VOV4.Bahnar - Hăm dôm tơdrong tơhlăk tơhlĭn găh trong pơkăp jang hăm kŏng ti teh đak tơ̆ Tây Nguyên, khei 7/2020, Anih tơm Chĭnh trĭ tơbang Tơchơ̆t kơsô̆ 82 găh pơtoi pơm kiơ̆ pơkăp, tơplih 'nao păng hơtŏk đei jơnei kơjăp tơdrong jang kơ kŏng ti choh jang xa jang găh bri. Tơchơ̆t 82 đei lăng jing tơkhuă vă pơtoi pơklaih tơnap tap, tơhlăk tơhlĭn ăn tơdrong pơkăp tơplih 'nao, jang kiơ̆ vang tơmơ̆t jên jang dôm kŏng ti choh jang xa jang găh bri kơ jâ̆p tĕh đak pơma atŭm, tơ̆ Tây Nguyên pơma adrô̆ lơ̆m khei năr kơnh.

Vang tơmơ̆t jên jang tơ̆ Kŏng ty TNHH MTV Nam Nung jei tŏk bŏk tơhlăk tơhlĭn kơ yuơ kon jên hre hlŏh 170 ti hlak jên

Kŏng ty chehphe Đức Lập, apŭng Dak Mil, dêh char Dak Nông đei Thủ tướng Tĕh đak kĭ tơchơ̆t trong vă jang hơmet pơ ‘lơ̆ng, tơplih ‘nao ‘moi kiơ̆ vang tơmơ̆t jên jang, tĕh đak ư̆h kơ vei kơ jăp tơnô̆ tơmơ̆t jang đơ̆ng sơnăm 2015. Đơ̆ng nŏh trŭh dang ei, ư̆h kơ gơ̆h vă ăn vang tơmơ̆t jên jang kơ yuơ kon jên hre đunh khei ‘năr hlôi tŏk trŭh 174 ti hlak jên. Ƀok Phạm Tiến Hùng, Kơdră chĕp pơgơ̆r Kŏng ty tơbăt, kon jên hre au đei đơ̆ng sơnăm 1999-2001, kŏng ty tŏk iŏk jên đơ̆ng mĭnh hơnĭh mong jên vă răt iŏk păng tech mơdro chehphe tơ̆ tĕh đak đe:“Hơdrô̆ kon jên hre kơ hơnĭh mong jên păng hre rim hơnĭh mơdro sa ‘nŏh kon jên chĕh đơ̆ng 6-7 ti hlak jên lơ̆m 1 sơnăm. Lơ̆m mă nŏh, tơdrong jang sa đei lăp dang 2 ti hlak jên, ư̆h kơ tôm vă ăn kon jên chĕh. Lơ̆m mĭnh sơnăm oei hơnơ̆ng oei hiong răm đơ̆ng 5-6 ti hlak jên, kơ yuơ lơ lŏh kơna tôch tơnap tap. Vă jê̆ 20 sơnăm au ư̆h kơ gơ̆h vă chă tŏk iŏk jên đơ̆ng ayơ dơ̆ng.”

        Mă kăl, dôm kon jên tŏk iŏk kơ Kong ty chehphe Đức Lập tơ̆ rim Hơnĭh mong jên đei Dơnŏ anĭh vei lăng kon pơlei dêh char Dak Nông sơkơ̆t hơdăh ‘nŏh ăn tŏk iŏk ư̆h kơ ƀlep tơdrong tơchơ̆t. Vă jang kiơ̆ hơmet pơ ‘lơ̆ng vang tơmơ̆t jên jang, sơnăm 2016, dêh char Dak Nông hlôi chĭh pơtrŭh hla bơar ăn rim Hơnĭh mong jên athei xut xa pơ đĭ kon jên hre păng tŏ sĕt kon jên tŏk iŏk ăn Kŏng ty au. Mă lei, ‘moi kiơ̆ mĭnh ƀar trong jang pơm hla bơar tĕch răt, trŭh vă đĭ sơnăm 2019, đĭ đăng kon jên hre tơ̆ rim hơnĭh mong jên hlôi đei tĕch ăn mĭnh ƀar hơnih mơdro sa, rim bơngai, tơdrong pơma dơnŭh xut xa pơ đĭ kon jên hre ư̆h kơ jơnei.

