VOV4.Bahnar  -  Pơyan jang au ki, chehphe đe\i hla bơar drơ\ng nơ\r ‘lơ\ng apu\ng ple\nh te\h hlôi jơne\i 50% găr chehphe Việt Nam, yak hlo\h nơ\r tơle\ch jang đơ\ng Dơno\ an^h tơm ve\i lăng cho\h jang sa păng ato\k tơ iung tơring tơrang. Jang chehphe đe\i tơchơ\t ‘lơ\ng, pơ đ^ an^h mơdro sa tơm, kon pơle\i cho\h jang sa je\i đe\i io\k yua kơ jăp gơnơm te\ch măt, găh dôm bơngai răt tơmơ\t ‘no\h đe\i tơmam drăm sơđơ\ng păng ‘lơ\ng. ‘Nau tơdrong hơ iă tơgu\m ăn an^h jang chehphe Việt Nam ato\k kơtang an^h dơ\ng păng tơdrong ke\ pơ je\i d^h băl lơ\m te\ch mơdro lơ\m apu\ng ple\nh te\h. Mă le\i tơpă yan au đe\i [o#h, tơdăh hơnơ\ng ato\k kơtang jang đe\i lơ chehphe [lep sơkơ\t ‘lơ\ng, an^h jang chephe ro\ năng je\i ư\h kơ đe\i io\k yua tơgăl hăm dôm tơmam drăm đe\i. Tơpă au kăl pơ koe\l pơ đ^ khu\l lăng hơlen dơ\ng vă chehphe Việt Nam ato\k tơ iung kơ jăp ‘lơ\ng.

Hrei ‘nâu Công ty jang che\h phe Thắng Lợi, dêh char Dak Lak ku\m hăm kon pơ lei oei jang 1.200ha che\h phe kiơ\ tơ drong tơ chơ\t đơ\ng UTZ Certifed păng Rain Forest. Pho\ kơ dră che\p kơ\l Công ty, [ok Vũ Đình Nội tơ roi, che\h phe đơ\ng công ty te\ch tơ\ te\h đak đe hơ nơ\ng đei lơi [iơ\ dang 300USD 1 tân pơ têng hăm che\h phe ưh đei hla ar tơ chơ\t ‘lơ\ng, yoa ưh đei trư [ơt jên mă đei ko\ng thim jên hơ păh yoa tơ mam ‘lơ\ng dơ\ng. 3 tơ drong tơm vă jang đei mưh pơ tăm che\h phe kơ jăp ‘lơ\ng ‘no\h j^, athei jang ‘lơ\ng tơ drong vei lăng pơ gar, vei kơ jăp trong jang xa păng hơ păh tơ mam ăn bơ ngai jang. {ok Vũ Đình Nội pơ ma: “Bơ\n athei jang ‘lơ\ng tơ drong vei lăng sơ đơ\ng vă pơ jing đon lui kơ jăp ăn bơ ngai jang, yoa mưh ưh đei sơ đơ\ng vă akhan hơ năp bu, bơ ngai ‘no\h phe\ ‘no\h jing ưh tro\ hăm trong jang đơ\ng bơ\n. Mă 2 ‘no\h tơ drong tơ roi tơ băt, blu\ng a đe sư ưh gan ‘me\h jang kiơ\, mă lei đơ\ng ro\ng kơnh jing kơ juăt, tơ drong ‘nâu jing jang hơ doi hăm tơ pôl, jang kiơ\ trong đei tơ le\ch, đơ\ng no\h jing ưh đei mơ mat tat kiơ, sư jing tơ drong juăt jang tôch hiôk. Kơ plăh ‘no\h jên jang ưh kơ to\k mă lei hơ nhăk ăn io\k yoa lơ [iơ\, păng công ty tơ le\ch thim jên hơ păh ăn bơ ngai jang dơ\ng.”

