VOV4.Bahnar - Dôm sơ năm hơ drol, tơ drong vei lăng bri tơ\ apu\ng Đắk Glei, de#h char Kon Tum 100% đei pơ jao ăn kơ rim khu\l linh joăt jang nhen khu\l jang vei lăng bri ‘long, rim an^h jang tơ ring. Mă lei, đơ\ng sơ năm 2015 tru\h dang ei, jang kiơ\ tơ drong jang đơ\ng Khu\l kơ dră te\h đak găh tơ drong pơ jao vei lăng ăn kơ rim khu\l jang, tơ pôl kon pơ lei, u\nh hnam păng tơ le\ch jang tơ drong jang tơ gu\m kla jên io\k yua cham char bri, hlôi tơ gu\m kon pơ lei hơ met đei io\k yua hơ to\k ‘lơ\ng tơ drong ar^h sa, tơ klep kơ jăp hơ năp jang đơ\ng kơ d^h mư\h kơ tă vang jang vei lăng bri. Đơ\ng no\h lơ te\h bri tơ\ tơ ring đei vei kơ jăp. Hơ vơn kơ m^h ma… vang mơ\ng.  

Hlôi jing tơ drong joăt, mă đơ\ng ‘năr to\ dăh mă ‘mi, mư\h lơ\m dôm năr to\k bo\k gie\ng păng hơ tuch gie\ng, gru\p vei lăng bri plei Đắk Xây, xăh Đắk Long, apu\ng Đắk Glei, de#h char Kon Tum ‘no\h jang hơ dai hăm Khu\l vei lăng bri ‘long tơ ring kơ apu\ng Đắk Glei pơ gơ\r mơ\t tơ\ tơ ring bri io\k vei lăng vă dăr joang. Tơ drong jang dăr joang, hơ len lăng đei pơ gơ\r hơ nơ\ng kơ na hlôi tơ tom chă [o#h păng tang găn đei rim tơ drong pơm glăi phă pơ răm bri.  

Kiơ\ kơ [ok A Lảnh – Kơ dră Khu\l vei lăng bri plei Đắk Xây, dang ei 117 u\nh hnam lơ\m pơ lei io\k vei lăng vă je# 210 hec tar bri chăt kơ d^h. Vă tơ drong vei lăng bri đei io\k yua, rim bơ ngai jang lơ\m khu\l athei hơ nơ\ng ăn bơ ngai jang pơ lơ\h băl năm dăr joang, vei lăng tơ\ rim an^h tơ to\ găh phă bri, tơ gar io\k te\h bri.  

{ok Lảnh tơ băt, lơ\m kơ plăh dăr joang, tơ dăh chă [o#h đei bơ ngai pơm glăi phă bri, khu\l tơ te\nh pơ ma dơ nu\h hăm khu\l jang kơ pal pơ gơ\r rôp vei. Gơ nang đơ\ng no\h mă kơ so# ‘măng phă bri, tơ gar io\k te\h bri tơ\ tơ ring tơ jur kiơ\ rim sơ năm. "Pơ lei đa pơ gơ\r hôp kon pơ lei lơ\m pơ lei, hôp đang tơ le\ch trong vă jang kơ pơ lei, lơ\m no\h 1 pơ lei 6 gru\p, 1 gru\p 1 ‘nu tô trơng vă pơ tho kon pơ lei lơ\m gru\p tơ drong jang dăr joang vei lăng bri. Rim khei nhôn pơ gơ\r năm dăr joang vei lăng bri đơ\ng 5-9 ‘măng, mư\h rim ‘măng năm ‘no\h đơ\ng 4-5 ‘nu bơ ngai năm hơ dai. {ơ\t năm dăr joang, tơ dăh chă [o#h đei bơ ngai ko\h phă bri, tơ gar io\k te\h bri ‘no\h gô jang hơ dai hăm An^h vei lăng bri kơ xăh, an^h vei lăng bri ‘long tơ ring pơ gơ\r rôp vei.”

Xăh sơ lam te\h đak Đắk Long, apu\ng Đắk Glei, de#h char Kon Tum dang ei đei 27 rơ bâu hec tar bri brăh. Pơ đ^ te\h bri âu đei pơ jao vei lăng ăn kơ 3 an^h jang ‘no\h: An^h vei lăng bri tang găn hiă Đắk Glei, Ko\ng ti jang găh bri ‘long Đắk Glei păng An^h vei lăng kon pơ lei xăh Đắk Long vei lăng. Lơ\m no\h, xăh Đắk Long hlôi đei pơ jao dơ\ng bri ăn kơ 8 tơ pôl kon pơ lei păng rim sơ năm u\nh hnam io\k vei lăng hăm ako\p te\h xă 652 hec tar.

