VOV4.Bahnar - Gơ nang đơ\ng jang hơ dai pơm tơ le\ch, răt đ^ tơ mam che\h phe kiơ\ tơ drong jang Hơp tak xăh pơ v^h pơ văn cho\h jang sa, kon pơ lei bơ ngai Jarai tơ\ xăh Ia Mơ Nông, apu\ng Chư Păh, de#h char Gia Lai, hlôi đei tơ drong ar^h sa mu\k drăm sơ đơ\ng. Trong jang âu oei tơ gu\m kon pơ lei dă [iơ\ kơ đei [ơm dôm tơ drong ư\h kơ ‘lơ\ng mư\h kơ jă tơ mam drăm đơ\ng cho\h jang sa re ku\m nhen to\ ‘mi kial ư\h kơ sơ đơ\ng. Sơng chơt hơ iă sơ năm ‘nao 2020, bơ ngai Jarai tơ\ Ia Mơ Nông to\k bo\k chhôk hơ iă yak mơ\t lơ\m pơ yan jang ‘nao, ăn tơ drong ar^h sa roi ‘năr roi ph^ tơ no\.

Lơ\m hnam kơ jung ‘lơ\ng hăm tôm te\ch tơ mam yua, [ok Rơ Châm Punh, oei tơ\ plei Kép 1, xăh Ia Mơ Nông, chhôk hơ iă: dôm sơ năm tơ je# âu mu\k drăm u\nh hnam ling lang sơ đơ\ng, io\k yua ư\h kơ tơ jur kiơ\ kơ jă tơ mam đơ\ng cho\h jang sa đei dăh mă to\ ‘mi kial ư\h kơ sơ đơ\ng. ‘No\h j^ gơ nang đơ\ng tơ drong pơ tăm ‘long, rong nhu\ng kiơ\ khoa ho\k ki thuơ\t: 7 sao chu\n na ăn măh so\ng sa pơ đ^ sơ năm, 4 to\ rơ mo yo\ng ăn 2,3 to\ rơ mo kon ku\m hăm ^ch sư vei lăng che\h phe, păng mă loi ‘no\h j^ pơm kiơ\ pơ tăm che\h phe kơ jăp ‘lơ\ng mư\h vang jang lơ\m Hơp tak xăh cho\h jang sa Ia Mơ Nông. {ok Rơ Châm Punh tơ băt: “&nh vang jang lơ\m hơp tak xăh đei pơ lăp đing tơ ru\ih tôch ‘nao, tơ ru\ih hăm tơ mam pru\ih ‘mi rim tơm che\h phe. Tơ mam âu ‘mơ ‘met đak, ‘mơ ‘met năr jang, tơ gu\m ăn u\nh hnam păng kơ d^h kâu rơ hơi hlo\h [iơ\. Trong tơ ru\ih kiơ\ tơ mam âu tôch kơ hiôk, 1 ‘măng pơ lăp tơ ru\ih đ^ 200 tơ mơn che\h phe, lơ\m 1000 tơ nơm ‘no\h lăp 5 ‘măng pơ lăp đe\ch. Kiơ\ pơ tho ‘no\h 1 ‘măng pơ lăp tơ ru\ih lơ\m dang 7 jơ. Oei phe\ io\k găr che\h phe hơ nhăk te\ch ‘no\h hơp tak xăh răt đ^ tơ mam, kon pơ lei ư\h pă bơ ngơ\t găh tơ drong te\ch dăh mă năm tơ chă an^h te\ch dơ\ng bơ\ih.”