Hlôi 6 sơnăm Kŏng ty Chehphe Đức Lập ư̆h kơ gơ̆h vă tơmơ̆t jên jang hơdoi kơ yuơ hre “tôch kơ lơ”dang ei hlôi hlŏh 174 ti hlak jên

Atŭm hăm chŏh jang sa, tơdrong hơmet pơ ‘lơ̆ng, vang tơmơt jên jang lơ̆m tơdrong jang bri ‘long chŏh jang sa tơ̆ Tây Nguyên jei tŏk bŏk tơhlăk tơhlĭn. Kŏng ty TNHH MTV Nam Nung (apŭng Krông Nô, dêh char Dak Nông) pơtĭh gia, mư̆h hlôi 6 sơnăm oei tim mă ăn vang tơmơ̆t jên jang, kơ yuơ kon jên hre tŏk hlŏh 170 ti hlak jên. Lơ̆m au, hơdrô̆ hre jên khei ăn bơngai jang hlôi tŏk trŭh 20 ti hlak jên, hre ƀao hiêm hloh 24 ti hlak jên. Kơsô̆ uơ oei ‘nŏh hre ăn rim hơnĭh jang hơdoi, rim hơnĭh mong jên. Ƀok Hà Hữu Thanh, Kơ iĕng kơdră chĕp pơgơ̆r Kŏng ty tơbăt, ư̆h khan lăp hơdrô̆ hre hrông, hơnĭh Kŏng ty oei đei tơdrong tơgar groi tĕh hăm kon pơlei. Lơ̆m 1.100ha ksu kơ kŏng ty, dang ei đei trŭh 800ha tŏk bŏk tơgar dĭh băl hăm kon pơlei. Hlŏh 6.500ha bri pơjao ăn kŏng ty hrei au chĭh jô̆ lăp pă 340ha oei đei bri, pă dôm yơ ‘nŏh răm đe kŏh pơrăm:“Păng vă gơ̆h hơvơn vang tơmơ̆t jên jang ah mư̆h đĭ đăng groi tĕh, mŭk drăm tim mă xek tơlang đang hăm kon pơlei. Mă hrei au, kon pơlei tơgar iŏk lơ̆m groi tĕh đei mŭk drăm. Ư̆h kơ gơ̆h vă jang sa, kon pơlei bơbĭt iŏk, kŏh iŏk đơ̆ng nŏh đe tĕch hloi, jei đei mĭnh ƀar ‘nu kon pơlei tĕch ăn bơngai nai mă hơgăt tĕh đe sư bơbĭt iŏk ‘nŏh. Găh păh kŏng ty lăp tơroi tơbăt ăn kơdră dêh char đĕch, kơ yuơ păh dêh char vei lăng nĕ.”