{ok A Thai- Kơ dră an^h vei lăng kon pơ lei xăh Đắk Long tơ băt, mư\h bri đei pơ jao vei lăng, rim khu\l jang kơ d^h đei io\k jên kla io\k yua cham char bri ‘no\h hơ năp jang vei lăng bri roi hơ to\k, te\h bri đei vei kơ jăp. Tơ drong ko\h io\k ‘long glăi, chă rôp hơ ngoang sem bri brăh, tơ gar io\k te\h bri glăi hlôi đei tang găn. {ok A Thai tơ roi: "Sơ\ [ơ\t tam mă pơ jao bri ăn kơ rim bơ ngai dăh mă khu\l tơ pôl ‘no\h tơ drong jang vei lăng bri atu\m atu\m kơ na ư\h kơ đei io\k yua. Tru\h sơ năm 2017, nhôn pơ jao bri ăn kơ 8 tơ pôl kon pơ lei păng hlo\h 100 u\nh hnam vei lăng ‘no\h tru\h dang ei tơ drong vei lăng bri tôch kơ đei yua. Tơ drong pơ jao bri bơ\ih kon pơ lei đei io\k jên kla io\k yua cham char bri gô pơm đei jên io\k yua tơ gu\m kon pơ lei sơ đơ\ng tơ drong ar^h sa, tơ drong jang vei lăng bri đei vei sơ đơ\ng. &nh [o#h trong jang tơ gu\m âu tôch kơ ‘lơ\ng, tôch kơ đei yua."

Apu\ng sơ lam te\h đak Đắk Glei đei te\h bri să hlo\h kơ de#h char Kon Tum hăm hlo\h 200 rơ bâu hec tar bri brăh, đei klăih song găh lơ tơ\ dôm xăh Đắk Long, Đắk Choong, Đắk Nhoong, Đắk Pét, Mường Hoong, Ngọc Linh....

{ok Hoàng Trọng Huy- jang vei lăng bri ‘long tơ ring xăh Đắk Long, apu\ng Đắk Glei tơ băt, sơ\ yua đơ\ng te\h bri să [ơ\t mă khu\l jang vei lăng bri ‘long to\ se\t kơ na tơ drong vei lăng bri tơ [ơ\p mơ mat tat. Io\k đơ\ng jang kiơ\ tơ drong pơ jao vei lăng bri ăn kơ rim khu\l jang, kơ d^h, tơ pôl kon pơ lei ‘no\h tơ drong jang hơ dai vei lăng bri hơ to\k đei io\k yua rơ đăh. {ok Huy akhan tơ drong pơ jao vei lăng bri ăn kơ tơ pôl kon pơ lei păng u\nh hnam kơ d^h đei io\k jên kla io\k yua cham char bri hlôi pơm đei tơ drong đei yua hơ dai. "Hơ drol ki [ơ\t tam mă pơ jao bri ăn kơ tơ pôl ‘no\h An^h vei lăng kon pơ lei xăh oei jing tơ ‘ngla bri, tơ drong vei lăng bri tơ [ơ\p lơ mơ mat tat, yua kơ kon pơ lei mơ\t tơ\ bri phă bri, tơ gar io\k te\h bri. Mă lei [ơ\t đei io\k pơ jao vei lăng bri păng đei jên io\k yua cham char bri ‘no\h hơ năp jang vei lăng bri đei hơ to\k ‘lơ\ng. Bu ku\m đei yua. Tơ dăh u\nh hnam hơ yơ pơm glăi dôm u\nh hnam nai chă [o#h ‘no\h gô tơ roi ăn an^h jang kơ pal chă [o#h sek phak tơ tom. Đei jên io\k yua cham char bri ‘no\h kon pơ lei ku\m dă [iơ\ hlo\h lơ\m tơ drong ar^h sa.”   

Tơ pă ăn [o#h, dôm sơ năm tơ je# âu, tơ drong bơ\ jang kiơ\ pơ jao vei lăng bri ăn kơ khu\l jang, tơ pôl kon pơ lei, u\nh hnam; păng tơ le\ch jang tơ drong jang tơ gu\m kla jên io\k yua cham char bri tơ\ apu\ng Đắk Glei, de#h char Kon Tum, hlôi ăn [o#h io\k yua hơ dăh ‘lơ\ng. Hăm tơ drong jang tơ gu\m tro\ lăp âu, đon băt kơ d^h, jang hơ năp đơ\ng kon pơ lei lơ\m tơ drong jang vei bri đei tơ klep hơ dai hlo\h, tơ gop vei lăng bri kơ jăp hlo\h. Tơ drong ar^h sa kơ kon pơ lei ku\m roi ‘năr roi đei tơ pl^h hơ to\k ‘lơ\ng.

