VOV4.Bahnar - Tơ̆ plei tơm Buôn Ma Thuột, dêh char Đăk Lăk, Anih tơm jang hadoi Mŭk drăm păng Hơtŏk tơring pơxĕl lơ̆m Anih tơm Choh jang xa păng Hơtŏk tơring pơxĕl pơgơ̆r Hop akŏm tơlĕch xơnong jang kơ xơnăm 2021 anih jang mŭk drăm hadoi păng hơtŏk tơring pơxĕl hăm lơ trong jang đei pơkăp lơ̆m khei năr pơrang jĭ Covid 19 tam mă xơđơ̆ng păng dôm tơdrong tơchơ̆t tĕch pơdro hiôk hian pơtơm đei iŏk yua.

Tơroi lơ̆m hop akŏm, jô̆ truh đĭ khei 3/2021, jâ̆p teh đak đei jê̆ 17.600 hơp tak xăh păng 68 hơp tak xăh pơm jang găh choh pơtăm. 83% kơsô̆ hơp tak xăh pơm jang đei jơnei, tŏk 50% pơtêng hăm xơnăm 2015. Tơdrong pơyua kơ hơp tak xăh choh jang xa đei hloh 380 trĭu hlj minh xơnăm. Hlôi đei 24% kơsô̆ hơp tak xăh pơm jang tơroh dih băl, pơjing đei jê̆ 1.500 tơdrong jang hăm hloh 2.300 tơmam drăm păng hloh 3.200 anih tĕch tơmam drăm kiơ̆ pơkăp choh jang xa tơnăp.

Mă lei, mă hlôi đei tơplih chŏng mă tơdrong đei yua păng tơdrong jang kơ rim ‘nu jang hơp tak xăh choh jang xa oei răh rai; tơdrong choh jang xa kiơ̆ kơmăi kơmŏk tam mă drơ̆ng minh; dôm trong pơkăp jang kăp gĭt nhen axong tơgŭm ming man, mă hăt noh ming man anih jang tĕch pơdro, pơkăp găh teh, jên mong jing tơdrong kăl hloh. Minh ƀar nơ̆r tơgop akhan, tơdrong tơm vă hơp tak xăh hơtŏk tơ iung noh kon bơngai, mă lei tơdrong hơbĕch lơ̆m pơgơ̆r hơp tak xăh tam mă kloh klĕch. Yuơ noh, kăl hơtŏk tơgŭm, hơtŏk tơdrong pơgơ̆r jang ăn khul kơdră păng kơdră pơgơ̆r găh jên jang hơp tak xăh. Ƀok Mai Trọng Dũng, Phŏ Kơdră Anih Choh jang xa – Hơtŏk tơring pơxĕl dêh char Đăk Lăk pơtruh nơ̆r: “Lơ̆m hơtŏk jang hơp tak xăh tŏk bŏk oei tơjrâ̆m tơnap tap găh bơngai jang, kang ƀô̆ vei hơlen kơpal oei tơjruh. Mă anih jang găh tơring pơxĕl hlôi pơih lăm pơtho ăn dôm bơngai jang hơp tak xăh, đei dôm lăm hŏk ăn khul kơdră hơp tak xăh. Mă lei tam mă đei pơm kiơ̆ ƀlep tơdrong pơkăl. Truh âu kơnh nhôn ‘moih đei lơ lăm pơtho tơnăp hloh ăn kơdră hơp tak xăh vă dôm hơp tak xăh băt hơdăh dôm tơdrong hơtŏk jang hadoi mŭk drăm vă hơ ‘nhăk dôm hơp tak xăh kơ tơring hơtŏk tơ iung”.

Tơ̆ hop akŏm, rim bơngai tang măt hlôi tơmơ̆ng tơroi păng pơma đam dôm tơdrong đei: Hơnăn jang hadoi mŭk drăm; Hơnăn Vei răk păng Hơtŏk pơlei pơm jang đơ̆ng xơnăm 2021-2030; tơbang găh tơmam drăm OCOP; Pơhrăm vei hơlen trong jang kŏng ngê̆ xô̆ lơ̆m vei lăng tơdrong chih akŏm hơp tak xăh. Rim bơngai tang măt kơ dôm anih jang đei tơrĕk kăl pơthoi hơlen, chih akŏm khôi luơ̆t, trong pơkăp jang găh hơtŏk mŭk drăm atŭm, hơp tak xăh choh jang xa (teh, thuê̆, jên mong...), tơtom pơklaih tơnap tap, tơhlăk tơhlĭn, pơm trong hiôk vă mŭk drăm atŭm, hơp tak xăh choh jang xa hơtŏk kơjăp xơđơ̆ng. Mă hăt noh ăh dôm Tơchơ̆t tĕch pơdro hiôk hian đei iŏk yua noh tơdrong tơmam drăm xơđơ̆ng ‘lơ̆ng, vei xơđơ̆ng tơmam xa; tơgar tĕch tơmam drăm gô ƀôh lang xă. Hăm tơdrong hiôk, mŭk drăm kơ po anih jang hadoi mŭk drăm kiơ̆ hơp tak xăh, khul jang hadoi gô tơgop hơtŏk kơjă tơmam drăm.