Gơ nang đơ\ng jang hơ dai pơm tơ le\ch, tơ ring tơ rang ‘nao plei Kep 1 roi ‘năr roi tơ pl^h ‘lơ\ng

Kiơ\ kơ [ok Rơ Châm Uenh, bơ ngai pơ gơ\r pơ lei plei Kép 1, pơ yan to\ âu găh lơ hơ găt che\h phe kơ kon pơ lei hlôi đei tơ ru\ih hăm tơ mam ‘mơ ‘met đak. Tơ drong vei lăng che\h phe ku\m pơm kiơ\ kơ jăp kiơ\ nơ\r pơ tho vă vei sơ đơ\ng plei lơ, ‘lơ\ng. {ok Rơ Châm Uenh tơ băt, io\k đơ\ng vang jang hơ dai hăm hơp tak xăh cho\h jang sa, kon pơ lei ư\h pă athei chă kơ dâu bơ ngơ\t bơ\n pho\ng… mư\h rim ‘măng vei lăng, ku\m ư\h pă bơ ngơ\t kơ bơ ngai mơ dro pơ gơ\ kơ jă pơ yan phe\ te\ch. {ơ\t lăp kơ jă te\ch che\h phe đơ\ng kon pơ lei oei ling lang păi [iơ\ hlo\h pơ têng hăm kơ jă an^h te\ch mơ dro: “Hơ dro# plei Kép 1 nhôn, vang jang hơ dai hăm hơp tak xăh Ia Mơnông ‘no\h j^ 32 ‘nu. Đe pơ lăp tơ mam tơ ru\ih ‘long che\h phe kơ d^h vă vei sơ đơ\ng ‘mơ ‘met đak păng tang găn to\ ‘mi kial tơ pl^h [ơ\t ư\h kơ măh đak. 2 ‘no\h j^ pho\ng, yua pơ gang vei lăng ‘long pơ tăm đe pơ tho kơ tă. Kon pơ lei ư\h kơ măh pho\ng ‘no\h năm io\k pho\ng hơ drol đơ\ng Hơp tak xăh tru\h pơ yan phe\ te\ch che\h phe hơ nhăk kla dơ\ng jên pho\ng, pơ gang hơ drông.”

Hnam kơ jung kơ bơ ngai Jarai plei Kép 1

Tơ drong jang hơ dai pơm tơ le\ch, răt tơ mam che\h phe đơ\ng rim u\nhhnam kon pơ lei hăm hơp tak xăh Ia Mơ Nông đei bơ\ jang kiơ\ đơ\ng sơ năm 2017. {ok Lê Văn Thanh, Kơ dră vei lăng hơp tak xăh pơm tơ le\ch – te\ch mơ dro – pơ v^h pơ văn – cho\h jang sa Ia Mơ Nông, tơ băt, tơ drong tơm jang hơ dai ‘no\h j^ pơm tơ ring tơ mam che\h phe sơ đơ\ng, đei băt hơ dăh an^h pơm tơ le\ch, đơ\ng no\h hơ to\k ‘lơ\ng kơ jă tơ mam che\h phe. Hơ dai hăm tơ drong tơ gu\m jên răt pho\ng, pơ gang hơ drông… ư\h kơ đei io\k jên kon, hơp tak xăh oei tơ gu\m kơ măy kơ mo\k, tơ mam ki thuơ\t, pơ gơ\r io\k răt tơ mam đơ\ng cho\h jang sa  đei đơ\ng kon pơ lei.

Rông plei Kép 1 yua đơ\ng kon pơ lei chă tơ ra pơm

Trong jang lăp hăm bơ ngai kon kông, kơ na kơ so# u\nh hnam pơm hla ar vang jang hơ dai hăm hơp tak xăh roi ‘năr roi to\k. ‘Nao hlo\h 2 sơ năm, Hơp tak xăh Ia Mơ Nông hlôi 3 ‘măng tơ pl^h hla ar ăn phep, kơ so# jên tơ gop blu\ng a lăp đei 500 triệu hlak jên, dang ei đ^ to\k tru\h 6 ti hlak jên. Kơ so# u\nh hnam vang jang hơ dai pơm tơ le\ch che\h phe đ^ hlo\h 600 u\nh hnam, pơ gơ\r jing 6 gru\p pơm tơ le\ch, tơ ring pơ\ih să hlo\h 4 xăh đơ\ng Ia Mơ Nông tru\h Ia Ka, Ia Nhin păng thị trấn Ia Ly.