Kon Tum hrei au đei hlo\h 360.000 ha bri pơjao ăn rim khu\l jang, Dơno\ an^h ve\i lăng kon pơlei rim tơring, khu\l u\nh hnam, kon pơlei păng u\nh hnam vei lăng năng tông. Kon jên kla ăn io\k yua cham char bri ăn rim an6h ve\i lăng au to\k tru\h hlo\h 250 ti hlak jên lơ\m 1 sơnăm. Đơ\ng kon jên kla ăn io\k yua bri, rim khu\l, rim bơngai sơng io\k ve\i lăng bri hlôi đei sơđơ\ng er^h sa. Đơ\ng no\h sơđơ\ng jơhngơ\m ve\i lăng năng tông bri, hơgăt te\h bri hơnơ\ng hroong. {ok Hồ Thanh Hoàng- Kơdră che\p pơgơ\r An^h mong jên vei lăng păng Ato\k tơ iung bri dêh char Kon Tum gô tơbăt dơ\ng găh bơ\ jang dăr lăng adoi nhen pơro# pơrôp rim an^h sơng io\k ve\i lăng bri pơm kiơ\ ‘lơ\ng hlo\h dơ\ng găh vei lăng năng tông bri lơ\m tơring.

- {ok ai, hlo\h đơ\ng dăr lăng tơdrong jang kơ m^nh [ar tơring tơ\ apu\ng Đak Glei, tơdrong jang kơ rim An^h mong jên Ve\i lăng păng Ato\k tơ iung bri tơring jang lơ liơ?

- {ok Hồ Thanh Hoàng: Nhôn hlôi iung jang dăr lăng tơdrong jang adoi nhen tơdrong kla ăn kon jên io\k yua cham char bri kơ 8 An^h mong jên jang kla ăn io\k yua cham char bri tơring lơ\m tơring Đak Glei. Hlo\h đơ\ng dăr lăng, nhôn [o#h rim An^h mong jên Ve\i lăng păng Ato\k tơ iung bri lơ\m apu\ng Dak Glei hlôi jang kiơ\ ‘lơ\ng rim tơdrong tơchơ\t đơ\ng Trung ương adoi nhen tơring; lơ\m au, mă kăl ‘no\h jang kiơ\ trong pơtho tơbăt, pơro# iung jang đơ\ng rim an^h bơ\ jang găh au kơ dêh char Kon Tum. Tơdrong vei lăng io\k yua kon jên kla ăn kon jên io\k yua cham char bri đơ\ng rim An^h mong jên [lep tơdrong jang, rim tơring jei pơm kiơ\ [lep tơdrong tơchơ\t, tơle\ch [lep ăn bơ\ jang vei lăng năng tông bri. Đ^ đăng rim tơring lơ\m apu\ng Đak Glei hlôi pơjao ăn kon pơlei vei lăng bri, păng đ^ đăng An^h mong jên au jei kla\h ăn kon jên io\k yua cham char bri [lep hăm tơdrong tơchơ\t ngăl.

- {ok a\i, hlo\h đơ\ng dăr lăng tơ\ rim tơring, tơdrong jang kiơ\ kla ăn kon jên io\k yua cham char bri ‘moi kiơ\ An^h mong jên tơ\ rim tơring au lơ liơ?

-- {ok Hồ Thanh Hoàng Tơdrong jang kiơ\ trong kla ăn kon jên đơ\ng jên io\k yua cham char bri ‘moi kiơ\ An^h mong jên ‘no\h trong jang tôch kơ [lep đơ\ng Khu\l kơdră te\h đak păng đơ\ng Dơno\ an^h ve\i lăng kon pơlei dêh char Kon Tum. Nhôn jei to\k bo\k pơro#, pơtho tơbăt ăn rim tơring jang kiơ\ trong jang au. Hlo\h đơ\ng dăr lăng tơdrong au tơ\ rim An^h mong jên kla ăn io\k yua cham char bri tơ\ rim tơring lơ\m apu\ng Đak Glei, nhôn [o#h đ^ đăng an^h mong jên tơring hlôi pơjing jên mong ăn rim pơlei pơla. Lơ lo\h, tơdrong jang kiơ\ pơjing kon jên mong ăn kon pơlei rim pơlai pơla io\k ve\i lăng bri tôch kơ ‘lơ\ng.

- {ok ăi! Đơ\ng dang ei tru\h đ^ sơnăm 2019, ih tơroi lăng An^h mong jên Ve\i lăng păng Ato\k tơ iung bri Kon Tum gô pơro# athei rim An^h mong jên tơring dôm tơdrong jang yă kiơ?