Găh xơnong jang tơm lơ̆m xơnăm 2021, Anih tơm jang hadoi mŭk drăm păng Hơtŏk tơring pơxĕl tơlĕch tơchơ̆t hơtŏk mŭk drăm atŭm, jang hadoi, hơvơn bơngai jang kiơ̆ đei hŏk tơdrong jang vih pơm jang tơ̆ hơp tak xăh, mă kăl noh kang ƀô̆ mơlôh đei tơgŭm jên khei păng bơ̆ jang tơ̆ hơp tak xăh vei xơđơ̆ng đei 1.500 truh 2.000 kang ƀô̆. Tơlĕch pơtho kơdră hơp tak xăh vă axong hla bar pơkăp kơ teh đak găh tơdrong jang kiơ̆ pơkăp đơ̆ng Anih tơm Choh jang xa păng Hơtŏk tơring pơxĕl tơlĕch. Tơgŭm păng pơjing trong jang kiơ̆ Tơchơ̆t kơsô̆ 167/QĐ - TTg năr 03/02/2021 đơ̆ng Thủ tướng teh đak găh kĭ pơkăp rơih iŏk, keh đang, pơih xă trong jang hơp tak xăh trong ‘nao đei jơnei tơnăp tơ̆ dôm tơring lơ̆m jâ̆p teh đak đơ̆ng xơnăm 2021 – 2025.

Ƀok Trần Thanh Nam, Thư̆ trưởng Anih tơm Choh jang xa păng Hơtŏk tơring pơxĕl pơkăl dôm tơring pơtoi hơtŏk jang hadoi mŭk drăm, hơp tak xăh kiơ̆ trong jang hăm kơmăi kơmŏk, tơroh dih băl lơ̆m axong pơmt ơlĕch tơmam drăm, hơtŏk tơmam choh jang xa kiơ̆ lơ tơdrong, trŏ ƀlep hăm tơdrong jang mŭk drăm kiơ̆ trong jang ‘nao, tĕch pơdro, vă dar deh hơtŏk tơgar jang pơm tơlĕch tơmam drăm: “Bơ̆n dang ei athei đei minh đon kơchĕng ‘nao, hơtŏk kiơ̆ choh jang xa tơguăt lơ tơdrong jang păng tơguăt hăm tĕch pơdro tơ̆ tơring pơxĕl hăm lơ hơp tak xăh choh jang xa. Pơkăp mă 2 tơdrong jang OCOP đei jơnei tơnăp noh tơdrong choh jang xa duh pơtơm tơguăt noh bơ̆n athei hơlen vă hơtŏk tơdrong jang âu. ‘Nâu jing xơnong jang đơ̆ng Anih tơm jang hadoi mŭk drăm păng Hơtŏk tơring pơxĕl hăm dôm tơring pơjing trong jang đunh đai”.

Duh kiơ̆ Anih tơm jang hadoi mŭk drăm păng Hơtŏk tơring pơxĕl, xơnăm âu gô pơgơ̆r pơtho ăn hloh 300.000 ‘nu bơngai hŏk tơdrong jang găh choh pơtăm vă hơtŏk pơ ‘lơ̆ng tơdrong kăl hơtŏk choh jang xa pơm tơlĕch tơmam drăm, pơm jang tih, akŏm pơtho hơtŏk tơdrong jang ăn tơring pơxĕl; Pơtho ăn bơngai jang Tơdrong Rim xăh minh tơmam drăm Ocop; Pơtho pơm ăn bơngai jang lơ̆m dôm tơring pơm tơlĕch tơmam drăm. Pơjing păng pơih xă um rŭp pơm jang kiơ̆ kơmăi kơmŏk lơ̆m choh jang xa, mă hăt noh 6 tơdrong jang kiơ̆ kơmăi kơmŏk tơ̆ dôm tơdrong jang phe ƀa păng ka phê tŏk bŏk oei đei tơlĕch jang tơ̆ dôm dêh char Gia Lai, Đăk Lăk,  Đồng Tháp, Kiên Giang, Long An păng Sóc Trăng. Tơgŭm hơtŏk choh jang xa, jang găh bri, rong ka hơdang, jang ƀoh ăn bơngai hin dơnuh kiư̆m trong pơm tơlĕch tơmam drăm trŏ hăm hơyuh tô̆ ‘mi tơplih; pơm jang kiơ̆ lơ trong jang găh choh jang xa, pơm tơlĕch tơdrong jang, trŏ ƀlep hăm tơdrong kĕ đei kơ tơring.

Lan chih păng pơre nơ̆r