Ku\m hăm Công ty jang che\h phe Thắng Lợi, tơ drong jang che\h phe kiơ\ trong jang kơ jăp ‘lơ\ng đei hla ar tơ chơ\t ‘lơ\ng đơ\ng apu\ng plenh te\h to\k bo\k đei bơ\ jang tơ\ jâp lơ\m dêh char Dak Lak ku\m nhen lơ\m tơ ring Tây Nguyên hai. Dôm trong jang che\h phe mă lơ ‘no\h kiơ\ hla ar tơ chơ\t 4C, UTZ , RFA păng Fairtrade (te\ch mơ dro hơ to\ ‘lơ\ng). Truh dang ei che\h phe đei hla ar tơ chơ\t ‘lơ\ng đ^ truh 1/3 hơ găt te\h pơ tăm, hăm dang 58% plei che\h phe tơ\ dêh char Dak Lak. Jo# atu\m lơ\m đ^ đăng an^h jang che\h phe, pơ yan phe\ âu ki, che\h phe đei hla ar tơ chơ\t ‘lơ\ng đơ\ng apu\ng plenh te\h đei hlo\h 50%, hrôih [iơ\ 2 sơ năm pơ têng hăm tơ drong tơ chơ\t mă An^h tơm vei lăng cho\h jang xa păng ato\k tơ iuing tơ ring tơ rang tơ le\ch. Mă lei, kiơ\ [ok Trịnh Đức Minh, Pho\ Kơ dră che\p kơ\l Khul jang che\h phe Buôn Ma Thuột, dêh char Dak Lak jang che\h phe io\k đei lơ hla ar tơ chơ\t ‘lơ\ng, ưh kơ s^ roi lơ roi ‘lơ\ng ôh, yoa tơ pă tơ\ yăn âu hlôi đei lơ an^h jang hơ nat te\ch đei dôm kơ loăi che\h phe ‘lơ\ng âu: “Dôm an^h te\ch mơ dro bơ\n oei jang hơ doi hăm kon pơ lei jang che\h phe đei hla ar tơ chơ\t ‘lơ\ng ‘no\h vă pơm lăp hăm ‘me\h vă đơ\ng an^h te\ch mơ dro lơ\m apu\ng plenh te\h. Mă lei tơ drong pơ tăm che\h phe ‘lơ\ng lơ\m dôm sơ năm âu ki đơ\ng bơ\n jang tôch hre\nh, bơ\n jang đei lơ mă lei te\ch ưh kơ hlot. An^h jang che\h phe tơ\ tơ ring ku\m nhen lơ\m te\h đak athei pơ ma nuh hăm băl dơ\ng, vă lăng năng bơ\n jang che\h phe ‘lơ\ng dôm yơ vă gơ\h vei lăng kơ jăp ‘lơ\ng.”

Ku\m hăm đon kơ chăng, Tiến sỹ Lê Ngọc Báu, Kơ dră An^h jang khoa ho\k ki thuât cho\h jang xa, pơ tăm ‘long Tây Nguyên akhan, tơ drong mơ mat tat đơ\ng jang che\h phe kiơ\ hla ar tơ chơ\t ‘lơ\ng ‘no\h ưh kơ s^ trong jang ôh, mă ‘no\h j^ tơ drong te\ch tơ mam. Mă tơ pă tơ\ Việt Nam ku\m nhen lơ te\h đak jang che\h phe nai, ưh kơ s^ đ^ đăng plei che\h phe ‘lơ\ng đei te\ch [ônh hlot ngăl ôh, yoa dôm an^h hơ dre\ng ot hơ nơ\ng đei trong jo# hơ len đơ\ng kơ dih, chă răt io\k lơ kơ loăi che\h phe, hăm kơ jă pha ra băl vă jang xa đei lơi hlo\h. Tơ dăh che\h phe ‘lơ\ng rơ kăh lơ hnang ‘no\h athei te\ch hăm kơ jă hmă dơ\ng, đơ\ng no\h jang xa jing lôh. Tiến sĩ Lê Ngọc Báu akhan, dôm an^h te\ch mơ dro athei băt hơ dăh tơ drong ‘me\h răt yoa tơ mam tơ\ ‘ngoăih vă jang che\h phe ‘lơ\ng lăp ai: “Mă tơ pă tơ drong jang đei hla ar tơ chơ\t ‘lơ\ng hăm tơ drong te\ch hlot dôm yơ sư hơ nơ\ng plo\h ple\ch băl. Kon pơ lei păng dôm an^h jang bơ\n athei đei trong jang păng tơ che\ng hơ len mă lăp, ưh kơ s^ roi lơ roi ‘lơ\ng ôh, mă bơ\n athei te\ch đ^ tơ mam ‘lơ\ng ‘no\h, ‘nâu j^ tơ drong kăl hlo\h.”

Bơngai tơblơ\ nơ\r: Dơ\ng