-Ông Hồ Thanh Hoàng: Đơ\ng dang ei tru\h đ^ sơnăm 2019, An^h mong jên Ve\i lăng păng Ato\k tơ iung bri Kon Tum gô pơro# athei rim An^h mong jên Vei lăng păng Ato\k tơ iung bri tơring kăl pơm kiơ\ keh đang pơjing jên ming ăn kon pơlei io\k vei lăng bri lơ\m dêh char. Atu\m hăm ‘no\h, nhôn pơro# athei Kơdră che\p pơgơ\r rim An^h mong jên tơring chă pơro# athei kon pơlei vei lăng bri tơnăp hlo\h dơ\ng. Kiơ\ đơ\ng no\h, nhôn jei athei rim an^h mong jên tơring iung jang hơdoi hăm an^h mong jên dêh char vă ve\i lăng năng tông tơdrong er^h sa ăn kon pơlei, vang jang hơdoi jang kiơ\ tơdrong jang yak hơdoi hăm o\h năm tơ\ hnam trương.

- Kiơ\ kơ ih chă lăng, kơdră tơring lăng ba lơ liơ găh tơdrong jang kơ An^h mong jên Ve\i lăng păng Ato\k tơ iung bri tơ\ tơring?

- {ok Hồ Thanh Hoàng: Kiơ\ kơ nhôn [o#h, kơdră tơring lăng ba tôch tơnăp tru\h rim tơdrong jang kơ An^h mong jên Ve\i lăng păng Ato\k tơ iung bri tơring. Kơ yuơ đ^ đăng An^h mong jên Vei lăng păng Ato\k tơ iung bri tơring jei kơ yuơ Kơdră che\p pơgơ\r Dơno\ an^h ve\i lăng kon pơlei tơring io\k jang hloi Kơdră ve\i lăng An^h mong jên au, Bơngai jang jên hu kơ Dơno\ an^h ve\i lăng kon pơlei tơring ‘no\h io\k jang hloi găh bơ\ jang jên hu kơ An^h mong jên au, đơ\ng no\h An^h vei lăng bri tơring, kang [o# bơ\ jang vei lăng groi te\h jei vang jang lơ\m An^h mong jên Vei lăng păng Ato\k tơ iung bri. Kơna An^h mong jên Vei lăng păng Ato\k tơ iung bri tơring bơ\ jang tôch kơ ‘lơ\ng. Khu\l kơdră tơring jei lăng ba tôch tơnăp.

- Lăp đơ\ng ro\ng bơ\ jang dăr lăng tơdrong jang kơ rim An^h mong jên Vei lăng păng Ato\k tơ iung bri tơring ‘no\h ih hăm đei chă pơkă yă kiơ ưh?

- {ok Hồ Thanh Hoàng: Tơdrong dăr lăng ‘no\h nhôn [o#h đ^ đăng rim an^h mong jên tơring jei bơ\ jang ‘lơ\ng ngăl. M^nh [ar an^h mong jên bơ\ jang hiơ\ hy^n [iơ\ ‘no\h chă pơtho khan ăn rim an^h mong jên au hơdrin tơle\ch rim tơdrong jang kiơ\ hrôih hlo\h dơ\ng vă jang keh đang rim trong pơjao jang.

- Dang ei ap^nh ih hiă m^nh nơ\r dơ\ng hơ. Tơdrong dăr lăng lơ lau ‘no\h đei An^h mong jên Vei lăng păng Ato\k tơ iung bri dêh char Kon Tum iung jang hơnơ\ng ưh deh, [ok?

- {ok Hồ Thanh Hoàng: Tơdrong dăr lăng pơro# pơrôp rim An^h mong jên Ve\i lăng păng Ato\k tơ iung bri tơring, Dơno\ an^h ve\i lăng kon pơlei rim th^ trân ‘no\h hlôi đei An^h mong jên Ve\i lăng păng Ato\k tơ iung bri dêh char Kon Tum hơnơ\ng iung jang dăr lăng đơ\ng sơnăm 2015 tru\h dang ei. Rim sơnăm nhôn hơnơ\ng jang tơgu\m ăn Dơno an^h ve\i lăng kon pơlei dêh char, pơro#, pơjing trong vă jang năm dăr lăng đ^ đăng rim An^h mong jên Ve\i lăng păng Ato\k tơ iung bri tơring, th^ trân lơ\m dêh char Kon Tum. Nhen sơnăm 2019 au, nhôn đei trong vă jang năm dăr lăng 14 tơ ‘ngla bri kơ khu\l tơpôl, 45 An^h mong jên Ve\i lăng păng Ato\k tơ iung bri tơring; tru\h dang ei, hlôi dăr lăng đei 13 tơngla bri, khu\l jang păng 8 An^h mong jên Ve\i lăng păng Ato\k tơ iung bri tơring.

- Bơnê kơ ih lơ ‘măng pơma dơnuh au.

Tơblơ\ nơ\r: Thuem - Amazưt