VOV4.Bahnar - Rok kiơ\ hơ găt te\h Việt Nam tơ\ yơ ku\m đei jrăng hla kơ g^t kăl mă [ơ\t lanưg [o#h, lơ\m bơ\n hơ to\k tơ iung chhôk hơ iă ‘nă hal hơ dre\ch hơ dru\ng, đon băt kơ d^h găh tơ drong rơ ngei- hiôk hian đơ\ng Te\h đak. {lep [ơ\t tơ băt 70 sơ năm Kach mang khei 8 păng Quốc khánh ‘năr 2-9, hơ vơn kơ m^h ma duch nă păng bôl buăl vang chă hơ len dôm tơ drong kơ tơ\ng găh jrăng hla kơ Hà Nội, m^nh lơ\m dôm um rup pơ t^h ăn jơ hngơ\m đon kơ Việt Nam pran kơ tang nu\ih mơng.

Io\k đơ\ng dôm sơ năm oei ‘lơ\p, lơ bơ ngai đ^ ho\k thuôk nơ\r [ai pơ đơ\k  “Jrăng hla kơ Hà Nội”, chhơ\ pơ ro\ um rup jrăng hla kơ nu\ih mơng, pran kơ tang, tơ klep hăm jơ hnơr ar^h:

 “Bu đ^ năm tru\h tơ\ Hà Nội/ Năm rok trong Điện Biên/ Gô lăng [o#h tơ\ kơ pal/ Jrăng hla kơ kơ jung/ Hla kơ kơ mâu brê/ Lơ\m jrăng pơ sey kơ jăp”.   

Păng : “Lăng hla kơ [o#h te\h đak/ Lăng hla kơ [o#h kon pơ lei/ Tơ\ hơ la yơ\p hla kơ bơ\n yak/ Jơ\p tơ ring hơ tăih tơ ring je#”….

Hăm kon pơ lei kơ rim hơ dre\ch hơ dru\ng Việt Nam oei tơ\ hơ tăih ‘măng mă blu\ng năm tơ\ An^h tơm, dăh mă hăm dôm bơ ngai tơ moi đơ\ng te\h đak đe, hơ yak jơ\ng năm lăng tơ\ jrăng hla kơ Hà Nội ‘no\h j^ 1 lơ\m dôm an^h năm tru\h đei tôch kơ ‘me\h vă.  

Tơ drong ‘lơ\ng đơ\ng Jrăng hla kơ Hà Nội sơ\ gơ\h tre\ng lăng đơ\ng hơ tăih, [ơ\t mă hnam oei jum dăr tam mă đei pơm tơ ter băl, dôm tơ nơm ‘long t^h nhen dang ei ku\m tam mă đei [o#h.  

Jrăng hla kơ Hà Nội dang ei pơm lơ\m hơ găt te\h kơ quận Ba Đình, ‘no\h j^ an^h gru groa jơ hnơr ar^h, jo\h ayo\ đe ư hơ nhang ang hơ nhông kơ An^h tơm. Kiơ\ kơ lơ hla ar ch^h răk kơ jơ hnơr ar^h, Jrăng hla kơ âu đei ming man lơ\m hơ găt te\h găh pơ băh kơ Hoàng thành Thăng Long, đơ\ng sơ năm 1805 tru\h sơ năm 1812 ‘no\h pơm đang. Mă đơ\ng khu\l kơ dră chăl Phalăng pơ gơ\r phă pơ răm lơ hnam, an^h jang găh tơ ring pơ lei tơm Hà Nội lơ\m dôm sơ năm1894-1897 mă lei pu\n ai, Jrăng hla kơ Hà Nội hlôi ư\h kơ đei [ơm tru\h. Tru\h dang ei, ‘nâu jing jrăng hla kơ đêl so păng ‘lơ\ng hơ iă hlo\h lơ\m đ^ đăng tơ mam kơ an^h gru groa Hoàng thành Thăng Long. 

