PƠTRU|T KƠTANG TÔM TƠDRONG, HRƠ|P MINH ‘MĂNG TƠDRONG TƠPLIH JANG ‘NAO.

VOV4.Bahnar - 2 nơ\r “Tơplih ‘nao” đei tơpôl apu\ng plenh teh băt truh nhen minh tơdrong nuih mơng tơ\ Việt Nam lơ\m 30 xơnăm kơ âu. Tơdrong đei jơnei đơ\ng trong pơkăp jang cách mạng âu đei pơtơm đơ\ng ‘măng Hop ako\m mă 6 kơ Đảng tơbang nơ\r tơbăt kơtang găh tơdrong tơchơ\t tơplih ‘nao. Mă lei, trong hiôk, jơhngơ\m pran, tơnap tap păng dôm tơdrong tơhlăk tơhl^n đơ\ng Tơplih ‘nao adoi oei lơ\m jăl trong pơjing păng ato\k teh đak. Yuơ noh, vih hơlen jăl jang 30 xơnăm tơplih ‘nao, Hop ako\m mă 12 kơ Đảng xkơ\t: kăl tơplih ‘nao tôm tơdrong păng hrơ\p minh ‘măng tơdrong tơchơ\t tơplih jang ‘nao.  

 Hlôi 30 xơnăm kơ âu, mă lei yă Phạm Thị Như Thủy oei tơ\ thôn Diên Khánh, xăh Hải Thái, apu\ng Hải Lăng, dêh char Quảng Trị duh oei che\p vei hla bar tem ph^u, hla bar răt phe hlôi xo hăm kơmâu dreng vă tơbăt ăn kon xâu lơ le\ kơ khei năr mă đe krao chăl [ao ka#p. Yă tơroi, khei năr noh, đe hơpơi đei xo\ng minh pơnhan por kok kơ mluông păng tôm tơdrong: ‘long chih ‘lơ\ng, hla bar kok, lôp gre tam mă x^t hơmet, x^ch gre oei ‘nao... Tơbăt thoi noh vă xkơ\t: hăm tơdrong hơlen lăng tơpăt, xkơ\t tro\ tơdrong, Đảng bơ\n hlôi xkơ\t hăm trong jang cách mạng, hơyak tơplih ‘nao tôm tơdrong jang, lăng noh jing “xơnong kăl ăn tơdrong erih”. Yă Phạm Thị Như Thủy vih hơdơ\r:

          “Chăl xơ\ đơ\ng ao hru\k, truh lôp gre, rim tơmam kiơ adoi axong. Mă lei đơ\ng Hop ako\m mă 6- hop ako\m kơ tơdrong tơplih, [ok Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh hlôi pơm tơplih tơdrong erih. Duh teh đau âu, kon bngai âu, rim raih tơdrong thoi noh ngăl mă lei đei hiôk hian, đe xo\ng xa, đei pơma păng hru\k hơbe\n ao răt kơdih ưh kơ x^ chă gô [o#k thăm pơtơm đei ôh". 

Lơ\m Hop ako\m bngai jang tang măt ja#p teh đak ‘măng mă 6 kơ Đảng (ăh xơnăm 1986), [ơ\t tơle\ch trong tơplih jang ‘nao, Đảng pơtơm đơ\ng tơdrong tơplih găh đon kơche\ng, mă “adrol hloh noh đon kơche\ng găh mu\k drăm”. Mu\k drăm đei tơplih jang kiơ\ trong te\ch pơdro – tơdrong nhen le\ hiôk hian mă lei ăh xơnăm pơtơm tơplih ‘nao 1986 [ơ\t teh đak oei rơhiu\ng rơhiăng mu\k drăm – tơpôl, noh pơtơm [ôh đ^ kjă kăp g^t kơ tơdrong pơih trong ăn tơdrong jang tơplih ‘nao. {ôh băt dôm hơyak nơnăm kơ tơdrong jang tơplih ‘nao, bngai juăt jang găh mu\k drăm Võ Đại Lược akhan: Xkơ\t kăp g^t hloh kơ tơdrong Hop ako\m ja#p teh đak ‘măng mă 6 noh jing xut le# trong jang [ao ka#p xo mă lei athei truh ăh xơnăm 1989, tơdrong tơplih ‘nao pơtơm io\k jang đei jơnei tơpă hăm tơdrong tơjră hoach kư\ kă, đei tơpôl  pôk bơnê tôch dêh:

“Tơdrong kăp g^t noh bơ\n io\k jang kiơ\ pơkăp hiôk hian găh mu\k drăm, dang xut le# tơchơ\t jang [ao ka#p xơ\ păng jang kiơ\ trong pơkăp te\ch pơdro pơyua, ưh kơ răt phe [a đơ\ng kon pơlei jang mir nhen adrol ki bơih, ưh kơ đei axong tơmam xa ăn plei tơm bơih mă tôm tơdrong jang kiơ\ te\ch pơdro ngăl, xkơ\t tôm tơmam drăm đơ\ng tơring pơxe\l truh tơring kơdra#m, dôm anih jang duh pă đei oei tơdrong jang [ao ka#p bơih mă athei tơre\k hăm tơdrong jang te\ch răt ”.