        Lei lăi nhen Dak Nông, tơdrong hre kơ rim kŏng ty bri ‘long chŏh jang sa jei tôch kơtang tơ̆ Tây Nguyên. Ƀok Lê Danh Thắng, Kơ iĕng Kơdră chĕp pơgơ̆r Dơnŏ anĭh jang jên hu Dak Lăk tơbăt, lơ hơnĭh mơdro sa, mă hơdăh ‘nŏh Kong ty chehphe Buôn Ma Thuột, Kŏng ty Chehphe Dray Hlinh, Kong ty Chehphe ka kao Krông Ana jang sa ư̆h kơ lĕch, hre lơ̆m khei năr đunh. Kiơ̆ khôi luơ̆t Hơnih mơdro sa ‘nŏh rim kŏng ty jang sa ư̆h kơ lĕch lơ lŏh kăl sơlăh hloi. Mă lei, kiơ̆ Tơdrong tơchơ̆t 30 đơ̆ng Dơnŏ anĭh tơm Chĭnh trĭ jăl XI păng Tơdrong tơchơ̆t 118 sơnăm 2014 đơ̆ng Khŭl kơdră Tĕh đak ‘nŏh ư̆h kơ gơ̆h vă xơlăh ăn rim Kŏng ty bri ‘long chŏh jang sa Tĕh đak. Rim kŏng ty lăp gơ̆h pơdơ̆h jang, mă lei dôm sơnăm au oei tim mă keh đang kơ yuơ đei hre đunh păng tơgar dĭh băl groi tĕh, ư̆h kơ lăp dĭh băl rim tơdrong pơkăp jang hơdoi, pơjao iŏk jang. Dôm tơdrong tơhlăk tơhlĭn au kăl đei iung jang đơ̆ng rim hơnĭh bơ̆ jang tơm:“Lơ̆m jang kiơ̆ đei dôm tơdrong ư̆h pơ rơ̆ng, adoi đei tơdrong ư̆h kơ chăng, tim mă iŏk đei nhen trong tơlech hơdrol. Lơ̆m khei năr kơnh, nhôn gô hơnơ̆ng iung jang hơdoi hăm rim hơnih bơ̆ jang, dăr lăng hơlen dơ̆ng rim tơdrong tơchơ̆t kơ khôi luơ̆t, adoi nhen dôm tơdrong yan au. Đơ̆ng nŏh, tơƀô̆h tơbăt ăn dêh char adoi nhen pơchŏh trong ăn rim hơnĭh tơm Trung ương tơtom hơmet pơ ‘lơ̆ng tơnap tap, tơhlăk tơhlĭn ăn rim hơnĭh.”

        Pơ đĭ tơring Tây Nguyên đei vă jê̆ 100 kŏng ty bri long chŏh jang sa kơ Tĕh đak, vei lăng păng iŏk yua hlŏh 1 trĭu 200.000ha tĕh. Đơ̆ng sơnăm 1991, tơdrong hơmet pơ ‘lơ̆ng, tơplĭh ‘nao tơ̆ rim hơnĭh mơdro sa au hlôi đei jang kiơ̆ trong tơlĕch jang đơ̆ng Đảng, Tĕh đak păng atŏk kơtang hlŏh dơ̆ng lăp đơ̆ng rŏng Tơdrong tơchơ̆t 30 sơnăm 2014 đơ̆ng Dơnŏ anĭh tơm Chĭnh trĭ jăl XI. Mă lei, đơ̆ng rŏng lơ sơnăm, tơdrong hơmet pơ ‘lơ̆ng oei tim mă iŏk đei jơnei hơ iă.

        Tơdrong tơm pơm ăn kơ tơdrong au ‘nŏh bơ̆ jang vei lăng ư̆h hơgei, ư̆h kơ gan dăr lăng hơlen kơ jăp lơ̆m chŏh jang sa, pơm tơlĕch tĕch mơdro ư̆h kơ jơnei, tơdrong tĕh hiong, bri hiong, tĕch mơdro, bơbĭt iŏk tĕh oei ƀô̆h hơnơ̆ng kơtang. Lơ tơdrong ư̆h kơ ‘lơ̆ng, pơm glăi đei ƀô̆h hơnơ̆ng đơ̆ng sơnăm au trŭh sơnăm anai, tim mă xek tơlang keh đang. Tơdrong mă au jĭ pơm ăn rim hơnĭh mơdro sa hơmet pơ ‘lơ̆ng, tơplĭh ‘nao, vang tơmơ̆t jên jang tơhlăk tơhlĭn, tơdrong đei kơ hrĕng hektar tĕh brăh brư. Tơdrong mă au tŏk bŏk kăl đei hơmet pơ ‘lơ̆ng đơ̆ng Trung ương trŭh tơ̆ tơring.

Ƀai chĭh: VOV Tây Nguyên

Tơblơ̆ nơ̆r: Amazưt