Dôm bơ ngai ar^h đunh sơ năm tơ\ Hà Nội oei [lo\k hơ dăh, ‘năr 10-10-1954, ‘măng mă blu\ng hla kơ [rê hơ nglo\ng dreng- hla kơ Te\h đak păr tơ\ lue\l Jrăng hla kơ Hà Nội. Jrăng hla kơ Hà Nội ư\h khan lăp đei dôm bơ ngai ph^n rup chă ph^n đe\ch mă oei đei [o#h lơ\m tơ drong pơ đơ\k, jo\h hơ ri, mă loi ‘no\h j^ chhơ\ pơ ro\. Lơ bơ ngai chă chhơ\ bơ\n rup hlôi tơ [o#h tơ drong ‘lơ\ng hơ iă đơ\ng an^h man hla kơ. Mă loi ‘no\h, jrăng hla kơ âu oei đei tơ mơ\t lơ\m dôm to\ tem bưu chính păng đei in pơ ‘lơ\ng lơ\m hlak jên kơ an^h mong jên te\h đak Việt Nam tơ le\ch ‘măng mă blu\ng. 

Pơm tơ je# pơ lei tơm so, lơ\m chăl Nguyễn, Jrăng hla kơ Hà Nội oei đei tơ drong jang ‘no\h j^ an^h gak. Đơ\ng kơ pal lue\l kơ an^h man hla kơ gơ\h lăng pơ đ^ 1 tơ ring tôch kơ xă lơ\m ‘ngoăih kơ tơ ring pơ lei tơm so.  

Găh tơ drong ming man, Jrăng hla kơ Hà Nội ‘no\h đei jrăng pơ re\ng hơ drom băl đơ\ng hơ la to\k tơ\ kơ pal. Đe pơm hơ to\ băl hlôi pơ jing dôm trong tơ păt, pran kơ jăp. Tơ\ hơ la jơ\ng Jrăng hla kơ Hà Nội ngơk lăng bơ\n [o#h  đei tơ drong lăp ‘lơ\ng đơ\ng dôm tơm jrăng păng an^h gak. Tơ drong mơn kơ kơ trăp tr^n tă kơ ư\h kơ đei hloi. ‘No\h j^ tơ drong hơ gei đơ\ng bơ ngai chhơ\ pơm pơ che\h.  

Tơ\ dôm an^h, tơ năr man đei pơ ro\ hăm dôm um rup chhơ\ pha ra băl, mă khan hmă đe\ch ră mă lei pơ jing đei dôm trong ‘lơ\ng hơ iă hơ dro# ăn kơ dôm an^h. Jranưg hla kơ Hà Nội kơ jung hlo\h 33m. Jo# hloi jrăng hơ tol hla kơ ‘no\h kơ jung hlo\h 41m, đei 3 tăl jơ\ng păng 1 pôm tơm jrăng. Rim tăl jơ\ng pơm hơ bu\l, ie\, hơ drom băl, jum dăr lơ\k hăm go\ch. Kiơ\ kơ ‘no\h, tăl 1 xă 42,5m, kơ jung 3m, đei 2 kơ nao kung, tăl 2 xă 27m, kơ jung 3,7m đei 4 to\ ‘măng, tăl 3 xă 13m, kơ jung 5m; ku\m đei 4 to\ ‘măng kiơ\ trong găh hơ le\ch, pơ mơ\t, pơ băh, tu. Ư|h kơ jo# ‘măng găh tu, dôm ‘măng nai tă kơ đei hơ năn kơ d^h ngăl. ‘Măng tơ\ găh hơ le\ch kơ pal đei ch^h 2 chư “Nghênh húc” (sơng măt ‘năr tơ\ pơ gê), ‘măng găh pơ mơ\t hăm “Hồi quang” (‘năr hơ dăh pơ chrang), ‘măng găh pơ băh hăm “Hướng minh” (tơ\ găh hơ dăh). Tơ\ ‘măng găh tu đei hơ met 2 to\ kơ nao kung to\k tơ\ cham găh ‘ma păng ‘ngieo, 1 pôm kung ‘no\h đei 14 kơ nao, đei ti che\p hăm pơ sey. Cham tơ\ kơ pal đei pe\ng jum dăr hăm ‘long ku\m hăm tơ năr pơ kao chhơ\ tơ\ to\k bo\k, đei tanh tơ mơ\t băl lăng nhen rup vai vo\ng v^l.  