30 xơnăm kơ âu, rim bngai adoi băt hơdăh xơnong jang tih tên đơ\ng Ðảng jing bngai pơtơm păng pơgơ\r tơchơ\t tơplih jang ‘nao. Mă lei akhan "tơplih ‘nao" noh jing tơdrong jang adro# kơ kang [o#, đảng viên mă ưh kơ x^ kơ hloh 90 triu ‘nu kon pơlei noh tơnap vă đei jơnei. Duh đơ\ng nơ\r pơma, tơdrong ‘meh vă păng tơdrong rơgei đơ\ng kon pơlei đei đơ\ng tơdrong erih jang xa noh jing tơdrong tơm đei jing tơchơ\t tơplih jang ‘nao đơ\ng Ðảng. Pho\ Giáo sư- Tiên sih Bùi Đình Phong, jang lơ\m Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh akhan: Tơplih ‘nao đei jơnei noh gơnơm hơnơ\ng băt hơdăh đon kơche\ng “kon pơlei noh dơnơm”:

“Đảng athei xek tơlang đang tơdrong pơkăl, ‘meh vă dơnơm đơ\ng kon pơlei. Bơ\n athei hơlen lăng tơpăt, xkơ\t [lep tơdrong đei [ôh. Đei jơhngơ\m pran atu\m noh mă tơnap tap dang yơ duh ‘nhăk teh đak yak hloh đe\ch. Mưh ưh kơ đei drơ\ng nơ\r đơ\ng kon pơlei, ưh kơ đei kon pơlei tơgu\m noh mă hiôk dang yơ duh ưh kơ ke\ đei jơnei yao”.

Lăng atu\m 30 xơnăm kơ âu, tơdrong jang tơplih ‘nao hlôi đei jơnei tih tên păng kăp g^t kơ hnưr erih. Tơdrong chih ako\m Tơbang ch^nh tr^ pơtruh ăn ‘măng Hop ako\m mă 12 kơ Đảng duh xkơ\t dôm tơdrong kăp g^t vă teh đak pơtoi tơplih ‘nao păng ato\k tơ iung kơtang lơ\m dôm xơnăm truh âu kơnh; xkơ\t trong pơkăp tơplih jang ‘nao kơ Đảng noh tro\ [lep, gơh rơgei; jăl trong ato\k chủ nghĩa xã hội kơ teh đak bơ\n noh tro\ [lep hăm tơdrong erih kơ teh đak Việt Nam păng trong pơkăp ato\k tơ iung kơ hnưr erih. Mă hăt noh, Tơdrong chih Tơbang ch^nh tr^ tơ[ôh hơdăh "pơtru\t kơtang tôm tong păng drơ\ng minh tơdrong jang tơplih ‘nao". ‘Nâu jing khei năr vă bơ\n tơplih kơtang hloh lơ\m đon kơche\ng; keh đang trong pơkăp jang vă ato\k mu\k drăm kiơ\ trong te\ch răt hơdăh kiơ\ pơkăp xã hội chủ nghĩa; adrin tơplih trong pơgơ\r jang dơnơm kơ teh đak keh kong păng kjăp hloh; kơdih jang hadoi lơ\m apu\ng plenh teh vă pơtru\t kơtang tơdrong jang kiơ\ chăl ‘nao dang ei kơ teh đak. Tơdrong mă âu dang vă akhan, mưh minh tơdrong jang ưh kơ đei drơ\ng kiơ\ noh ưh kơ ke\ ato\k tơ iung ôh. Pho\ Giáo sư, Tiên sih Nguyễn Trọng Phúc, Xơ\ bơ\ Kdră  Viện Lịch sử Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh akhan:

“Kơdih tơplih tôm tơdrong noh pơjing đei tơdrong tơre\k dru\t dih băl atu\m ato\k tơ iung đơ\ng dôm tơdrong jang. Chih ako\m Tơbang lơ\m ‘măng hop ako\m âu adoi ră hơdăh “drơ\ng minh”. “Drơ\ng minh” tơ\ âu noh "drơ\ng minh" đơ\ng trong pơkăp jang đơ\ng Đảng hăm trong pơkăp đơ\ng kơluơ\t teh đak hăm dôm trong tơchơ\t jang hơdăh. Mă [ar noh, “drơ\ng minh” đơ\ng dôm anih jang mu\k drăm – ch^nh tr^ - joh ayo\ - tơpôl tơ\ trung ương athei jang hadoi hăm dih băl hrơ\p minh ‘măng. Tơdrong jang ako\m, drơ\ng minh păng đei jơnei”.

        Hăm tơdrong Hop ako\m Đảng ja#p teh đak ‘măng mă 12, tơbăt gru kơnăl kăp g^t kơ Hop ako\m mă 6 kơ Đảng păng dôm tơdrong đei jơnei “tih tên oăng kăp g^t kơ hnưr erih” lơ\m 30 xơnăm tơplih ‘nao vă roi lui kjăp păng xkơ\t trong hơto\k kiơ\ Chủ nghĩa xã hội mă Đảng, {ok Hồ păng kon pơlei hlôi rơih. Tơdrong kăp g^t noh xek tơlang hrơ\p minh ‘măng dôm trong pơkăp jang đơ\ng Đảng hăm tơdrong tơchơ\t đơ\ng kơluơ\t teh đak tơguăt hăm dôm trong pơkăp jang hơdăh. Mưh jang tôm tơdrong păng drơ\ng minh tơdrong tơplih ‘nao hơbo\ gô pơm hơyak tơplih ‘nao kăp g^t, hơto\k jơhngơ\m pran ăn ato\k tơ iung kơ teh đak.

Lan chih păng rapor