An^h jang hơp tak xăh Ia Mơ Nông

{ok Lê Văn Thanh tơ băt, hơ dai hăm tơ drong pơm tơ mam che\h phe kơ jăp, Hơp tak xăh Ia Mơ Nông to\k bo\k pơ\ih trong hơ to\k tơ iung jing dôm kơ loăi ‘long pơ tăm nai, tơ gu\m kon pơ lei hơ to\k ‘lơ\ng găh te\h, đei dơ\ng io\k yua hơ nơ\ng lơ\m sơ năm tơ pl^h yua kơ lăp răp gô pơ yan phe\ che\h phe. Sơ năm âu ki, Hơp tak xăh hlôi jang hơ dai hăm kon pơ lei pơ tăm hơ lam 5.000 tơ nơm mit kuan găr po, 50 hec tar [um ngô…, hăm tơ drong pơ tru\h ‘long hơ dre\ch ‘lơ\ng, pơ tho ki thuơ\t kiơ\ hơ găt ‘lơ\ng VietGAP păng pơ kăp răt đ^ tơ mam:“Athei tơ che\ng hơ len vă tơ gu\m kon pơ lei đei io\k yua hăm trong pơ tăm hơ lam, mă khan ư\h kơ io\k lơ ră mă lei athei đei io\k hơ nơ\ng ‘no\h kon pơ lei mă gơ\h sơ đơ\ng, mư\h lăp lăng kiơ\ lơ\m 1 ‘long che\h phe ‘no\h ku\m hơ nat. &nh to\k bo\k jang kiơ\ trong ‘no\h, tơ mơ\t jên jang ăn kơ so# u\nh hnam pơ tăm ‘long sa plei, chă trong vă jang ‘long pơ tăm păng io\k răt đ^ tơ mam. Păng hăm tơ ring chu\n 1 pơ yan đơ\ng kon pơ lei, lơ\m pơ yan âu nhen le\ te\h hu\t ho\h đ^, ‘no\h ^nh ăn tơ le\ch jang pơ tăm ‘long kơ đe\h năr, dôm kơ loăi ‘long kăl to\ se\t đak, vă hơ met ‘lơ\ng tơ drong ar^h sa ăn kon pơ lei.”  

Kon pơ lei pơ ma dơ nu\h găh trong rơ\ih io\k pơ gang vei lăng ‘long pơ tăm

Gơ nang đơ\ng tơ drong pơ gơ\r jang sa lăp hăm tơ ring kon kông, Hơp tak xăh Ia Mơ Nông hlôi tơ chă đei tơ drong tơ gu\m đơ\ng rim tơ drong jang đơ\ng te\h đak. Dang ei tơ drong jang tơ pl^h cho\h jang sa kơ jăp tơ\ Việt Nam (yua đơ\ng An^h mong jên apu\ng ple\nh te\h tơ gu\m) to\k bo\k tơ gu\m hơp tak xăh tơ mơ\t jên jang răt kơ măy tơ ru\ih đak ‘mơ ‘met pru\ih ‘mi tơ\ tơm ăn kơ hlo\h 300 hec tar che\h phe kon pơ lei. An^h vei lăng kon pơ lei apu\ng Chư Păh ‘nao âu ku\m hlôi pơm tơ drong jang hơ to\k tơ iung jang sa hơ dai kiơ\ kơ jă tơ klep hăm răt io\k tơ mam che\h phe lơ\m tơ drong jang tơm te\h đak găh pơ jing tơ ring tơ rang ‘nao, pơ jao ăn Hơp tak xăh Ia Mơ Nông bơ\ jang kiơ\, vă tơ pă jing tơ drong tơm lơ\m tơ drong tơ gu\m kon pơ lei hơ to\k ‘lơ\ng đei yua jang sa. Sơ năm ‘nao âu, hăm tơ drong tơ gu\m đơ\ng te\h đak păng đei [o#h lang să ‘lơ\ng đơ\ng tơ drong jang hơ dai pơm tơ le\ch, io\k răt tơ mam drăm đơ\ng cho\h jang sa đei, pă jor tơ drong ar^h sa kơ kon pơlei kon kông tơ ring âu gô roi ‘năr roi ph^ tơ no\ hiôk hlo\h.

Thuem: Tơ blơ\