Oei tơm jrăng hla kơ hơ bu\l 8 trong, roi ie\ tơ\ kơ pal, kơ jung 18,2m, 1 pang dang 2m. Lơ\m tơm đei kung 54 kơ nao man pơ dăr pơ lu^nh to\k tru\h tơ\ kơ\l jrăng hla kơ. Đ^ đăng đăng đei to\k hơ dăh hăm 39 pơ lo#h pơ kao thị păng 6 pơ lo#h rup dẻ quạt. Dôm pơ lo#h âu đei đơ\ng 4 tru\h 5 pơ lo#h. Gơ nang đơ\ng đei dôm to\ pơ lo#h pơm jum dăr tơm jrăng kơ na măt ‘năr păng hơ yu\h lai yơ ku\m đei rơ hơi. Lue\l jrăng hla kơ, đei pơm jing 1 tơ\ng rup bát giác, kơ jung 3,3m, đei 8 to\ ‘măng ‘mo\k hơ to\ 8 pang, gơ\h ăn kơ 5 - 6 ‘nu bơ ngai dơ\ng lăng. To\k bo\k tơ\ng ‘no\h 1 pôm jrăng hơ bu\l, xă 0,4m, kơ jung tru\h tơ\ lue\l tơ\ng, ‘no\h j^ an^h vă hơ tâp jrăng hla kơ ( kơ jung 8m). Găh pơ bu\ng lei lăi nhen rup đoăn, pơ bu\ng pơm hăm [ê to\ng jrăng pơ sey, go\ch păng to\k bo\k lue\l pơ bu\ng đei jrăng pơ sey vă hơ tol hla kơ. Mă lei, ư\h kơ s^ khei ‘năr hơ yơ tơ moi ku\m pu\n đei to\k tơ\ lue\l jrăng hla kơ o#h. Lăp lơ\m năr g^t kăl lơ\m sơ năm An^h gru groa jơ hnơr ar^h khu\l linh Việt Nam mă pơ\ih ‘măng, păng [ơ\t do\h, tơ moi athei pơ re\ng.

Hlo\h 200 sơ năm, Jrăng hla kơ Hà Nội hlôi răk jơ\ng kơ triệu ‘nu bơ ngai tơ\ lơ tơ ring kơ te\h đak. {ơ\t lăp, đei tơ drong tơ roi akhan, Kơ dră tơm te\h đak  Venezuela – [ok Hugo Chavez lơ\m 1 ‘măng năm tơ\ Hà Nội [ơ\t năm kle\ch Jrăng hla kơ ‘no\h athei gre dơ\ng păng ap^nh ‘me\h mơ\t lăng. {ok kơ dră tơm hlôi to\k tru\h tơ\ lue\l păng tôch kơ chhôk hal tơ\ hơ năp jrăng hla kơ g^t kăl âu.

Mư\h rim ‘măng yak to\k tơ\ dôm kơ nao man jrăng hla kơ tơ [o#h khei ‘năr, dôm tơ drong tơ roi găh jơ hnơr ar^h ‘no\h [o#h tru\h, pơm ăn kơ đe [o#h kăl athei yak mă dơ dar hlo\h dơ\ng lơ\m, dôm kơ nao g^t kăl âu. Păng to, dơ\ng tơ\ tơ\ng kơ jung kơ Jrăng hla kơ Hà Nội, bơ\n lăng pơ lei tơm ‘mêm kơ eng, lăng bơ ngai, gre ke\t keng ku\m hăm kial ‘nao- kial kơ pơ yan pu\ih khei 8…

Thuem tơ blơ\