư\h đe\i măh mai hơto\ d^h băl chă te\ch răt kơnh hăp lơ liơ? Lơ lo\h hăm vă le\i lăi nhen le# găr ‘long găr sơlơ\k dăh mă lơ liơ?

Hoàng Tùng : Mă blu\ng, pơma tru\h chă te\ch 1/3 chă răt dăh mă 1/4 chă răt, kiơ\ kơ ^nh hơlen lơ lau ‘no\h ư\h kơ [lep ôh. Tơdrong ‘lơ\ng đơ\ng găr ‘long macca đe\i đe hơlen akhan ‘lơ\ng hlo\h rim kơ loăi ple\i găr ‘long pơtăm anai lơ\m ple\i te\h. Lơ\m 10 kơ loăi ‘lơ\ng hlo\h lơ\m ple\i te\h hre\i au, lơ\m mă no\h tơmam drăm pơm tơle\ch đơ\ng găr macca lăp tơmơ\t 1,5% đe\ch. {ok kơdră che\p pơgơ\r Khu\l jang macca Úc akhan, mă đơ\ng hơgăt te\h pơtăm macca lang să hlo\h 30 ‘măng nhen hre\i au ră mă le\i kơ jă te\ch măt kơ ple\i ‘long macca oe\i ư\h kơ tơ pl^h, hăp ư\h kơ gơ\h vă re hlo\h hăm ‘long pơtăm anai. Kơna nhôn lui akhan, pơtăm macca hoe\i tơ [ơ\p hiong răm lơ\m 100 sơnăm kơnh. 

-  Bơnê kơ ih hơ!

Tơblơ\ nơ\r: Amazư\t